Ζώα στο κόκκινο (βιβλίο)

Αγαπημένα πλάσματα που δεσπόζουν στις παιδικές μας αναμνήσεις και στους μύθους της χώρας μας κινδυνεύουν με εξαφάνιση.
Αυτό προκύπτει από ένα ξεφύλλισμα του Κόκκινου Βιβλίου που αναθεωρείται αυτή την περίοδο αναδεικνύοντας μια πραγματικότητα μάλλον «μαύρη». Για να μπορέσει μια χώρα να προστατεύσει τον πλούτο των ειδών που διαθέτει θα πρέπει κατ΄ αρχάς να τον γνωρίζει. Το έργο της «γνωριμίας» με το πλήθος των οργανισμών, φυτικών και ζωικών, που συνιστούν τη βιοποικιλότητα μιας περιοχής, χώρας, ηπείρου κτλ. είναι εξαιρετικά επίπονο. Περιττό δε να πούμε ότι απαιτείται η συνεργασία πλήθους επιστημόνων προκειμένου να καταγραφούν τα είδη και φυσικά είναι κάτι που δεν γίνεται άπαξ: μόνο με συνεχή παρατήρηση μπορούν να εξάγονται αξιόπιστα συμπεράσματα. Στις ημέρες μας το τεράστιο έργο της εκτίμησης των απειλούμενων ειδών έχει αναλάβει ένα μεγάλο πλήθος επιστημόνων από μουσεία, ερευνητικά ιδρύματα, πανεπιστήμια και οικολογικές οργανώσεις και το αποτέλεσμα των προσπαθειών τους αναμένεται σύντομα να δημοσιευθεί με τη μορφή βιβλίου. Το Κόκκινο Βιβλίο (όπως θα ονομάζεται) έχει γραφτεί με πρότυπο αντίστοιχες διεθνείς προσπάθειες και έρχεται να επικαιροποιήσει τα στοιχεία ενός προηγουμένου που είχε γραφτεί στις αρχές της δεκαετίας του 1990. Το έργο συντονίζεται από το WWF Ελλάς και υλοποιείται στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Περιβάλλον» 2000-2006 υπό την επίβλεψη της Ελληνικής Ζωολογικής Εταιρείας, με τη συνεισφορά της Ελληνικής Ορνιθολογικής Εταιρείας (στοιχεία για πουλιά), της Ελληνικής Ερπετολογικής Εταιρείας (άλλα σπονδυλόζωα) και του Ινστιτούτου Σπηλαιολογικών Ερευνών (ασπόνδυλα). Συντονίστρια είναι η κυρία Παναγιώτα Μαραγκού από το WWF Ελλάς και επιστημονικός υπεύθυνος ο κ. Τάσος Λεγάκις από τη Ζωολογική. Μια πρόγευση από τα περιεχόμενα του Κόκκινου Βιβλίου είναι αρκετή για να αντιληφθούμε ότι αν δεν κάνουμε κάτι πολύ σύντομα θα γίνουμε εξαιρετικά φτωχότεροι.

Κοινό δελφίνι Delphinus delphis

Δεν υπάρχει παιδί που να μην αγαπά τα δελφίνια και να μην έχει αναμνήσεις από δελφίνι που ακολουθούσε το καράβι των διακοπών. Και όμως το κοινό δελφίνι κινδυνεύει. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Κόκκινου Βιβλίου, «από αριθμητικής άποψης το Θρακικό Πέλαγος μάλλον φιλοξενεί το πιο πολυάριθμο κομμάτι του ελληνικού υποπληθυσμού μεσογειακού δελφινιού. Ενας πολύ μικρός πληθυσμός λίγων δεκάδων κοινών δελφινιών ζει απομονωμένος στον Κορινθιακό Κόλπο, σε νερά με βάθος 500-900 μέτρων, όπου επιβιώνουν μόνο με τη μορφή μεικτών, συμβιωτικών ομάδων με ζωνοδέλφινα. Στην περιοχή του Καλάμου, στο Ιόνιο Πέλαγος, απαντάται ένας επίσης απομονωμένος πια τοπικός πληθυσμός κοινού δελφινιού, ο οποίος όμως έχει μειωθεί δραματικά, από 150 άτομα το 1996 σε 15 το 2007». Συνολικά ο πληθυσμός των κοινών δελφινιών στις ελληνικές θάλασσες εκτιμάται μεταξύ 750 και 4.200 ατόμων. Απειλείται από τη μείωση τροφής λόγω υπεραλίευσης και την τυχαία θανάτωση.

