Το δέντρο των πουλιών

"Make it and they will come..." Μια διάσημη φράση από μια υπέροχη ταινία, (http://www.imdb.com/title/tt0097351/) όπου ο πρωταγωνιστής έφτιαξε ένα γήπεδο του Baseball και με έναν μαγικό τρόπο ήρθε να παίξει σ'αυτό μία ομάδα του παρελθόντος...!!! Εμείς δεν ψάχνουμε για μαγικά!!! Απλά φτιάξαμε ένα ξύλινο δέντρο, στον τοίχο του Σχολείου μας, το γεμίσαμε με φωλιές πουλιών, με την ελπίδα πως οι φτερωτοί φίλοι μας, θα έρθουν να το κατοικίσουν!!!

Η δημιουργία του δέντρου των πουλιών εντάσσεται στα πλαίσια των Παγκόσμιων Ημερών Βιοποικιλότητας και Περιβάλλοντος και η όλη δράση θα ολοκληρωθεί στις 6 Ιουνίου 2013. 

Κατασκευή Κωνσταντίνος Ανδρεάδης

Κατασκευή Δανάη Τσαγκρασούλη

Προσθήκη λεζάντας

Το κατασκευαστικό "βάρος" ανέλαβε ο Ηλίας Κορώνας ενώ μέχρι τώρα φωλιές κατασκεύασαν οι μαθητές της Δ τάξης και θα ακολουθήσουν και οι άλλες τάξεις. Για τις κατασκευές αξιοποιήθηκαν ανακυκλώσιμα υλικά σε μια προσπάθεια ευαισθητοποίησης της σχολικής κοινότητας για την προστασία του περιβάλλοντος και της προστασίας και διατήρησης των ειδών.

Κατασκευή Φαίη Κουνάρα

Κατασκευή Μιχάλης Ηλιάδης

Κατασκευή Δανάη Τσαγκρασούλη

H Παγκόσμια Ημέρα Υγροτόπων εορτάζεται κάθε χρόνο στις 2 Φεβρουαρίου. Στις 2 Φεβρουαρίου 1977 υπογράφτηκε η Σύμβαση για τους Υγροτόπους στην πόλη Ραμσάρ του Ιράν, στις ακτές της Κασπίας Θάλασσας. Υγρότοποι χαρακτηρίζονται τα δέλτα, τα έλη, οι λίμνες, οι λιμνοθάλασσες, οι πηγές, οι εκβολές, οι ποταμοί και οι τεχνητές λίμνες. Η συνθήκη Ραμσάρ αποσκοπεί στην προστασία και τη συνετή χρήση όλων των υγροτόπων μέσω τοπικών και εθνικών δράσεων και διακρατικής συνεργασίας ως μια συνεισφορά στην αειφόρο ανάπτυξη. Στη συνθήκη περιλαμβάνονται 1524 υγρότοποι με έκταση 520 εκατομμυρίων στρεμμάτων περίπου.
Στη χώρα μας, βασει της σύνθήκης Ραμσάρ, προστατεύονται δέκα υγρότοποι: Δέλτα Έβρου, οι λίμνες Ισμαρίδα και Βιστονίδα, το Πόρτο Λάγος και οι γύρω λιμνοθάλασσες, το Δέλτα και η λιμνοθάλασσα Νέστου, η τεχνητή λίμνη Κερκίνη, οι λίμνες Βόλβη και Κορώνεια, το Δέλτα των ποταμών Αξιού- Λουδία-Αλιάκμονα, ο Αμβρακικός κόλπος, η λιμνοθάλασσα του Μεσολογγίου και η λιμνοθάλασσα Κοτύχι στο Νομό Ηλείας.
Όπως τονίζουν οι περιβαλλοντικές οργανώσεις, οι υγρότοποι της χώρας μας υποβαθμίζονται σε τέτοιο βαθμό, ώστε να χάνεται η μοναδική οικολογική τους αξία. Αλλαγές στο υδρολογικό καθεστώς, αλλοίωση και υποβάθμιση της ποιότητας των υδάτων, απόρριψη στερεών και εκροή αστικών αποβλήτων, παράνομη και αυθαίρετη δόμηση, εντατικοποίηση της γεωργίας και λαθροθηρία είναι μόνο ορισμένα από τα εντονότατα προβλήματα που αντιμετωπίζουν.

To Πάντα γιορτάζει την παγκόσμια ημέρα υγροτόπων…

…λίγο διαφορετικά. Φέτος αποφάσισε να γιορτάσει τους υγροτόπους, και μάλιστα να εστιάσει στους νησιωτικούς υγροτόπους παίζοντας. Έτσι ανέβασε δύο ολοκαίνουρια παιχνίδια στο oikoskopio kids: την "κρυμμένη εικόνα", ένα κουιζ βασικών γνώσεων για τους υγροτόπους και τη σημασία τους και ένα νέο "ποιος μένει που" όπου πρέπει να τοποθετήσεις έξι …υγροτοπικά ζώα στο σημείο εκείνο του υγρότοπου που τα συναντάς συχνότερα. Για να δούμε λοιπόν, ποίος θα τα καταφέρει πιο γρήγορα;

Κι αν αφού παίξετε θέλετε να μάθετε περισσότερα για τους νησιωτικούς υγρότοπους της χώρας μας δεν έχετε παρα να κάνετε ένα κλικ ακόμα, αυτή τη φορά στο Υγροτόπιο, τον νέο διαδικτυακό τόπο του WWF Ελλάς. Μέσα από μία δυναμική βάση δεδομένων, ο χρήστης έχει πλέον τη δυνατότητα για ένα διαδικτυακό ταξίδι στα νησιά της χώρας μας και πιο συγκεκριμένα, στα πλέον απειλούμενα οικοσυστήματά τους, τους υγρότοπους. Έτσι, όλοι οι πολίτες αλλά και ειδικότερα όσοι ασχολούνται με την εκπαίδευση, την έρευνα, την προστασία και τη διαχείριση του φυσικού περιβάλλοντος της Ελλάδας, αποκτούν ένα χρήσιμο εργαλείο πληροφορίας για τα οικολογικά αυτά διαμάντια, εμπλουτισμένο με στατιστικά, γεωγραφικά και άλλα δεδομένα, χαρτογραφικές απεικονίσεις, καθώς και αντιπροσωπευτικές φωτογραφίες.

"Πλέον, οι υπηρεσίες, έχοντας στα χέρια τους ένα θεσμικό όπλο αλλά και ένα πληροφοριακό εργαλείο, μπορούν να αντιμετωπίσουν ακόμη πιο αποτελεσματικά τις περιπτώσεις υποβάθμισης και να συμβάλουν αποφασιστικά στην ουσιαστική προστασία των αναπόσπαστων αυτών κομματιών του πάζλ της ελληνικής φύσης. Είναι στο χέρι μας να προστατεύσουμε τον χαρακτήρα των νησιών μας και να εκμεταλλευτούμε τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους που τα καθιστούν μοναδικά", σημειώνει ο Δημήτρης Καραβέλλας, γενικός διευθυντής του WWF Ελλάς. 

http://oikoskopio.gr/ygrotopio/

Στο φως ο άγνωστος θησαυρός του Αιγαίου

Καταγραφή υφάλων ασβεστολιθικών ροδοφυκών, 35 ειδών ασπόνδυλων και ανακάλυψη κοραλλιών 700 ετών στους Φούρνους

Του ΓΙΑΝΝΗ ΕΛΑΦΡΟΥ

Πανέμορφα κοράλλια, ύφαλοι με ιστορία χιλιάδων χρόνων, εντυπωσιακά οικοσυστήματα με μοναδική βιοποικιλότητα, όλα αυτά που αποτελούν κάποια από τα κρυμμένα μυστικά του Αιγαίου έφερε πρόσφατα στην επιφάνεια πολυεθνική επιστημονική ομάδα, σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Θαλάσσιας Προστασίας «Αρχιπέλαγος». Πρόκειται για έναν περιβαλλοντικό θησαυρό, που απειλείται από την καταστροφική αλιεία και πρέπει άμεσα να προφυλαχθεί.

