«Καλαμάρι βαμπίρ»: Ένα μυστήριο πλάσμα του ωκεανού!

Το ολοκληρωμένο όνομα που του δόθηκε από τους βιολόγους είναι «καλαμάρι βαμπίρ από την κόλαση» (Vampyroteuthis infernalis), εξαιτίας του παράξενου σχήματός του αλλά και της διαβίωσής του στα σκοτεινά βάθη της θάλασσας.
Μια νέα ανακάλυψη, όμως, έρχεται να αλλάξει τα δεδομένα, καθώς το καλαμάρι αυτό μόνο «βαμπίρ» δεν είναι, αφού αρνείται… πεισματικά να σκοτώσει το θήραμά του και τρέφεται αποκλειστικά και μόνο με νεκρά πλάσματα της θάλασσας.
Από τη μελέτη του στομάχου του, οι επιστήμονες κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι το εν λόγω είδος συλλέγει οργανικά υπολείμματα που βυθίζονται κάτω από την επιφάνεια του νερού, στη βαθιά θάλασσα όπου ζει.

Σε αντίθεση με τους στενούς συγγενείς του -τα χταπόδια και τα καλαμάρια, τα οποία τρώνε ζωντανό το θήραμά τους-, το «καλαμάρι βαμπίρ» χρησιμοποιεί δύο νηματώδεις ίνες που υπάρχουν στο σώμα του για να συλλάβει την τροφή του.
«Είναι ένα… ζωντανό απολίθωμα το οποίο έχει και μία επιπλέον ικανότητα που δεν συναντάται σε κανένα άλλο πλάσμα: όταν απειλείται βγάζει όλα τα εσωτερικά του όργανα προς τα έξω, τρομοκρατώντας με τον τρόπο αυτό τους θηρευτές του», αναφέρει ο Bruce Robison από το Bay Aquarium στο Μοντερέι.

Γιατί μικραίνουν τα ψάρια;

Η κλιματική αλλαγή που οδηγεί σε αύξηση της θερμοκρασίας και σε άλλες χημικές αλλαγές στους ωκεανούς του πλανήτη, είναι πιθανό ότι μελλοντικά θα έχει ως συνέπεια να μικρύνει το μέγεθος των ψαριών, σύμφωνα με μια νέα καναδική επιστημονική έρευνα, την μεγαλύτερη του είδους της μέχρι σήμερα.

Έτσι, εκτός από την εντατική υπεραλίευση, που είναι γνωστό ότι έχει ως συνέπεια το μέσο μέγεθος των ψαριών να μικραίνει, καθώς τα ψάρια πεθαίνουν όλο και πιο νέα στην ηλικία, προτού φθάσουν σε πλήρη ανάπτυξη, ένας νέος παράγοντας φαίνεται να έχει παρόμοιο αποτέλεσμα.

Η σμίκρυνση των ψαριών έρχεται, σαν «κερασάκι στην τούρτα», να προστεθεί στην μείωση των προς αλίευση πληθυσμών των ψαριών διεθνώς, για την οποία κρούει τον κώδωνα του κινδύνου μια άλλη επιστημονική έρευνα, που επισημαίνει πως τουλάχιστον ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι στη Γη εξαρτώνται άμεσα από την αλιεία για τη διατροφή τους.

Οι ερευνητές του πανεπιστημίου της Βρετανικής Κολομβίας, μ’ επικεφαλής τον καθηγητή του Κέντρου Αλιείας Ουίλιαμ Τσέουνγκ, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό για θέματα κλιματικής αλλαγής "Nature Climate Change", σύμφωνα με το BBC, για πρώτη φορά στον κόσμο προχωρούν σε μια πρόβλεψη αναφορικά με τη σταδιακή μείωση του μέγιστου μεγέθους των ψαριών, καθώς η θερμοκρασία θα αυξάνεται και παράλληλα θα αραιώνει το οξυγόνο στις θάλασσες της Γης.

Οι ερευνητές έκαναν υπολογισμούς με τη βοήθεια ηλεκτρονικών υπολογιστών για πάνω από 600 είδη ψαριών από όλο τον κόσμο και κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι το μέγιστο βάρος που θα μπορούν να φθάσουν τα ψάρια, θα μειωθεί κατά 14% έως 20

% μεταξύ των ετών 2000 έως 2050. Το φαινόμενο θα είναι πιο έντονο στα τροπικά νερά.