Λύκος Canis lupus

Αρκεί να κοιτάξει κανείς τη φωτογραφία αυτή για να αντιληφθεί ότι το παραμύθι για τον κακό λύκο δεν έχει βάση. Ολα τα είδη, του ανθρώπου συμπεριλαμβανομένου, είμαστε κρίκοι της ίδιας αλυσίδας και κάθε σπάσιμο κρίκου είναι απώλεια και κόστος για όλα τα είδη. Η μείωση της διαθεσιμότητας τροφής, ο κατακερματισμός των βιοτόπων και η ανθρωπογενής θνησιμότητα έχουν φτάσει τον αριθμό των λύκων στην Ελλάδα σε περίπου 600 άτομα!











Ερυθρός ή κυανόπτερος τόνος Τhunnus thynnus

Τον γνωρίζουμε ως μεζέ αλλά απ΄ ό,τι φαίνεται δεν θα μπορούμε να τον απολαμβάνουμε για πολύ καιρό ακόμη αν δεν αντιληφθούμε ότι πρέπει να σεβαστούμε τους κανόνες που λένε πότε και σε τι ποσότητες μπορούμε να τον αλιεύουμε. Το ψάρι αυτό, που ταξιδεύει από τον Ατλαντικό και γεννά στην Ανατολική Μεσόγειο, κρίνεται «κινδυνεύον» και αιτία είναι η υπεραλίευση. Σύμφωνα με στοιχεία του WWF τα οποία υπάρχουν στο Κόκκινο Βιβλίο, το 2007, αν και το επιτρεπόμενο όριο αλίευσης ερυθρού τόνου που είχε τεθεί ήταν 29.500 τόνοι, στην πραγματικότητα αλιεύτηκε ποσότητα περίπου 61.000 τόνων.

Αγριοκάτσικο Capra aegagrus

Το ξέρουμε ως κρι-κρι αλλά οι επιστήμονες μας πληροφορούν ότι κακώς υιοθετήσαμε αυτό το όνομα για το «αγρίμι» της Κρήτης που κατατάσσεται στα κινδυνεύοντα ελληνικά είδη. Απειλείται από τη λαθροθηρία αλλά και λόγω του υβριδισμού του με την κοινή κατσίκα. Σήμερα το μεγαλύτερο τμήμα του φυσικού πληθυσμού του εντοπίζεται στον Εθνικό Δρυμό των Λευκών Ορέων. 






Μεσογειακή χελώνα Τestudo hermanni

Ο γνωστός μύθος του Αισώπου εξοικειώνει τα παιδιά με την αργή στο περπάτημα χελώνα αλλά οι πιθανότητες τα σημερινά παιδιά να τη δουν να περπατά σε μη προστατευμένες περιοχές μειώνεται και οι αιτίες είναι πολλές: εντατικοποίηση καλλιεργειών, οικοπεδοποίηση, πυρκαϊές, συλλογή για κατοικίδιο και... διατροφή από ορισμένες μειονότητες. Αν και εξαπλώνεται σε ολόκληρη σχεδόν την ελληνική επικράτεια, υπάρχουν γενετικές ποικιλομορφίες μεταξύ των ατόμων που ζουν σε διαφορετικές περιοχές, πράγμα που καθιστά την ανάγκη προστασίας της μεγαλύτερη.

Ελάφι Cervus elaphus

Επαληθεύονται τα παιδικά παραμύθια όπου πάντα το ελαφάκι είναι ευαίσθητο, κινδυνεύει και χρήζει βοήθειας. «Κρισίμως κινδυνεύον» είναι σήμερα το ελάφι το οποίο εντοπιζόταν στη Βόρεια και Κεντρική Ελλάδα και στην Εύβοια, ενώ ως το 1940 ζούσε σε όλα τα δάση της Μακεδονίας και της Θράκης. Σύμφωνα με το Κόκκινο Βιβλίο, «σήμερα ο μοναδικός φυσικός πληθυσμός 20-30 ατόμων ζει στα δάση της Ροδόπης». Οσο γι΄ αυτά που βλέπει κανείς στην Πάρνηθα (περισσότερα πριν από τις πυρκαϊές του 2007), προέρχονται από εισαγωγές που έγιναν τον 20ό αιώνα από τη Δανία, τη Βουλγαρία και την πρώην Γιουγκοσλαβία.