Το νησιωτικό σύμπλεγμα των Φούρνων Κορσεών (νοτιοανατολικά της Ικαρίας), γνωστό για την ομορφιά της θάλασσάς του και ακόμα περισσότερο ως ψαρότοπος, έκρυβε τελικά πολύ περισσότερα κάτω από το νερό. «Είχαμε εικόνα για την ύπαρξη υφάλων στη θαλάσσια περιοχή, ενώ κατά καιρούς όμορφα κοράλλια είχαν ανασυρθεί από τα θαλάσσια βάθη. Ταυτόχρονα, βλέπαμε και την καταστροφή που γίνεται στους υφάλους, κυρίως με τη χρήση της μηχανότρατας» λέει στην «Κ» η κ. Αναστασία Μήλιου, υδροβιολόγος και συντονίστρια επιστημονικής ερευνας του «Αρχιπελάγους». «Σκεφτήκαμε ότι πρέπει να αναζητήσουμε διεθνή βοήθεια, για να αυξήσουμε την αποτελεσματικότητά μας», συμπληρώνει.

Ετσι, διοργανώθηκε το 1ο Περιφερειακό Εκπαιδευτικό Workshop, με θέμα την εφαρμογή τεχνικών καταγραφής των υφάλων ασβεστολιθικών ροδοφυκών (γνωστών και ως «τραγάνα») στα θαλάσσια οικοσυστήματα της Ελλάδας, με συμμετοχή επιστημόνων από εφτά χώρες (Ισπανία, Ελλάδα, Αγγλία, Λίβανος, Τουρκία, Κροατία, Αίγυπτος), με τη συμβολή του Περιφερειακού Κέντρου Δράσης για τις Ειδικά Προστατευόμενες Περιοχές (RAC/SPA) του Περιβαλλοντικού Προγράμματος του ΟΗΕ και τη συνεργασία του «Αρχιπελάγους».

Τα ευρήματα των ερευνητών ήταν πραγματικά εντυπωσιακά. Κατεβαίνοντας σε βάθη 50 - 170 μ. κατέγραψαν σημαντικούς υφάλους ασβεστολιθικών ροδοφυκών. Πρόκειται για περιοχές εξαιρετικά υψηλής βιοποικιλότητας. Στη Μεσόγειο έχουν βρεθεί στις τραγάνες 1.666 διαφορετικά είδη (300 είδη φυκών, 1.200 είδη ασπονδύλων και πάνω από 100 είδη ψαριών), ενώ στους βιοτόπους αυτούς αναπαράγονται ορισμένα από τα μεγάλα ψάρια της Μεσογείου, όπως ροφοί, συναγρίδες, φαγκριά, αλλά και αστακοί.

Κατά τη διάρκεια της έρευνας στους Φούρνους καταγράφηκαν 35 είδη ασπόνδυλων και 36 είδη φυκών, ενώ εξαιρετική εντύπωση προκάλεσε η ανακάλυψη κοραλλιών σε μεγάλα βάθη με εκτιμώμενη ηλικία άνω των 700 ετών!

Κοράλλια στο Αιγαίο; «Βεβαίως και υπάρχουν κοράλλια στο Αιγαίο και στη Μεσόγειο συνολικά, μόνο που αναπτύσσονται σε μεγαλύτερη βάθη (από 80 - 300 μ.) σε σχέση με τις τροπικές θάλασσες. Τα κοράλλια είναι αποικίες ζώων και πέρα από την ομορφιά τους είναι περιοχές με πολύ μεγάλη βιοποικιλότητα, τόποι όπου άλλοι μεγαλύτεροι οργανισμοί αναζητούν τροφή ή κρυψώνα» εξηγεί στην «Κ» η κ. Μαρία Σίνη, θαλάσσια βιολόγος, ερευνήτρια και υποψήφια διδάκτωρ στις κοραλλιογενείς βιοκοινότητες. Η κ. Σίνη πραγματοποίησε κατάδυση στους Φούρνους και είδε από κοντά την περιοχή: «Είναι μια περιοχή πολύ παραγωγική, με μεγάλη ποικιλία ειδών σε σχετικά καλή κατάσταση».

Σημεία καταστροφής

Δυστυχώς όμως στην περιοχή εντοπίστηκαν και αρκετοί ύφαλοι ολοσχερώς κατεστραμμένοι από τις μηχανότρατες. Οι σιδερένιες πόρτες, που κάθε μία μπορεί να φτάνει σε βάρος μέχρι και τον ένα τόνο, κινούνται σαν υποβρύχιες μπουλντόζες προκαλώντας καταστροφή που χρειάζεται αιώνες για να ανακάμψει. Πρόκειται για αποτέλεσμα της έλλειψης καταγραφής των υφάλων ασβεστολιθικών ροδοφυκών.

«Η Ελλάδα δεσμεύεται από την ευρωπαϊκή νομοθεσία και διεθνείς συμβάσεις για την προστασία των ιδιαίτερα παραγωγικών θαλάσσιων οικοσυστημάτων και όφειλε να έχει ήδη ολοκληρώσει σε μεγάλος μέρος τη χαρτογράφησή τους. Ωστόσο, διαχρονικά η χώρα μας αγνοεί παντελώς τη θεμελιώδη σημασία που έχουν αυτά τα σπάνια οικοσυστήματα για το μέλλον της αλιείας. Δεν εφαρμόζεται κανένα μέτρο για την προστασία αυτών των ενδιαιτημάτων», τονίζει το «Αρχιπέλαγος».

«Οι επιστήμονες από τις άλλες χώρες υπογράμμισαν τη μοναδικότητα του βυθού του Αιγαίου. Αποτελεί ένα περιβαλλοντικό συγκριτικό πλεονέκτημα για τη χώρα μας. Δεν πρέπει να αφήσουμε να καταστραφεί ή να λεηλατηθεί», υπογραμμίζει η κ. Σίνη.

Χαρτογράφηση με τη βοήθεια των ψαράδων

Ιδιαίτερα σημαντικό στοιχείο στη μέθοδο του «Αρχιπελάγους» είναι ότι προσπάθησε μεθοδικά να συνεργαστεί με την τοπική κοινωνία. «Στους Φούρνους σχεδόν το σύνολο του πληθυσμού ασχολείται με την αλιεία, είτε είναι ψαράδες είτε τους στηρίζουν. Καταλαβαίνουν πιο εύκολα την αξία της προστασίας της θαλάσσιας βιοποικιλότητας. Γι' αυτό μας βοήθησαν», μας λέει η κ. Μήλιου. Αποτέλεσμα ήταν η υλοποίηση της χαρτογράφησης... με κοινωνική συμμετοχή! Συγκεκριμένα, οι ψαράδες του νησιού υπέδειξαν στους Ελληνες και ξένους επιστήμονες, με βάση την εμπειρία δεκαετιών που διαθέτουν, πού έχουν εντοπίσει υφάλους ή περιοχές με πλούσια ενδιαιτήματα. Ετσι, εξοικονομήθηκε χρόνος και χρήματα. Εξάλλου πέρα από την ενεργό συμμετοχή των ψαράδων, το όλο πρόγραμμα υλοποιήθηκε με τη συνεργασία του τοπικού αλιευτικού συλλόγου και του δήμου Φούρνων Κορσεών.

«Είναι κάτι που γίνεται για πρώτη φορά. Οι επιστήμονες από το εξωτερικό εντυπωσιάστηκαν από τον βαθμό συνεργασίας με την τοπική αλιευτική κοινωνία. Μερικές φορές ήταν αστείο, καθώς όταν μιλούσαμε για ένα είδος, άλλη ονομασία δίναμε εμείς, άλλη οι ψαράδες, αλλά τελικά συνεννοούμασταν», τονίζει η ερευνήτρια του «Αρχιπελάγους». Μάλιστα, μετά την πιλοτική εφαρμογή αυτής της μεθόδου στους Φούρνους αναμένεται να γενικευθεί και σε άλλα μέρη της Μεσογείου. «Η δική μας επιδίωξη είναι να γίνουν όλα σε συνεργασία με τους ψαράδες», συμπληρώνει η κ. Μήλιου. Αυτή είναι και η καλύτερη προϋπόθεση για να τηρηθούν οι μελλοντικοί όροι προστασίας. Στόχος των ερευνητών είναι μέχρι τον Σεπτέμβριο να ολοκληρωθεί η διαδικασία της χαρτογράφησης των υφάλων ασβεστολιθικών ροδοφυκών και η υποβολή δεδομένων και χαρτών στις υπεύθυνες διοικητικές υπηρεσίες. Στη συνέχεια πρέπει να καθοριστούν συγκεκριμένα μέτρα διαχειριστικής προστασίας και αλιευτικά πεδία όπου θα απαγορευτεί η αλιεία με συρόμενα εργαλεία. «Ελπίζουμε να μην κολλήσουμε στη γραφειοκρατία. Στόχος μας είναι να αναδείξουμε την πρώτη συνδιαχειριζόμενη με τους ψαράδες ζώνη αλιείας», τονίζει η κ. Μήλιου.