«Εκπλαγήκαμε που είδαμε να προκύπτει μια τόσο μεγάλη μείωση στο μέγεθος των ψαριών», δήλωσε ο Τσέουνγκ. Όπως είπε, ήταν ήδη γνωστό ότι τα ψάρια επηρεάζονται από την κλιματική αλλαγή, αλλά δεν αναμενόταν η επίδραση στο μέγεθός τους να είναι αυτού του βαθμού (αν και οι εκτιμήσεις βασίζονται σε μοντέλα υπολογιστών).

Εδώ και τουλάχιστον 30 χρόνια, οι επιστήμονες έχουν προτείνει ότι η ανάπτυξη των σωμάτων των ψαριών επηρεάζεται από την έλλειψη οξυγόνου, ως συνέπεια της κλιματικής αλλαγής και της αύξησης της θερμοκρασίας των υδάτων των θαλασσών. Ο μεταβολισμός των ψαριών αυξάνει στα θερμά νερά και συνεπώς χρειάζονται πιο πολύ οξυγόνο, όμως το ζεστό νερό κατακρατεί λιγότερο οξυγόνο.

«Τα ψάρια αντιμετωπίζουν τη συνεχή πρόκληση να βρουν αρκετό οξυγόνο από το νερό ώστε να μεγαλώσουν και η κατάσταση γίνεται χειρότερη όσο ένα ψάρι μεγαλώνει. Ένας θερμότερος και λιγότερο οξυγονωμένος ωκεανός, όπως προβλέπεται από την κλιματική αλλαγή, καθιστά πιο δύσκολο για τα μεγάλα ψάρια να βρουν αρκετό οξυγόνο, με συνέπεια να σταματά πιο γρήγορα η ανάπτυξή τους», τόνισε ο ερευνητής Ντάνιελ Πόλι.

Η μελέτη επισημαίνει την ανάγκη να περιοριστούν οι εκπομπές «αερίων του θερμοκηπίου», αλλιώς υπάρχει κίνδυνος να διαταραχθούν τα αλιεύματα και η διατροφική ασφάλεια. Μεταξύ άλλων, η θέρμανση των νερών ωθεί τα ψάρια να μεταναστεύουν από τα πιο ζεστά νερά σε πιο κρύα (π.χ. από τους τροπικές θάλασσες προς τις εύκρατες όπως η Μεσόγειος), με όποιες συνέπειες, θετικές και αρνητικές, μπορεί να έχει αυτή η μετακίνηση, που μερικές φορές συνιστά εισβολή ξενικών ειδών.

Τα ψάρια λιγοστεύουν

Μια άλλη επιστημονική έρευνα, η μεγαλύτερη του είδους μέχρι σήμερα, με επικεφαλής τον καθηγητή Κείστοφερ Κοστέλο του πανεπιστημίου της Καλιφόρνια-Σάντα Μπάρμπαρα, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό "Science", διαπίστωσε ότι τα αποθέματα ψαριών σε όλο τον κόσμο μειώνονται ταχύτερα από ό,τι φοβούνταν οι επιστήμονες. Περισσότερα από τα μισά αλιευτικά πεδία διεθνώς εκτιμάται ότι αντιμετωπίζουν πλέον σημαντικές μειώσεις στους πληθυσμούς των ψαριών, με τις ετήσιες συνολικές οικονομικές απώλειες να φθάνουν τα 50 δισ. δολάρια.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις το πρόβλημα είναι μεγαλύτερο στους μικρότερου μεγέθους ψαρότοπους, όπου οι πληθυσμοί των ψαριών υπολογίζεται ότι βρίσκονται πλέον κατά μέσο όρο στο 64% της μέγιστης δυνατής αλιευτικής απόδοσής τους, ενώ στα πιο μεγάλα αλιευτικά πεδία ο μέσος αριθμός ψαριών εκτιμάται στο 94% του άριστου επιπέδου. Έτσι, σύμφωνα με την έρευνα, το πρόβλημα της διατροφικής ασφάλειας είναι μεγαλύτερο σε τοπικό επίπεδο, στις περιοχές που εξαρτώνται περισσότερο από τους κοντινούς ψαρότοπους, όπως συμβαίνει π.χ. στην Μεσόγειο, για την οποία επισημαίνεται ότι αντιμετωπίζει αυξανόμενο αλιευτικό πρόβλημα.