Συναγερμός για τα ζώα που χάνονται

Με αφανισμό απειλούνται 468 είδη άγριας πανίδας τα οποία περιλαμβάνονται στο ελληνικό Κόκκινο Βιβλίο

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ΜΑΧΗ ΤΡΑΤΣΑ | Πέμπτη 28 Ιανουαρίου 2010, Εφημερίδα ΤΟ ΒΗΜΑ

«Κόκκινο» συναγερμό σήμαναν οι επιστήμονες για τα ζώα στην Ελλάδα. Συνολικά 468 είδη άγριας ζωής, από τα 1.013 που μπήκαν στο «μικροσκόπιο» των ειδικών, κινδυνεύουν να εξαφανιστούν. Τα στοιχεία αυτά περιλαμβάνονται στο ελληνικό Κόκκινο Βιβλίο για τα είδη που απειλούνται με αφανισμό στη χώρα μας, το οποίο επικαιροποιήθηκε (17 χρόνια μετά την πρώτη έκδοση) και παρουσιάστηκε χθες σε συνέντευξη Τύπου.
Ειδικότερα, σύμφωνα με τους ζωολόγους, άμεση είναι η απειλή για τρία είδη θηλαστικών: τον λύγκα, τη μεσογειακή φώκια και το ελάφι. Υπάρχουν όμως και άλλα που κινδυνεύουν, όπως η κρητική μυγαλή (το μοναδικό ενδημικό είδος θηλαστικού της Ελλάδας), η ασιατική τρανονυχτερίδα, το τσακάλι, η αρκούδα, ο κρητικός αίγαγρος, η βίδρα, το πλατώνι, ο στεποποντικός, ο σκαπτοποντικός του Felten, ο φυσητήρας, η φώκαινα και το κοινό δελφίνι.
Υπολογίζεται ότι 15% των σπονδυλόζωων (ψάρια, αμφίβια, ερπετά, πουλιά και θηλαστικά) είναι πιθανό να εξαφανιστούν στο βραχυπρόθεσμο ή μακροπρόθεσμο μέλλον.
Τα περισσότερα από αυτά είναι ψάρια του γλυκού νερού και αμφίβια.
Στα ασπόνδυλα (ανθόζωα, χερσαία σαλιγκάρια, αράχνες, ισόποδα, λεπιδόπτερα, κολεόπτερα κ.ά.) περισσότερα από τα μισά (297 είδη) βρίσκονται σε κίνδυνο. Σύμφωνα με πρόσφατες απογραφές, στην Ελλάδα έχουν καταγραφεί 23.130
είδη ζώων της ξηράς και των γλυκών νερών. Αν σε αυτά προστεθούν 3.500 είδη της θάλασσας καθώς και άλλα είδη που έχουν καταγραφεί αλλά δεν περιελήφθησαν στους σημερινούς καταλόγους, ο αριθμός μπορεί να ξεπεράσει τις 30.000 είδη. Ωστόσο, όπως επισημαίνουν στο βιβλίο ζωολόγοι που συμμετείχαν στις έρευνες, η πανίδα της Ελλάδας δεν είναι καλά μελετημένη.
Το έργο της αναθεώρησης και επικαιροποίησης του Κόκκινου Βιβλίου των Απειλούμενων Ζώων της Ελλάδας υλοποιήθηκε από την Ελληνική Ζωολογική Εταιρεία σε συνεργασία με την Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία, το WWF Ελλάς, την Ελληνική Ερπετολογική Εταιρεία και το Ινστιτούτο Σπηλαιολογικών Ερευνών Ελλάδας. Οπως επεσήμανε χθες η συντονίστρια του προγράμματος κυρία Παναγιώτα Μαραγκού, «το Κόκκινο Βιβλίο είναι ένα εργαλείο που πρέπει να χρησιμοποιηθεί ώστε να επιλεχθούν προτεραιότητες προστασίας,να σχεδιαστούν και,το βασικότερο, να υλοποιηθούν οι αναγκαίες δράσεις».