Πρόταση για μικρό μουσείο

Αμεσα, οι ερευνητές του «Αρχιπελάγους» έχουν προτείνει στους κατοίκους των Φούρνων να συγκεντρώσουν τα διάφορα εντυπωσιακά δείγματα από κοράλλια που έχουν στα σπίτια τους σε ένα μικρό μουσείο - εκθετήριο.

«Θα μπορούσαν να διαμορφωθούν μικρές θαλάσσιες προστατευόμενες περιοχές, όχι τεράστιες ζώνες που δεν είναι λειτουργικές. Αλλά κι αυτό δεν αρκεί. Πρέπει να τις παρακολουθείς, να βλέπεις πώς εξελίσσονται τα ενδιαιτήματα, εάν είναι επαρκή τα μέτρα», σημειώνει η θαλάσσια βιολόγος κ. Μαρία Σίνη. Η κ. Σίνη σημειώνει ότι δεν έχουμε εικόνα για τον βιολογικό πλούτο που κρύβουν οι θάλασσές μας, καθώς είναι ελάχιστα εξερευνημένες. «Επίσης, η περιβαλλοντική ενημέρωση και εκπαίδευση είναι ανεπαρκής». Προγράμματα σαν κι αυτά που αναπτύσσονται στους Φούρνους δημιουργούν νέα γνώση για το τι βρίσκεται στα βάθη των ελληνικών θαλασσών. Και αποκαλύπτουν ό,τι αξίζει ιδιαίτερης προσοχής και προστασίας.

Ανακαλύφθηκαν 20.000 νέα θαλάσσια είδη

Περίπου 2.700 επιστήμονες από 80 χώρες, ύστερα από δέκα χρόνια, ολοκλήρωσαν τη μεγαλύτερη «απογραφή» της παγκόσμιας θαλάσσιας ζωής, τα αποτελέσματα της οποίας δημοσιεύονται επισήμως σήμερα στο Λονδίνο, καταγράφοντας 20.000 νέα είδη. Το ένα πέμπτο, ωστόσο, των ωκεανών μένει ανεξερεύνητο, σύμφωνα με το Γαλλικό Πρακτορείο. 

Όπως εκτιμούν επιστήμονες, εκτός από τα περίπου 250.000 θαλάσσια είδη που είναι ήδη γνωστά, τουλάχιστον 750.000 θαλάσσια είδη δεν έχουν ανακαλυφθεί ακόμα.

Οι επιστήμονες, ωστόσο, "δεν διαθέτουν καμία πληροφορία" για το περίπου ένα πέμπτο των ωκεανών, επισημαίνεται στην εν λόγω έκθεση, για τον λόγο αυτό θα μπορούσε κάποιος να καταλήξει στο συμπέρασμα πως "πρέπει να υπάρχει τουλάχιστον ένα εκατομμύριο θαλάσσιων ειδών".

Ειδικότερα όσον αφορά στα ψάρια, που αποτελούν ένα πολύ μικρό τμήμα των οργανισμών των θαλασσών μέχρι σήμερα έχουν ανακαλυφθεί 16.764 είδη, ενώ υπολογίζεται ότι υπάρχουν ακόμη περίπου 5.000 είδη.

Δεν θα το περίμενε κανείς, αλλά η συντριπτική πλειονότητα των οργανισμών των ωκεανών είναι τα μικρόβια που αποτελούν το 90% του συνολικού βάρους της θαλάσσιας ζωής.

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι, ανά γεωγραφική περιοχή, το ποσοστό των θαλάσσιων ειδών που δεν έχουν ακόμη ανακαλυφθεί, διαφέρει και κατανέμεται ως εξής. Στην Ευρώπη το 10%, στα βάθη της Μεσογείου Θάλασσας το 75%, στη Ν. Αφρική το 38%, στην Ανταρκτική το 39 - 58%, στην Ιαπωνία το 80%, στην Αυστραλία το 80%. Η Μεσόγειος παραμένει μία από τις πιο ανεξερεύνητες θάλασσες από πλευράς ζωής στους βυθούς της.

Οι επιστήμονες χαρτογράφησαν τις διαδρομές που ακολουθούν τα θαλάσσια είδη με τη συνδρομή δορυφόρων και άλλων ηλεκτρονικών συσκευών. Τα στοιχεία αυτά πρέπει να αποτελέσουν τη "βάση για την εκτίμηση των μεταβολών που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή και την ανθρώπινη δραστηριότητα, όπως οι πετρελαιοκηλίδες", τονίζουν οι επιστήμονες.

Ένα μεγάλο μέρος από τις παραπάνω πληροφορίες είναι διαθέσιμες στην ιστοσελίδα www.iobis.org. 

Ζώα στο κόκκινο (βιβλίο)

Αγαπημένα πλάσματα που δεσπόζουν στις παιδικές μας αναμνήσεις και στους μύθους της χώρας μας κινδυνεύουν με εξαφάνιση.
Αυτό προκύπτει από ένα ξεφύλλισμα του Κόκκινου Βιβλίου που αναθεωρείται αυτή την περίοδο αναδεικνύοντας μια πραγματικότητα μάλλον «μαύρη». Για να μπορέσει μια χώρα να προστατεύσει τον πλούτο των ειδών που διαθέτει θα πρέπει κατ΄ αρχάς να τον γνωρίζει. Το έργο της «γνωριμίας» με το πλήθος των οργανισμών, φυτικών και ζωικών, που συνιστούν τη βιοποικιλότητα μιας περιοχής, χώρας, ηπείρου κτλ. είναι εξαιρετικά επίπονο. Περιττό δε να πούμε ότι απαιτείται η συνεργασία πλήθους επιστημόνων προκειμένου να καταγραφούν τα είδη και φυσικά είναι κάτι που δεν γίνεται άπαξ: μόνο με συνεχή παρατήρηση μπορούν να εξάγονται αξιόπιστα συμπεράσματα. Στις ημέρες μας το τεράστιο έργο της εκτίμησης των απειλούμενων ειδών έχει αναλάβει ένα μεγάλο πλήθος επιστημόνων από μουσεία, ερευνητικά ιδρύματα, πανεπιστήμια και οικολογικές οργανώσεις και το αποτέλεσμα των προσπαθειών τους αναμένεται σύντομα να δημοσιευθεί με τη μορφή βιβλίου. Το Κόκκινο Βιβλίο (όπως θα ονομάζεται) έχει γραφτεί με πρότυπο αντίστοιχες διεθνείς προσπάθειες και έρχεται να επικαιροποιήσει τα στοιχεία ενός προηγουμένου που είχε γραφτεί στις αρχές της δεκαετίας του 1990. Το έργο συντονίζεται από το WWF Ελλάς και υλοποιείται στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Περιβάλλον» 2000-2006 υπό την επίβλεψη της Ελληνικής Ζωολογικής Εταιρείας, με τη συνεισφορά της Ελληνικής Ορνιθολογικής Εταιρείας (στοιχεία για πουλιά), της Ελληνικής Ερπετολογικής Εταιρείας (άλλα σπονδυλόζωα) και του Ινστιτούτου Σπηλαιολογικών Ερευνών (ασπόνδυλα). Συντονίστρια είναι η κυρία Παναγιώτα Μαραγκού από το WWF Ελλάς και επιστημονικός υπεύθυνος ο κ. Τάσος Λεγάκις από τη Ζωολογική. Μια πρόγευση από τα περιεχόμενα του Κόκκινου Βιβλίου είναι αρκετή για να αντιληφθούμε ότι αν δεν κάνουμε κάτι πολύ σύντομα θα γίνουμε εξαιρετικά φτωχότεροι.

Κοινό δελφίνι Delphinus delphis

Δεν υπάρχει παιδί που να μην αγαπά τα δελφίνια και να μην έχει αναμνήσεις από δελφίνι που ακολουθούσε το καράβι των διακοπών. Και όμως το κοινό δελφίνι κινδυνεύει. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Κόκκινου Βιβλίου, «από αριθμητικής άποψης το Θρακικό Πέλαγος μάλλον φιλοξενεί το πιο πολυάριθμο κομμάτι του ελληνικού υποπληθυσμού μεσογειακού δελφινιού. Ενας πολύ μικρός πληθυσμός λίγων δεκάδων κοινών δελφινιών ζει απομονωμένος στον Κορινθιακό Κόλπο, σε νερά με βάθος 500-900 μέτρων, όπου επιβιώνουν μόνο με τη μορφή μεικτών, συμβιωτικών ομάδων με ζωνοδέλφινα. Στην περιοχή του Καλάμου, στο Ιόνιο Πέλαγος, απαντάται ένας επίσης απομονωμένος πια τοπικός πληθυσμός κοινού δελφινιού, ο οποίος όμως έχει μειωθεί δραματικά, από 150 άτομα το 1996 σε 15 το 2007». Συνολικά ο πληθυσμός των κοινών δελφινιών στις ελληνικές θάλασσες εκτιμάται μεταξύ 750 και 4.200 ατόμων. Απειλείται από τη μείωση τροφής λόγω υπεραλίευσης και την τυχαία θανάτωση.

Λύκος Canis lupus

Αρκεί να κοιτάξει κανείς τη φωτογραφία αυτή για να αντιληφθεί ότι το παραμύθι για τον κακό λύκο δεν έχει βάση. Ολα τα είδη, του ανθρώπου συμπεριλαμβανομένου, είμαστε κρίκοι της ίδιας αλυσίδας και κάθε σπάσιμο κρίκου είναι απώλεια και κόστος για όλα τα είδη. Η μείωση της διαθεσιμότητας τροφής, ο κατακερματισμός των βιοτόπων και η ανθρωπογενής θνησιμότητα έχουν φτάσει τον αριθμό των λύκων στην Ελλάδα σε περίπου 600 άτομα!











Ερυθρός ή κυανόπτερος τόνος Τhunnus thynnus

Τον γνωρίζουμε ως μεζέ αλλά απ΄ ό,τι φαίνεται δεν θα μπορούμε να τον απολαμβάνουμε για πολύ καιρό ακόμη αν δεν αντιληφθούμε ότι πρέπει να σεβαστούμε τους κανόνες που λένε πότε και σε τι ποσότητες μπορούμε να τον αλιεύουμε. Το ψάρι αυτό, που ταξιδεύει από τον Ατλαντικό και γεννά στην Ανατολική Μεσόγειο, κρίνεται «κινδυνεύον» και αιτία είναι η υπεραλίευση. Σύμφωνα με στοιχεία του WWF τα οποία υπάρχουν στο Κόκκινο Βιβλίο, το 2007, αν και το επιτρεπόμενο όριο αλίευσης ερυθρού τόνου που είχε τεθεί ήταν 29.500 τόνοι, στην πραγματικότητα αλιεύτηκε ποσότητα περίπου 61.000 τόνων.

Αγριοκάτσικο Capra aegagrus

Το ξέρουμε ως κρι-κρι αλλά οι επιστήμονες μας πληροφορούν ότι κακώς υιοθετήσαμε αυτό το όνομα για το «αγρίμι» της Κρήτης που κατατάσσεται στα κινδυνεύοντα ελληνικά είδη. Απειλείται από τη λαθροθηρία αλλά και λόγω του υβριδισμού του με την κοινή κατσίκα. Σήμερα το μεγαλύτερο τμήμα του φυσικού πληθυσμού του εντοπίζεται στον Εθνικό Δρυμό των Λευκών Ορέων. 






Μεσογειακή χελώνα Τestudo hermanni

Ο γνωστός μύθος του Αισώπου εξοικειώνει τα παιδιά με την αργή στο περπάτημα χελώνα αλλά οι πιθανότητες τα σημερινά παιδιά να τη δουν να περπατά σε μη προστατευμένες περιοχές μειώνεται και οι αιτίες είναι πολλές: εντατικοποίηση καλλιεργειών, οικοπεδοποίηση, πυρκαϊές, συλλογή για κατοικίδιο και... διατροφή από ορισμένες μειονότητες. Αν και εξαπλώνεται σε ολόκληρη σχεδόν την ελληνική επικράτεια, υπάρχουν γενετικές ποικιλομορφίες μεταξύ των ατόμων που ζουν σε διαφορετικές περιοχές, πράγμα που καθιστά την ανάγκη προστασίας της μεγαλύτερη.

Ελάφι Cervus elaphus

Επαληθεύονται τα παιδικά παραμύθια όπου πάντα το ελαφάκι είναι ευαίσθητο, κινδυνεύει και χρήζει βοήθειας. «Κρισίμως κινδυνεύον» είναι σήμερα το ελάφι το οποίο εντοπιζόταν στη Βόρεια και Κεντρική Ελλάδα και στην Εύβοια, ενώ ως το 1940 ζούσε σε όλα τα δάση της Μακεδονίας και της Θράκης. Σύμφωνα με το Κόκκινο Βιβλίο, «σήμερα ο μοναδικός φυσικός πληθυσμός 20-30 ατόμων ζει στα δάση της Ροδόπης». Οσο γι΄ αυτά που βλέπει κανείς στην Πάρνηθα (περισσότερα πριν από τις πυρκαϊές του 2007), προέρχονται από εισαγωγές που έγιναν τον 20ό αιώνα από τη Δανία, τη Βουλγαρία και την πρώην Γιουγκοσλαβία.

ΟΗΕ: Παγκόσμιο Eτος Bιοποικιλότητας το 2010

Παγκόσμιο Eτος Bιοποικιλότητας κήρυξε το 2010 ο Oργανισμός Hνωμένων Eθνών, προειδοποιώντας ότι η συνεχιζόμενη εξαφάνιση των ειδών -τρία είδη την ώρα!- επηρεάζει ανεπανόρθωτα την ευημερία των ανθρώπων σε όλο τον κόσμο. O γγ των Hνωμένων Eθνών, Mπαν Kι Mουν, και η Γερμανίδα καγκελάριος, Aνγκελα Mέρκελ, η χώρα της οποίας ασκεί την προεδρία της Συνθήκης για τη Bιοποικιλότητα του OHE, καλούν τους ηγέτες να ξυπνήσουν πριν να είναι πολύ αργά. Tα Hνωμένα Eθνη ελπίζουν πως αυτή τη χρονιά οι κυβερνήσεις θα κάνουν για τη βιοποικιλότητα ό,τι δεν κατάφεραν για την κλιματική αλλαγή στην Kοπεγχάγη: να καταλήξουν σε μία δεσμευτική συμφωνία για τη μείωση του ρυθμού εξαφάνισης των ειδών. Oι ελπίδες στρέφονται στη Σύνοδο για τη Bιοποικιλότητα, που θα πραγματοποιηθεί τον Oκτώβριο στην Iαπωνία. Tο κοάλα, η αλεπού που ζει στην Aρκτική και η φάλαινα beluga είναι στην κορυφή της λίστας των ειδών προς εξαφάνιση. H επέκταση των αστικών κέντρων, η εντατικοποίηση της γεωργίας και η αποψίλωση των δασών ευθύνονται σε μεγάλο βαθμό για την εξαφάνιση των ειδών. O ρυθμός εξαφάνισής τους είναι χιλιαπλάσιος από τον ρυθμό που θα ακολουθούσε η φύση αν δεν υπήρχε η ανθρώπινη παρέμβαση.

Βιοποικιλότητα ή Βιολογική Ποικιλότητα

 

 

 

Bιοποικιλότητα  ή βιολογική ποικιλότητα, ορίζουμε κυρίως το σύνολο των γονιδίων, των βιολογικών ειδών, των οικοσυστημάτων και των πολιτισμών μιας περιοχής. Ο μεγάλος αριθμός και η ποικιλομορφία των σύγχρονων μορφών ζωής στη γη είναι το αποτέλεσμα εκατοντάδων εκατομμυρίων χρόνων εξελικτικής ιστορίας.