ΟΗΕ: Παγκόσμιο Eτος Bιοποικιλότητας το 2010

Παγκόσμιο Eτος Bιοποικιλότητας κήρυξε το 2010 ο Oργανισμός Hνωμένων Eθνών, προειδοποιώντας ότι η συνεχιζόμενη εξαφάνιση των ειδών -τρία είδη την ώρα!- επηρεάζει ανεπανόρθωτα την ευημερία των ανθρώπων σε όλο τον κόσμο. O γγ των Hνωμένων Eθνών, Mπαν Kι Mουν, και η Γερμανίδα καγκελάριος, Aνγκελα Mέρκελ, η χώρα της οποίας ασκεί την προεδρία της Συνθήκης για τη Bιοποικιλότητα του OHE, καλούν τους ηγέτες να ξυπνήσουν πριν να είναι πολύ αργά. Tα Hνωμένα Eθνη ελπίζουν πως αυτή τη χρονιά οι κυβερνήσεις θα κάνουν για τη βιοποικιλότητα ό,τι δεν κατάφεραν για την κλιματική αλλαγή στην Kοπεγχάγη: να καταλήξουν σε μία δεσμευτική συμφωνία για τη μείωση του ρυθμού εξαφάνισης των ειδών. Oι ελπίδες στρέφονται στη Σύνοδο για τη Bιοποικιλότητα, που θα πραγματοποιηθεί τον Oκτώβριο στην Iαπωνία. Tο κοάλα, η αλεπού που ζει στην Aρκτική και η φάλαινα beluga είναι στην κορυφή της λίστας των ειδών προς εξαφάνιση. H επέκταση των αστικών κέντρων, η εντατικοποίηση της γεωργίας και η αποψίλωση των δασών ευθύνονται σε μεγάλο βαθμό για την εξαφάνιση των ειδών. O ρυθμός εξαφάνισής τους είναι χιλιαπλάσιος από τον ρυθμό που θα ακολουθούσε η φύση αν δεν υπήρχε η ανθρώπινη παρέμβαση.

Βιοποικιλότητα ή Βιολογική Ποικιλότητα

 

 

 

Bιοποικιλότητα  ή βιολογική ποικιλότητα, ορίζουμε κυρίως το σύνολο των γονιδίων, των βιολογικών ειδών, των οικοσυστημάτων και των πολιτισμών μιας περιοχής. Ο μεγάλος αριθμός και η ποικιλομορφία των σύγχρονων μορφών ζωής στη γη είναι το αποτέλεσμα εκατοντάδων εκατομμυρίων χρόνων εξελικτικής ιστορίας.

Σήμερα παρατηρείται μείωση της βιοποικιλότητας στον πλανήτη, γεγονός που οφείλεται σε μια σειρά από αιτίες όπως η ρύπανση του περιβάλλοντος, η καταστροφή των δασών, η ερημοποίηση των εδαφών, η μόλυνση των υδάτων, η αυξημένη θήρευση, κ.α.
Η μείωση της βιοποικιλότητας, και η εξαφάνιση ειδών που δεν έχουν ανακαλυφθεί ακόμη μειώνει τη σταθερότητα των οικοσυστημάτων, αλλά και στερεί τον άνθρωπο από ουσίες που πιθανώς να αποδειχθούν πολύτιμες για την προστασία της υγείας του, όπως φάρμακα για την αντιμετώπιση σπάνιων ασθενειών.

Νεκρή φάλαινα βρέθηκε στη Ρόδο

Τα αίτια θανάτου εξετάζουν ιχθυολόγοι από το Ενυδρείο του νησιού. Νεκρή φάλαινα, έξι μέτρων, εντόπισαν το πρωί οι άνδρες του Λιμενικού στη θαλάσσια περιοχή «Γκίνα» της Λίνδου, στη Ρόδο. Το νεκρό θηλαστικό παρέλαβε συνεργείο του δήμου, προκειμένου να φροντίσει για την υγειονομική ταφή του, ενώ τα αίτια θανάτου εξετάζουν ιχθυολόγοι από το Ενυδρείο του νησιού.

Η λίμνη αναστήθηκε 20 χρόνια μετά: Η αποξηραμένη Δράνα γίνεται πάλι πλούσιος υδροβιότοπος