Σήμερα παρατηρείται μείωση της βιοποικιλότητας στον πλανήτη, γεγονός που οφείλεται σε μια σειρά από αιτίες όπως η ρύπανση του περιβάλλοντος, η καταστροφή των δασών, η ερημοποίηση των εδαφών, η μόλυνση των υδάτων, η αυξημένη θήρευση, κ.α.
Η μείωση της βιοποικιλότητας, και η εξαφάνιση ειδών που δεν έχουν ανακαλυφθεί ακόμη μειώνει τη σταθερότητα των οικοσυστημάτων, αλλά και στερεί τον άνθρωπο από ουσίες που πιθανώς να αποδειχθούν πολύτιμες για την προστασία της υγείας του, όπως φάρμακα για την αντιμετώπιση σπάνιων ασθενειών.

Ο... αφανισμός των ειδών

Τον κώδωνα του κινδύνου για την απονέκρωση λιμνών και ποταμών κρούει η θλιβερή νέα Κόκκινη Λίστα της Διεθνούς Ενωσης για τη Διατήρηση της Φύσης (IUCN). Εναν μήνα μετά τη δημιουργία της πρώτης «Βίβλου της Φύσης», η οποία αποκάλυψε ότι ένα στα 10 είδη του πλανήτη απειλείται με εξαφάνιση, η IUCN τονίζει ότι το ένα τρίτο των ψαριών του γλυκού νερού καθώς και το ένα τρίτο των αμφιβίων απειλούνται με εξαφάνιση.

Ο φρύνος του Κιχάνσι της Νότιας Τανζανίας πέρασε στη λίστα των εξαφανισμένων ειδών.

Ο διεθνής οργανισμός, με έδρα τη Γενεύη, διαπίστωσε ότι ένα στα τρία από το δείγμα των συνολικά 47,667 ειδών ζώων και φυτών που συμπεριελήφθησαν στη φετινή λίστα κινδυνεύει.

Συγκεκριμένα, με εξαφάνιση απειλείται το 21% όλων των γνωστών θηλαστικών του πλανήτη, το 30% όλων των γνωστών αμφιβίων, το 12% όλων των γνωστών πουλιών, καθώς και το 28% των ερπετών, το 37% των ψαριών του γλυκού νερού, το 35% των ασπόνδυλων και το...70% των φυτών που έχουν μελετηθεί μέχρι στιγμής!

Πολλά πλάσματα εμφανίστηκαν φέτος για πρώτη φορά στην Κόκκινη Λίστα. Ενα από αυτά είναι ένα τρωκτικό της Μαδαγασκάρης με επιστημονική ονομασία «voalavo antsahabensis», το οποίο χαρακτηρίζεται ως «απειλούμενο», είναι δηλαδή δύο βήματα πριν από την εξαφάνιση, λόγω της γεωργικής πρακτικής της κοπής και καύσης (slash-and-burn farming). Ομως για κάποια είδη, όπως ο φρύνος του Κιχάνσι της Νότιας Τανζανίας, είναι πλέον πολύ αργά. Το ζώο αυτό πέρασε πια στη λίστα των εξαφανισμένων ειδών, εξαιτίας ενός νέου φράγματος στον ποταμό Κιχάνσι και μιας επιδημίας χυτριδιομύκητα που μαστίζει τα αμφίβια σε όλον τον κόσμο. «Τα πλάσματα που ζουν στο γλυκό νερό εδώ και καιρό έχουν αγνοηθεί», σχολίασε ο Ζαν-Κριστόφ Βιμ της IUCN. «Είναι πια επείγον να αξιοποιήσουμε αυτές τις πληροφορίες για μια πιο συνετή χρήση των υδατικών μας πόρων».

Υπό εξαφάνιση είναι και το 28% των ερπετών του πλανήτη

«Οι επιστημονικές ενδείξεις μιας σοβαρής κρίσης εξαφάνισης αυξάνονται», δήλωσε ο Τζέιν Σμαρτ, διευθυντής της Ομάδας Διατήρησης Βιοποικιλότητας της IUCN και προειδοποίησε ότι τα στοιχεία της Κόκκινης Λίστας δείχνουν ότι δεν θα επιτευχθεί ο στόχος του 2010 για μείωση της απώλειας βιοποικιλότητας. Ωστόσο οι ειδικοί φοβούνται ότι τα στοιχεία αυτά είναι απλώς η κορυφή του παγόβουνου. Σύμφωνα με τον Κρεγκ Χίλτον-Τέιλορ, επιμελητή της Κόκκινης Λίστας, «πολλά ακόμη εκατομμύρια» ειδών που δεν έχουν μελετηθεί μπορεί να απειλούνται σοβαρά.

ΚΙΛΙΜΑΝΤΖΑΡΟ
Χωρίς χιόνια στα επόμενα 20 χρόνια!

Για πρώτη φορά, εδώ και τουλάχιστον 11 χιλιετίες, οι ψηλότερες βουνοκορφές της Αφρικής θα μείνουν χωρίς χιόνια μέσα στα επόμενα 20 χρόνια. Σύμφωνα με Αμερικανούς ερευνητές, οι οποίοι μελέτησαν αεροφωτογραφίες, δορυφορικά δεδομένα και χημικές αναλύσεις και δημοσίευσαν τα ευρήματά τους στο «Ρroceedings of the National Academy of Science», το κάλυμμα πάγου στο Κιλιμάντζαρο (στην Τανζανία με ύψος 5,893 μέτρα) συρρικνώθηκε κατά 85% από το 1912 έως το 2007.

Πηγή: Εφημερίδα ΕΘΝΟΣ

Ψάρια - εισβολείς από την Ερυθρά Θάλασσα

"Alien" εισβάλλουν στην Ανατολική Μεσόγειο. Πρόκειται για θαλάσσια είδη μετανάστες που ήρθαν για να μείνουν. Με τις αρνητικές και θετικές επιπτώσεις που αυτή η αποδημία μπορεί να επιφέρει στη βιοποικιλότητα της Μεσογείου
Τροπικά ψάρια μετανάστες, τα οποία πέρασαν στη Μεσόγειο Θάλασσα από τη διώρυγα του Σουέζ τις τελευταίες δεκαετίες, έχουν εδραιώσει την παρουσία τους στη θαλάσσια λεκάνη, προκαλώντας κάποια από αυτά και πονοκέφαλο στους ντόπιους ψαράδες, αλλά και πολλά ερωτηματικά στους επιστήμονες, οι οποίοι τα μελετούν. Η Κύπρος, ως νησί της Μεσογείου, δεν αποτελεί εξαίρεση στην προτίμηση των λεσσεψιανών μεταναστών, όπως ονομάζονται τα ψάρια αυτά. Υπάρχουν ξενικά είδη που διείσδυσαν στη Μεσόγειο εδώ και πολλά χρόνια. Για παράδειγμα, οι αναφορές για την είσοδο της προσφυγούλας (άλλως κουρκούνα ή γερμανός) στη Μεσόγειο χρονολογούνται από τη δεκαετία του 1920. Ας σημειωθεί ότι οι λεσσεψιανοί μετανάστες πήραν το όνομά τους από τον Φερδινάνδο ντε Λεσσέψ, ο οποίος ανέλαβε τη διάνοιξη της διώρυγας του Σουέζ (η οποία λειτούργησε το 1869).

Οι αριθμοί

Μέχρι το 2000 υπήρχαν αναφορές για πάνω από 300 είδη, τα οποία εισήλθαν από την Ερυθρά Θάλασσα (μαλάκια, ψάρια, καρκινοειδή, πολύχαιτοι, φύκη). Τα λεσσεψιανά είδη εισέρχονται στη Μεσόγειο πέραν από το φυσικό τρόπο, μέσω της διώρυγας του Σουέζ και με εισαγωγή από τον άνθρωπο (μεταφορά με πλοία, διαφυγή από ενυδρεία κτλ). Οι κλιματικές αλλαγές επηρεάζουν την εξάπλωση των ειδών αυτών, και την ικανότητά τους να προσαρμοστούν στο νέο περιβάλλον τους, τη Μεσόγειο. Πάντως, ορισμένα είδη μπορεί να ευνοηθούν από την αλλαγή του κλίματος (αύξηση της θερμοκρασίας του νερού, αύξηση αλατότητας κτλ). Επιστήμονες αναφέρουν ότι η αύξηση της εισόδου των μεταναστών ψαριών μπορεί να ευνοείται από την αύξηση της θερμοκρασίας των θαλασσών.

Τα προβλήματα.