Λίγοι μήνες ήταν αρκετοί για να γεμίσει με ψάρια η λιμνοθάλασσα Δράνα, στο Δέλτα Έβρου, που είχε αποξηρανθεί για σχεδόν 20 χρόνια. Ήταν η πρώτη φορά στην Ευρώπη που μια αποξηραμένη λιμνοθάλασσα γεμίζει ξανά με νερό και πολλά είδη ψαριών, όπως η αθερίνα, η σακοράφα, η γλώσσα, η μουρμούρα εγκαταστάθηκαν εκεί για να βρουν τροφή και καταφύγιο.
«Όμως, γιατί δεν υπάρχουν κέφαλοι; Δεν είναι περίεργο αυτό; Συνήθως οι κέφαλοι είναι τα πρώτα ψάρια που σπεύδουν να εποικίσουν μια λιμνοθάλασσα», αναρωτήθηκαν οι Αμερικανοί εκδότες της Επιστημονικής Επιθεώρησης «Εstuarine, Coastal and Shelf Science», όταν ο δρ Μάνος Κουτράκης τους έστειλε τα αποτελέσματα της έρευνάς του όσον αφορά την αποκατάσταση της Δράνας. Ο κ. Κουτράκης, που είναι ερευνητής στο Ινστιτούτο Αλιευτικών Ερευνών στη Νέα Πέραμο Καβάλας, είχε περάσει ατέλειωτες ώρες με τους συνεργάτες του στα νερά της λιμνοθάλασσας με σκοπό να διαπιστώσουν αν τα ψάρια και οι μικροοργανισμοί που κάποτε ζούσαν εκεί θα γύριζαν ξανά σε αυτόν τον σπάνιο υδροβιότοπο που επαναπλημμύρισε το 2004.

«Μας έκανε και εμάς εντύπωση που δεν βρήκαμε αρκετούς κέφαλους στα νερά της Δράνας, γιατί τα ψάρια αυτά αποτελούν συνήθως το 60 με 80% των “κατοίκων” μιας λιμνοθάλασσας. Όμως αυτό δεν είναι ανησυχητικό, γιατί η Δράνα επαναπλημμύρισε πολύ πρόσφατα και ήδη στο διάστημα αυτό εντοπίσαμε 11 είδη ψαριών που είτε επέλεξαν τη λιμνοθάλασσα ως μόνιμη κατοικία τους ή που έρχονταν εκεί για να τραφούν ή να αναπαραχθούν».

Οι δυσκολίες

Η αποκατάσταση μιας λιμνοθάλασσας είναι έργο που σπανίως γίνεται. Και αυτό γιατί μετά την αποξήρανσή της καταπατείται και μετατρέπεται σε οικόπεδα ή καλλιεργούμενες εκτάσεις. Η περίπτωση όμως της Δράνας, που αποξηράνθηκε παρανόμως το 1987, αποτελεί ξεχωριστή περίπτωση παγκοσμίως. «Ήδη απο το 1974 μέχρι το 1986, δηλαδή έναν χρόνο προτού αποξηρανθεί, οι ψαράδες έπιαναν στη λιμνοθάλασσα από 8 έως 20 τόνους ψαριών τον χρόνο», λέει ο κ. Μ. Κουτράκης και προσθέτει: «Μετά την αποξήρανση, η έκταση αυτή των 4.800 στρεμμάτων έμεινε ανεκμετάλλευτη, ώσπου τον Ιούνιο του 2004 η περιοχή εντάχθηκε στο πρόγραμμα LΙFΕ και έτσι η Νομαρχία Έβρου και ο Φορέας Διαχείρισης του Δέλτα Έβρου, σε συνεργασία μάλιστα με τους αγρότες της περιοχής που ήταν υπεύθυνοι για την αποξήρανση, κατάφεραν να δώσουν ξανά ζωή στη μοναδικής ομορφιάς λιμνοθάλασσα».

Έτσι λοιπόν διανοίχτηκε ένα μεγάλο στόμιο στη μία πλευρά της και το θαλασσινό νερό άρχισε να εισρέει στη Δράνα περνώντας πρώτα από μία άλλη λιμνοθάλασσα, το Λακί. Σε συνεργασία με τον δρα Γιώργο Συλαίο από το Τμήμα Περιβαλλοντικής Μηχανικής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης που ασχολήθηκε με τα ρεύματα και τις φυσικοχημικές παραμέτρους, οι ειδικοί του Ινστιτούτου Αλιευτικών Ερευνών εντόπισαν στην είσοδο και στο εσωτερικό τής λιμνοθάλασσας 11 είδη ψαριών, από τα οποία τα πέντε είναι μόνιμοι κάτοικοι των λιμνοθαλασσών. Από αυτά, ο μαρμαρογωβιός υπάρχει σε μεγαλύτερη αφθονία (48,6%) και ακολουθούν η αθερίνα (23,7%) και η σακοράφα (16,2%).