Η εισβολή ξενικών ειδών θεωρείται βασική αιτία για τη μείωση της βιοποικιλότητας στο θαλάσσιο οικοσύστημα. Ορισμένοι εισβολείς ανταγωνίζονται ή αποτελούν θηρευτές αυτόχθονων ειδών, με αποτέλεσμα να ανατρέπεται η ισορροπία του οικοσυστήματος και σε μερικές περιπτώσεις αυτόχθονα είδη να αντικαθίστανται από ξενικά. Υπάρχουν ξενικά είδη με εμπορική αξία (όπως η προσφυγούλα/κουρκούνα), άλλα που είναι τοξικά (όπως είδη του λαγοκέφαλου), καθώς και άλλα που δεν φαίνεται να προκαλούν επιπτώσεις στο νέο τους περιβάλλον. Οι Υγειονομικές Υπηρεσίες του Υπουργείου Υγείας, καθώς και οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες και το Τμήμα Αλιείας και Θαλασσίων Ερευνών του Υπουργείου Γεωργίας, Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος, ενημερώνουν το κοινό σε περίπτωση που υπάρχουν τοξικά είδη, επικίνδυνα για την υγεία του ανθρώπου.

"Μας παίρνουν τη ζήση μας"

Οποιαδήποτε μεταβολή στη βιοποικιλότητα και τις τροφικές σχέσεις των ειδών στο οικοσύστημα (ανταγωνισμός, θήρευση) επηρεάζει τον ψαρά είτε στη σύνθεση των ειδών, είτε στην ποσότητα ψαριών που αλιεύει. Στην Κύπρο πληθαίνουν οι καταγγελίες από ψαράδες για καταστροφή δικτύων από το τοξικό ψάρι λαγοκέφαλος. Από την άλλη, οι ψαράδες εκμεταλλεύονται εμπορικά την προσφυγούλα, η οποία έχει εξαπλωθεί εδώ και δεκαετίες στη θαλάσσια περιοχή μας. Στις θάλασσες της Πάφου και ιδιαίτερα της Πόλης Χρυσοχούς έχει κάνει την εμφάνισή του το τοξικό ψάρι, εισβολέας από την Ερυθρά Θάλασσα, με την κοινή ονομασία λαγοκέφαλος, το οποίο πλέον αναπαράγεται και στη Μεσόγειο. Το ψάρι, που μπορεί να φτάσει έως και 85 εκατοστά περίπου σε μήκος, έγινε φόβος και τρόμος για τους ψαράδες, οι οποίοι δηλώνουν αγανακτισμένοι καθώς δεν τους έχει αφήσει σώο παραγάδι, ενώ συχνά καταστρέφει και τα δίχτυά τους. Σύμφωνα με τον επαγγελματία ψαρά, αντιπρόεδρο της Παγκύπριας Επιτροπής Ψαράδων, Κώστα Λεωνίδου, το πρόβλημα διογκώνεται συνεχώς και οι λαγοκέφαλοι εμφανίζονται παντού στην περιοχή, ακόμη και μέσα στο λιμάνι σε τεράστιες ποσότητες. "Παλιά μας κατέστρεφε μόνο τα παραγάδια", μας είπε ο κ. Λεωνίδου. "Όσο περνάει ο καιρός όμως όχι μόνο αυξάνεται και πληθύνεται, αλλά έρχεται όλο και πιο έξω και μας τρώει τα δίχτυα και τα σχοινιά που τα κρατούν, με αποτέλεσμα να τα καταστρέφει". Ο κ. Λεωνίδου τόνισε ότι οι ζημιές στα δίχτυα είναι τεράστιες και ευελπιστεί το κράτος μέσω ειδικής χορηγίας που τους υποσχέθηκε να καλύψει τουλάχιστον ένα μέρος της ζημιάς.

Δόντια λαγού

Γνώστης του θέματος και πρόθυμος να μιλήσει γι' αυτό το σημαντικό θέμα στα Μέσα είναι ο κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος, τέως διευθυντής του Τμήματος Αλιείας. "Το εν λόγω ψάρι δεν είναι εμπορεύσιμο και δεν έχει καμιά χρήση, γνωστή τουλάχιστον. Φαίνεται να καταναλώνει καβούρια, γαρίδες, σουπιές και μικρά ψαράκια", μας εξήγησε. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, οι ψαράδες πλέον αναγνωρίζουν το συγκεκριμένο είδος ψαριού και έχουν σταματήσει να το καταναλώνουν.Το συγκεκριμένο είδος ψαριού είναι της οικογένειας Tetraοdontidae, κοινώς γνωστό και ως λαγοκέφαλος ή κουνέλι (Lagocephalus sp.) εξαιτίας των μπροστινών του δοντιών που μοιάζουν με αυτά του κουνελιού.Στη Μεσόγειο φαίνεται να "μετανάστευσε" γύρω στο 1950, ωστόσο, στην Κύπρο έχει εμφανιστεί τα τελευταία χρόνια. Η κατανάλωση του ψαριού αυτού και ειδικότερα της τετροδοτοξίνης που υπάρχει στο σώμα του επηρεάζει το νευρικό σύστημα του ανθρώπου και μπορεί να επιφέρει ακόμα και το θάνατο από πνευμονική ανεπάρκεια. Η ποσότητα τετροδοτοξίνης που βρίσκεται στο ψάρι αυτό ποικίλλει και εξαρτάται από την εποχή του έτους και την περιοχή αλίευσής του. Δεν υπάρχει αντίδοτο στην τετροδοτοξίνη.Το Τμήμα Αλιείας έχει ενημερώσει την αλιευτική κοινότητα για το εν λόγω ψάρι και έχει ήδη προειδοποιήσει να μη διοχετεύεται στην αγορά.
Πηγή: Εφημερίδα ΠΟΛΙΤΗΣ - Κύπρου

Συρρικνώνεται η άγρια πανίδα

Μαύρα» τα τελευταία στοιχεία στο υπό έκδοση Κόκκινο Βιβλίο για τη βιοποικιλότητα στην Ελλάδα. Απειλούμενα το 27,27% των αμφίβιων και το 18,75% των ερπετών. Κινδυνεύουν 62 είδη πουλιών
Με τη δραματική διαπίστωση ότι η παγκόσμια βιοποικιλότητα έχει μειωθεί κατά 30% από το 1970 μέχρι τις μέρες μας γιορτάζεται σήμερα η Παγκόσμια Ημέρα Βιοποικιλότητας. Η ημέρα των οικοσυστημάτων και των βιολογικών ειδών που σχηματίστηκαν στη Γη έπειτα από διεργασίες εκατοντάδων εκατομμυρίων ετών.
Σύμφωνα με στοιχεία που περιλαμβάνονται στο υπό έκδοση Κόκκινο Βιβλίο των απειλούμενων ειδών της Ελλάδας και τα οποία δημοσιεύει σήμερα το «Εθνος», η χώρα μας δεν μένει αλώβητη από αυτή την πραγματικότητα.
Το τελευταίο Κόκκινο Βιβλίο για την Ελλάδα εξεδόθη το 1992 και σύμφωνα με τα πρώτα δεδομένα, το ποσοστό των απειλούμενων ειδών στη χώρα μας έχει αυξηθεί. Παράλληλα, συρρίκνωση εμφανίζεται τόσο στον αριθμό του πληθυσμού τους όσο και στις περιοχές εξάπλωσης των ειδών.
Ενδεικτικό είναι πως το 27,27% των αμφιβίων που ζουν στην ελληνική επικράτεια χαρακτηρίζονται σήμερα ως απειλούμενα, με τη σαλαμάνδρα της Καρπάθου να αναφέρεται ως «τρωτό» είδος, ενώ τα απειλούμενα ερπετά ανέρχονται στο 18,75% του συνόλου.
Ανάμεσά τους η οχιά της Μήλου, οι θαλάσσιες χελώνες και ο χαμαιλέοντας, ενώ, όπως επισημαίνει ο κ. Θάνος Καστρίτης, υπεύθυνος Προστατευόμενων Ειδών της Ελληνικής Ορνιθολογικής Εταιρείας, συνολικά 62 είδη πουλιών που εντοπίζονται στην Ελλάδα θεωρούνται κρισίμως κινδυνεύοντα και άλλα 16 σχεδόν απειλούμενα. Τα μισά εξ αυτών, όπως εξηγεί ο ίδιος, είναι πουλιά υγροτόπων, ενώ το 30% συμπεριλαμβάνει αρπακτικά πτηνά.
«Για ορισμένα είδη πουλιών το καθεστώς διατήρησής τους έχει χειροτερεύσει», συμπληρώνει ο κ. Καστρίτης, «με 15 είδη να εντάσσονται πια σε υψηλότερη κατηγορία κινδύνου, ενώ άλλες περιπτώσεις, όπως δύο είδη πελεκάνων και η Λαγγόνα, έχουν αλλάξει κατηγορία προς το καλύτερο».
Στα τέλη Απριλίου πραγματοποιήθηκε στη χώρα μας διήμερο συνέδριο για τη βιοποικιλότητα, το οποίο διοργανώθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή με τη συμμετοχή 230 εκπροσώπων και επιστημόνων από τη «γηραιά ήπειρο».
Στο συνέδριο τονίστηκε, όπως ήταν αναμενόμενο, η ανάγκη για την προστασία της βιοποικιλότητας, ανάγκη επιτακτική για τη χώρα μας, στην οποία, εκτός των άλλων, συγκεντρώνονται και παγκοσμίως απειλούμενα είδη, που ζουν κατά κύριο λόγο στην ελληνική φύση...
ΤΟ ΚΟΚΚΙΝΟ ΒΙΒΛΙΟ «Εργαλείο» για τα απειλούμενα είδη
Το Κόκκινο Βιβλίο αποτελεί ένα εργαλείο για τον εντοπισμό των απειλούμενων ειδών στον πλανήτη. Εκδίδεται περισσότερο από 4 δεκαετίες από την International Union for Conservation of Nature.
Το 1992 η Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία και η Ζωολογική Εταιρεία προχώρησαν στην έκδοση του Κόκκινου Βιβλίου για την Ελλάδα. Η νέα έκδοση θα είναι το αποτέλεσμα της συνεργασίας των δύο παραπάνω φορέων, της Ελληνικής Ερπετολογικής Εταιρείας, του Ινστιτούτου Σπηλαιολογικών Ερευνών και ανεξάρτητων επιστημόνων, Πανεπιστημίων και ΜΚΟ. Τον συντονισμό του έργου έχει αναλάβει η WWF Ελλάς.