Οι επιστήμονες εκφράζουν την πεποίθηση ότι τα επόμενα χρόνια η ιχθυοπανίδα της λιμνοθάλασσας θα αυξηθεί και μάλιστα έχουν προτείνει στη Νομαρχία και τον Φορέα Διαχείρισης να αυξήσει το πλάτος του στομίου από το οποίο εισχωρεί το νερό στη Δράνα και να διαμορφώσει τον πυθμένα του με υλικά που θα δημιουργούν χώρους προφύλαξης.

Η ροή

Το στόμιο έχει πλάτος πέντε μέτρα και επειδή είναι στενό, τα νερά εισχωρούν με μεγάλη σχετικά ταχύτητα που μπορεί να φθάνει τα δύο μέτρα ανά δευτερόλεπτο. Το γεγονός αυτό φαίνεται να αποτρέπει κάποια ψάρια να μπουν στη λιμνοθάλασσα. Ίσως αυτό να συμβαίνει με τους κέφαλους, αφού μικρά κεφαλόπουλα εντοπίστηκαν να τριγυρνούν στο στόμιο της Δράνας χωρίς να προσπαθούν να μπουν μέσα. Αν το πλάτος του στομίου διπλασιαστεί, τότε η ταχύτητα του νερού θα περιοριστεί στο 1,5 μέτρο ανά δευτερόλεπτο.

11 ΕΙΔΗ ψαριών έχουν εντοπίσει οι επιστήμονες στα 6 χρόνια μετά τον επαναπλημμυρισμό

Ιδανικό καταφύγιο για τα ψάρια

Η ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΥΣΙΔΑ στη λιμνοθάλασσα Δράνα δημιουργήθηκε από την αρχή μόλις ξεκίνησε ο επαναπλημμυρισμός της. Σχηματίστηκε φυτοπλαγκτόν και ζωοπλαγκτόν, τα οποία αποτελούν την τροφή για τα ψάρια που καταφεύγουν στον υδάτινο όγκο της λιμνοθάλασσας. Υπάρχουν ψάρια που τρώνε το ζωοπλαγκτόν όταν είναι σε νεαρή ηλικία για να εφοδιαστούν με αρκετή ενέργεια και άλλα που τρυπώνουν στη λιμνοθάλασσα μόνο για το φυτοπλαγκτόν. Με βάθος που δεν ξεπερνά τα 1,5- 2 μέτρα, η Δράνα διαθέτει μικρές συγκεντρώσεις θρεπτικών αλάτων και χλωροφύλλης, ενώ είναι πλουσιότερη σε συγκεντρώσεις αζώτου και φωσφόρου λόγω της συσσώρευσής τους από την εποχή της αποξήρανσης. Ο δρ Μανόλης Κουτράκης λέει στα «ΝΕΑ» ότι θα πρέπει να ληφθεί μέριμνα, ώστε το γλυκό νερό από τις γειτονικές περιοχές να παροχετευτεί στη λιμνοθάλασσα γιατί θα βοηθήσει στην ανανέωση του υδάτινου όγκου της λεκάνης και έτσι θα εισχωρήσουν περισσότεροι οργανισμοί.

Πηγή: Εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ

Χάθηκε ακόμη μία αρκούδα

Η νεαρή αρκούδα, βάρους 80 κιλών, έχασε τη ζωή της στην Εγνατία Οδό λίγο πριν πέσει σε χειμερία νάρκη

Λίγο πριν πέσει σε χειμέριο ύπνο έχασε τη ζωή της κάτω από τις ρόδες ενός αυτοκινήτου, νεαρή αρκούδα, που αποτελεί το δέκατο θύμα τροχαίου δυστυχήματος στην Εγνατία οδό φέτος και το πέμπτο στον κάθετο άξονα Σιάτιστα-Κρυσταλλοπηγή.

«Μέρα με τη μέρα γίνεται όλο και πιο επιτακτική η ανάγκη να ενισχυθεί η περίφραξη στην Εγνατία οδό και στους κάθετους άξονες του βιότοπου της καφέ αρκούδας, ώστε να προστατευτούν τα άγρια ζώα», είπε στο «Εθνος» η υπεύθυνη επικοινωνίας της περιβαλλοντικής οργάνωσης «Καλλιστώ» Ηλιάνα Μπουσιάκη.

Σε κοινή ανακοίνωση των οργανώσεων «Καλλιστώ» και «Αρκτούρος» σημειώνεται ότι πλέον καθίσταται επιτακτική ανάγκη για την κατασκευή ειδικών περασμάτων για την αρκούδα στον άξονα Σιάτιστα-Κρυσταλλοπηγή, καθώς επίσης για την ειδική σήμανση στην περιοχή.

Το δυστύχημα συνέβη τις πρώτες πρωινές ώρες της Κυριακής, όταν μία θηλυκή και σχετικά μικρόσωμη αρκούδα, βάρους 80 κιλών, επιχείρησε να διασχίσει κάθετα το οδόστρωμα στο ύψος του κόμβου Μικρόκαστρου.

Το Ι.Χ. έπεσε πάνω της με ταχύτητα και τη χτύπησε, ενώ ο οδηγός του όχι μόνο δεν σταμάτησε, αλλά δεν ειδοποίησε καν την Τροχαία, έτσι χάθηκε πολύτιμος χρόνος και το ζώο βρέθηκε νεκρό όταν ξημέρωσε. Η αρκούδα εγκλωβίστηκε σε νησίδα του κόμβου και παρέμενε εκεί μέχρι που έφτασε κτηνίατρος της «Καλλιστώ». Η νεκροψία έδειξε ότι το άτυχο ζώο είχε υποστεί ρήξη ήπατος και πνευμόνων, ενώ επιπλέον είχε σπάσει τα μπροστινά της πόδια.

«Είναι προφανές ότι το ζώο κατάφερε να περάσει με μεγάλη ευκολία την περίφραξη και να βρεθεί στον δρόμο. Είναι αυτό για το οποίο κάνουμε επανειλημμένες συστάσεις στην Εγνατία Οδό και ζητάμε να ενισχυθεί η περίφραξη πριν να είναι πολύ αργά», δήλωσε η κυρία Μπουσιάκη και προσέθεσε: «Μόνο ο χειμέριος ύπνος φαίνεται πως μπορεί να διασφαλίσει την επιβίωση της αρκούδας κατά τη διάρκεια του χειμώνα, και να χαρίσει στον τοπικό πληθυσμό του είδους μία ολιγόμηνη παράταση ζωής -εφόσον βέβαια οι καιρικές συνθήκες θα είναι χειμερινές και θα το επιτρέψουν».

«Αρκτούρος» και «Καλλιστώ», μαζί με άλλες περιβαλλοντικές οργανώσεις, έστειλαν μόλις την περασμένη Παρασκευή κοινό υπόμνημα προς τα υπουργεία Περιβάλλοντος και Υποδομών, επισημαίνοντας για πολλοστή φορά το πρόβλημα θανάτωσης και απομόνωσης της άγριας πανίδας στη ζώνη του κάθετου άξονα της Εγνατίας οδού στην Καστοριά και είναι χαρακτηριστικό πως πρόκειται για το τρίτο υπόμνημα το οποίο κατατίθεται για το συγκεκριμένο ζήτημα μέσα στο 2009.

Η τοποθέτηση ενισχυμένης περίφραξης θα προστατεύει τα ζώα, όμως η κατάλληλη σήμανση θα προειδοποιεί τους οδηγούς να ελαττώνουν ταχύτητα, έτσι το μεγαλύτερο μέρος των θανατηφόρων τροχαίων θα είχε αποφευχθεί.

Αυτοψία
«Είναι καθαρά θέμα τύχης ότι μέχρι σήμερα δεν έχουμε θρηνήσει και ανθρώπινα θύματα», τονίζεται στην ανακοίνωση των περιβαλλοντικών οργανώσεων, ενώ μέλη τους πραγματοποίησαν αυτοψία στην ευρύτερη περιοχή του δυστυχήματος κατά μήκος του αυτοκινητόδρομου και διαπίστωσαν πως ο φράχτης έχει παραβιαστεί σε 35 (!) σημεία από αρκούδες που με μεγάλη ευκολία τον έριξαν και βγήκαν στον ταχείας κυκλοφορίας δρόμο.

Πληροφορίες αναφέρουν ότι μία ακόμη αρκούδα βρέθηκε νεκρή στο χωριό Πτελέα του νομού Καστοριάς, αλλά εντοπίστηκε σε προχωρημένη σήψη, γεγονός που δεν επιτρέπει την εξακρίβωση της αιτίας θανάτου.

Eνα χωριό ζει με τις... αρκούδες

Σε... επίτιμο δημότη του Bυθού Πενταλόφου στην Kοζάνη τείνει να μετατραπεί μία οικογένεια αρκούδων, καθώς σε τακτά χρονικά διαστήματα εισέρχεται στο χωριό.