Πηγή: Έφημερίδα ΕΘΝΟΣ

«Φωλιές» ψαριών στον βυθό για να σωθούν τα αποθέματα

Ο καθορισμός επιλεγμένων περιοχών, στις οποίες θα απαγορεύεται το ψάρεμα και θα λειτουργούν ως φυσικά ιχθυοτροφεία, θα εμπλουτίσει τα αλιευτικά αποθέματα, λένε οι ερευνητές
Στο «φως» έρχονται τα «μυστικά» του βυθού στα νησιά των Κυκλάδων.
Τα είδη των ψαριών που παλαιότερα έπεφταν συχνά στα δίχτυα των ψαράδων και πλέον κινδυνεύουν να εξαφανιστούν, ο άγνωστος «εισβολέας» των βυθών και οι παρεμβάσεις που απαιτούνται για να σωθούν οι πληθυσμοί των ψαριών αποτυπώνονται σε μια μεγάλη επιστημονική έρευνα, που γίνεται για πρώτη φορά, σε επίπεδο νομού, στην Ελλάδα.
Υστερα από αναρίθμητες μετρήσεις και υπολογισμούς, οι ερευνητές τονίζουν την ανάγκη για την άμεση λήψη μέτρων ώστε να σωθούν τα αποθέματα ψαριών στον βυθό των Κυκλάδων
Οι ερευνητές προχωρούν εδώ και δύο χρόνια βήμα βήμα. Εξέτασαν τον βυθό σε 295 «σταθμούς», σε 31 μικρά και μεγάλα νησιά του συμπλέγματος των Κυκλάδων, στο κεντρικό Αιγαίο, «πήραν» πάνω από 3.000 υποβρύχιες φωτογραφίες, μίλησαν με παράκτιους αλιείς και έκαναν αναρίθμητες μετρήσεις και υπολογισμούς
Τα συμπεράσματά τους «παγώνουν». Η ανάγκη για λήψη μέτρων είναι άμεση.
«Η κατάσταση του βυθού, όπως την βρήκαμε, είναι πάρα πολύ άσχημη όσον αφορά τα ιχθυαποθέματα», λέει στο «Εθνος» ο επίκουρος καθηγητής του Τμήματος Επιστημών της Θάλασσας του Πανεπιστημίου Αιγαίου Γιώργος Κόκκορης, επιστημονικός υπεύθυνος της έρευνας, που διενεργείται με χρηματοδότηση της Νομαρχίας Κυκλάδων.
Στο πλαίσιο του προγράμματος διενεργείται και η διδακτορική διατριβή της κ. Συλβαίν Γιακουμή, που συνέταξε και έκθεση, η οποία διανεμήθηκε, την περασμένη εβδομάδα, στο Νομαρχιακό Συμβούλιο Κυκλάδων, όπου ο κ. Κόκκορης έκανε αναλυτική παρουσίαση των συμπερασμάτων της έρευνας.
Σύσσωμο το Νομαρχιακό Συμβούλιο αποφάσισε, μεταξύ άλλων, μετά την ολοκλήρωση της μελέτης να ξεκινήσει διάλογος με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς για να καθοριστεί ένα δίκτυο θαλάσσιων αποθεμάτων στις Κυκλάδες.
Οπως εξηγεί ο κ. Κόκκορης, θα πρέπει σε κάθε νησί να καθοριστούν κάποιες επιλεγμένες, μικρές περιοχές, που θα απαγορευτεί πλήρως το ψάρεμα και γι αυτό απαιτείται να υπάρξει συναίνεση όλων των εμπλεκομένων, ώστε να λειτουργούν ως φυσικά ιχθυοτροφεία.
Δηλαδή, να μπορούν οι πληθυσμοί των ψαριών να καταφεύγουν εκεί, ν αναπαράγονται και να μεγαλώνουν με ασφάλεια και στη συνέχεια να βγαίνουν έξω και να εμπλουτίζουν τα αλιευτικά αποθέματα.
Για την ολοκλήρωση της έρευνας απομένει να γίνει φέτος το καλοκαίρι μελέτη του βυθού στη Μύκονο και στα κοντινά της μικρά νησιά, Ρήνεια και Δήλο. Εκτός του κ. Κόκκορη και της κ. Γιακουμή, την ερευνητική ομάδα αποτελούν οι Μαρία Σίμη, Αλέξανδρος Πανταζής, Ισιδώρα Βλάχου, Αλεξάνδρα Σπυροπούλου και ο κ. Αντόνιο Γκόμεζ.
Ομως, η μέχρι τώρα εικόνα για το κεντρικό Αιγαίο δεν είναι καλή.
Αν και δεν υπάρχουν συγκριτικά στοιχεία για να ξέρουν οι ερευνητές ποια ακριβώς είδη έχουν μειωθεί, από τις συνεντεύξεις αλιέων φαίνεται ότι πλέον δεν ψαρεύονται τόσο συχνά όσο παλαιότερα συνολικά 34 είδη ψαριών, κυρίως το σκαθάρι, η γόπα, ο κολιός, το λυθρίνι κ.ά.
«Αναμέναμε να υπάρχει μεγάλη βιομάζα σε βραχώδη βυθό και λιγότερη σε αμμώδη. Ομως, διαπιστώνουμε ότι δεν υπάρχει διαφοροποίηση, και αυτό είναι άσχημο», μας λέει ο κ. Κόκκορης.
Από τις υποθαλάσσιες έρευνες διαπιστώνεται και η ύπαρξη ενός «εισβολέα», που έφτασε μέσω της διώρυγας του Σουέζ, του «γερμανού», όπως αποκαλούν οι ψαράδες το συγκεκριμένο είδος.
Ακόμα, καταγράφτηκαν στην περιοχή 55 διαφορετικά είδη ψαριών και 5 «οικογένειες», αλλά οι υπολογισμοί που έγιναν σε σύγκριση με την προστατευόμενη περιοχή των νήσων Μέντες, στην Ισπανία, ήταν απογοητευτική. «Η διαπίστωση των αλιέων ότι οι θάλασσες έχουν αδειάσει δεν είναι υπερβολή», αναφέρεται στην έκθεση που διανεμήθηκε στο νομαρχιακό συμβούλιο Κυκλάδων, που συνεδρίασε στα Κουφονήσια.
Ο κ. Παναγιώτης Βούρος, από το τμήμα Περιβάλλοντος της Νομαρχίας Κυκλάδων, το οποίο μαζί με τη Διεύθυνση Αλιείας παρακολουθούν το θέμα, μας εξήγησε ότι «η έρευνα αποτελεί ένα χρήσιμο εργαλείο για τις Κυκλάδες, για να ληφθούν μέτρα, που άλλωστε επιβάλλονται από την ευρωπαϊκή νομοθεσία».
Ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Αιγαίου μας εξήγησε ότι η προτεινόμενη μέθοδος έχει λειτουργήσει με επιτυχία στην Ισπανία και στην Αυστραλία και γι αυτό η έρευνα γίνεται σε συνεργασία με επιστήμονες των δύο χωρών.
"Ενας... «γερμανός» απειλεί τον ντόπιο πληθυσμό ψαριών