Περίπου ως... κατοικίδια αντιμετωπίζονται οι αρκούδες στον Bυθό Πενταλόφου Kοζάνης, ένα ορεινό χωριό σχεδόν 100 μόνιμων κατοίκων στην Πίνδο. Kάθε κάτοικος του Bυθού έχει να διηγηθεί τουλάχιστον μία εμπειρία συνάντησής του με αρκούδα, ενώ τα μέλη μίας συγκεκριμένης «αρκουδο-οικογένειας» τείνει να μετατραπούν σε... επίτιμους δημότες, αφού σε τακτά διαστήματα τα έχουν δει να κόβουν βόλτες μέσα στα στενά δρομάκια και στις αυλές των σπιτιών.

Πρόκειται για μία νεαρή μητέρα με τα δύο μικρά της, η οποία την περασμένη άνοιξη εθεάθη να είναι σκαρφαλωμένη σε μία κερασιά στην αυλή ενός σπιτιού και να τρώει κεράσια, με τα μικρά να την περιμένουν στη σκιά του δέντρου.

«H γυναίκα που έχει το σπίτι την παρακολουθούσε από το παράθυρο και μου τηλεφώνησε να έρθω να τη δω. Στεκόμασταν επτά - οκτώ άτομα σε απόσταση δέκα μέτρων και την κοιτάζαμε να τρώει ατάραχη, μέχρι που κάποια στιγμή κατέβηκε, πήρε τα μικρά της και χάθηκαν στο δάσος», είπε στο «Eθνος» ο πρόεδρος της Kοινότητας Πενταλόφου Γιώργος Kαρούτας.

H ίδια οικογένεια εμφανίστηκε πολλές φορές μέσα στα στενά ή στις παρυφές του χωριού, με τελευταία φορά την 27η Δεκεμβρίου, όταν δύο μέλη της Oικολογικής Kίνησης Kοζάνης την είδαν να διασχίζει το καστανόδασος που περιβάλλει τον Bυθό.
Mε ανακοίνωσή της η Oικολογική Kίνηση Kοζάνης χαρακτηρίζει τον Bυθό Πενταλόφου ως πρότυπο συμβίωσης ανθρώπου και αρκούδας, με δεδομένο πως δεν έχει καταγραφεί ποτέ κάποιο περιστατικό εχθρικής συμπεριφοράς των κατοίκων απέναντι στο άγριο ζώο, παρόλο που από το χωριό δεν λείπουν οι καραμπίνες.

Πάντως, οι υπεύθυνοι του «Aρκτούρου» που κλήθηκαν το περασμένο καλοκαίρι σε ενημερωτική εκδήλωση στο χωριό, συμβούλευσαν τους κατοίκους να μη... συσφίξουν άλλο τις σχέσεις τους με τις αρκούδες, προειδοποιώντας τους για τους κινδύνους που υπάρχουν τόσο για τους ίδιους όσο και για τα άγρια ζώα.

«Aυτό το παράδειγμα, με την αρκούδα στο δέντρο και τους ανθρώπους να την παρακολουθούν από κοντινή απόσταση, είναι παράδειγμα προς αποφυγήν», υποστήριξε στο «Eθνος» ο υπεύθυνος δράσεων της οργάνωσης, Λ. Γεωργιάδης και προσέθεσε: «H αρκούδα, και ιδιαίτερα τα μικρά της, δεν πρέπει να νιώθουν εξοικείωση με τους ανθρώπους. Tο καλύτερο που έχουμε να κάνουμε σε τέτοιες περιπτώσεις είναι να απομακρυνθούμε και να την αφήσουμε να φύγει μόνη της».

Oι ειδικοί υπενθυμίζουν με κάθε ευκαιρία πως η αρκούδα είναι ένα άγριο ζώο, που μπορεί να γίνει επιθετικό ειδικά όταν συνοδεύει τα μικρά της και νιώσει ότι αυτά απειλούνται.

H είσοδός της σε κατοικημένες περιοχές είναι αποτέλεσμα της συρρίκνωσης των βιοτόπων και της μείωσης της διαθέσιμης τροφής σ’ αυτούς. Eνα μέτρο για την αντιμετώπιση του φαινομένου είναι η δενδροφύτευση περιοχών μακριά από τα χωριά με άγρια καρποφόρα δέντρα, όπως έγινε πρόσφατα σε αρκετές περιοχές της B. Πίνδου.