Ενας «εισβολέας» έχει εγκατασταθεί στον βυθό των Κυκλάδων. Είναι ένα ψάρι, με μέγιστο μήκος τα 30 εκατοστά, που οι ψαράδες ονομάζουν «γερμανό» (Siganus Luridus), ενώ λέγεται και «αγριοσάλπα».
«Δεν μπορούμε να προσδιορίσουμε πότε ακριβώς έκανε την εμφάνισή του στις Κυκλάδες. Ομως, παλαιότερα δεν υπήρχε, και τώρα διαπιστώνουμε ότι η βιομάζα του αντιστοιχεί στο 37% της βιομάζας των ψαριών, που τρέφονται με φύκια», μας λέει ο επίκουρος καθηγητής του Τμήματος Επιστημών της Θάλασσας του Πανεπιστημίου Αιγαίου, Γιώργος Κόκκορης.
Ο ίδιος εξηγεί ότι ο «γερμανός» είναι από τα περίπου 40 είδη ψαριών που προέρχονται από την Ερυθρά Θάλασσα ή και τον Ινδικό ωκεανό και μέσω της διώρυγας του Σουέζ έχουν εγκατασταθεί και αναπαράγονται στη Μεσόγειο.
Πάντως, μέχρι τώρα ο «γερμανός» δεν αλιεύεται ή και, εάν πιαστεί από κάποιον ψαρά, συνήθως αυτός το πετάει στη θάλασσα, ενώ, όπως λέει ο κ. Κόκκορης, δεν έχει φτάσει ακόμα αυτό το είδος στο βόρειο Αιγαίο, στα νερά της Λέσβου.
Οπως λέει ο καθηγητής, η παρουσία του «εισβολέα» στις Κυκλάδες έχει οπωσδήποτε επιπτώσεις στον «ντόπιο» πληθυσμό ψαριών, πράγμα, όμως, που απαιτείται να διερευνηθεί περαιτέρω.
Σπάνια στα δίχτυα των ψαράδων 34 είδη ψαριών που κάποτε ήταν άφθονα
«Δυσεύρετα» είδη τείνουν να γίνουν για τους ερασιτέχνες και επαγγελματίες ψαράδες που ρίχνουν δίχτυα στα νερά των Κυκλάδων το σκαθάρι, η γόπα, ο κολιός και το λυθρίνι.
Αυτό διαπιστώνουν οι ίδιοι οι ψαράδες της περιοχής απαντώντας σε ερωτήσεις που τους έγιναν στο πλαίσιο της έρευνας για τον σχεδιασμό δικτύου θαλασσίων αποθεμάτων στις Κυκλάδες, που πραγματοποιείται με επιστημονικό υπεύθυνο τον επίκουρο καθηγητή του Τμήματος Επιστημών της Θάλασσας του Πανεπιστημίου Αιγαίου, Γιώργου Κόκκορη, με τη συνεργασία της Συλβαίν Γιακουμή.
Στο πλαίσιο της έρευνας ρωτήθηκαν 144 παράκτιοι αλιείς από νησιά των Κυκλάδων, από τους οποίους το 98% έχει παρατηρήσει μείωση στα ιχθυαποθέματα και μόνο το 2% θεωρεί ότι παραμένουν σταθερά.
Οι ερευνητές κατέφυγαν στη μέθοδο των συνεντεύξεων με παράκτιους αλιείς, δεδομένου ότι στη χώρα μας δεν υπάρχουν συγκριτικά στοιχεία για να εξαχθούν ασφαλή επιστημονικά συμπεράσματα για το ποια είδη ψαριών έχουν χαθεί.
Ωστόσο, μιλώντας κατά μέσο όρο με 7 ψαράδες από κάθε νησί, ηλικίας από 27 μέχρι και 91 ετών, με μέγεθος σκαφών που κυμαίνεται από 4,7 μέχρι 16,2 μέτρα, αποκτάς μια ασφαλή εικόνα, αφού καταγράφτηκαν 34 είδη ψαριών, που ενώ κάποτε ήταν άφθονα σήμερα σπάνια πιάνονται.
Επειδή οι απαντήσεις ήταν αυθόρμητες, οι περισσότερες (40,6%) αφορούσαν την «εξαφάνιση» του αστακού και ακολουθούν όπως φαίνεται και στον Πίνακα 1 διάφορα είδη ψαριών, όπως το σκαθάρι (35%), η γόπα (23%), ο κολιός (19%), το λυθρίνι (13%) κ.ο.κ.
Οι ίδιοι απαντώντας επίσης αυθόρμητα επεσήμαναν, μεταξύ άλλων, ως πιθανές αιτίες για τη μείωση των αποθεμάτων τις εξής:
Η υπεραλίευση (67%), η ανεμότρατα (52%), το γρι γρι (26%), τα σύγχρονα τεχνολογικά μέσα αλιείας (17%), η χρήση δυναμίτη (15%), η ρύπανση από ξηρά (14%) κ.ά.
Οι ίδιοι προτείνοντας λύσεις για να βελτιωθεί η κατάσταση επιλέγουν την εφαρμογή της νομοθεσίας και αύξησης της αστυνόμευσης, να σταματήσουν τη δραστηριότητά τους οι ανεμότρατες κ.ο.κ.
Ομως, το σημαντικό είναι ότι το 72% των ερωτηθέντων απάντησε θετικά στη δημιουργία ενός θαλάσσιου καταφυγίου (αποθέματος) στην περιοχής τους από τους οποίους το 37% είναι υπέρ μιας τέτοιας πρότασης εφόσον η διάρκειά της περιοριστεί από 1 έως 5 χρόνια.

Πηγή: Εφημερίδα ΕΘΝΟΣ

22 Μαΐου: Παγκόσμια Ημέρα Βιοποικιλότητας

Η Παγκόσμια Ημέρα Βιοποικιλότητας εορτάζεται κάθε χρόνο στις 22 Μαΐου. Καθιερώθηκε το 1993 από τα Ηνωμένα Έθνη για την καλύτερη κατανόηση και ευαισθητοποίηση σε θέματα βιοποικιλότητας. Η ποικιλία των ζωικών και φυτικών ειδών είναι ουσιαστικής σημασίας για την ανθρώπινη ύπαρξη και διαδραματίζει σημαντικό ρόλο για τη βιώσιμη ανάπτυξη και την εξάλειψη της φτώχειας.
Σύμφωνα με εκθέσεις του ΟΗΕ, το 12% του συνόλου των πτηνών του πλανήτη και το 10% των φυτών και των ζώων της Γης απειλούνται με εξαφάνιση, εξαιτίας των ανθρώπινων δραστηριοτήτων και της υποβάθμισης των βιοτόπων. Ο επιστήμονες προειδοποιούν ότι έως το 2050 θα έχει εξαφανιστεί το ένα τρίτο της πανίδας από τη Γη, εξαιτίας των κλιματικών αλλαγών.
Στη χώρα μας απειλούνται με εξαφάνιση η καστανή αρκούδα, η μεσογειακή φώκια, η χελώνα καρέτα - καρέτα, η αγριόγατα, ο γυπαετός, η πέστροφα, ενώ σε κίνδυνο βρίσκονται ο λύκος, το τσακάλι, ο ασβός, το ζαρκάδι και το ελάφι.