Αν και οι ερευνητές φοβούνται ότι μελλοντικά οι πληθυσμοί των ψαριών θα συνεχίσουν να μειώνονται, επισημαίνουν και ορισμένες θετικές τάσεις. Σε μερικές περιοχές εμφανίζεται αναστροφή της πτωτικής τάσης και αύξηση του αριθμού των αλιευμάτων (που θα μπορούσε μάλιστα να φθάσει ακόμα και το 40% σε παγκόσμιο επίπεδο), κυρίως χάρη στη σωστή πολιτική βιώσιμης διαχείρισης των αλιευτικών αποθεμάτων εκ μέρους του κράτους και των αλιέων. Οι επιστήμονες προειδοποιούν όμως ότι χρειάζονται άμεσες παρεμβάσεις, επειδή σε δέκα χρόνια το τωρινό «παράθυρο ευκαιρίας» μπορεί να έχει κλείσει οριστικά και η κατάσταση να γίνει μη αναστρέψιμη.

Καλαμάρι-γίγας στο Αιγαίο

ΜΕ ΜΗΚΟΣ 1,63 Μ.

Δύο τεράστια καλαμάρια μήκους μεγαλύτερου του 1,5 μέτρου εντοπίστηκαν κοντά στους Λειψούς και στη Σάμο. Το είδος τους απαντάται συνήθως στον Ειρηνικό Ωκεανό και σπάνια στη Μεσόγειο

Συνεργάτες του Ινστιτούτου Θαλάσσιας Προστασίας «Αρχιπέλαγος» κρατούν το σπάνιο καλαμάρι μήκους 1,63 μ. και βάρους 9 κιλών, που εντοπίστηκε στη Σάμο

Ενα μοναδικό φαινόμενο, ενδεικτικό του πλούτου των ελληνικών θαλασσών, κατεγράφη πριν από λίγες ημέρες στο Αιγαίο: δύο τεράστια καλαμάρια, μήκους μεγαλύτερου του 1.50 μέτρου εντοπίστηκαν κοντά στους Λειψούς και στη Σάμο.

Τα καλαμάρια ανήκουν στο σπάνιο είδος Ommastrephes bartramii, το οποίο συναντάται συνήθως στον Ειρηνικό Ωκεανό και σπανίως στη Μεσόγειο. Η επιστημονική κοινότητα θεωρεί ότι υφίσταται πιθανή εξάπλωση του είδους στο Αιγαίο, γεγονός που ανοίγει νέα μονοπάτια έρευνας σε αχαρτογράφητες περιοχές των νερών του.

Το πρώτο καλαμάρι ανασύρθηκε στις 7 Μαρτίου, μπλεγμένο σε δίχτυα ψαρά, ο οποίος ειδοποίησε το Ινστιτούτο Θαλάσσιας Προστασίας «Αρχιπέλαγος» για το συμβάν. Το καλαμάρι είχε φαγωθεί στο μεγαλύτερό του τμήμα από σμέρνα, όμως τα ακέραια πλοκάμια του ήταν αρκετά για να αναγνωριστεί το είδος, στο οποίο ανήκει.

Την επόμενη ημέρα στη Σάμο, ξεβράστηκε στην παραλία Κοκκάρι ένα δεύτερο καλαμάρι, γεμάτο αβγά, μήκους 1.63 μ. και βάρους 9 κιλών. Οι αριθμοί είναι εντυπωσιακοί, ενώ σύμφωνα με τους επιστήμονες του ΕΛΚΕΘΕ και του «Αρχιπελάγους» πρόκειται για ένα από τα μεγαλύτερα του είδους που έχει καταγραφεί ποτέ.

Οπως εξηγεί η κ. Μήλιου, υδροβιολόγος και συντονίστρια των επιστημονικών ερευνών του «Αρχιπελάγους», το Αιγαίο αποτελεί ένα σπάνιο οικοσύστημα μοναδικής περιβαλλοντικής σημασίας, το οποίο γνωρίζουμε ελάχιστα. «Είναι πιθανό να υπάρχει μεγάλη εξάπλωση των εντυπωσιακών καλαμαριών στα νερά του», λέει.

Οι θάλασσές μας είναι κατά μεγάλο βαθμό ανεξερεύνητες. Ειδικά σε μεγάλα βάθη, σε βραχώδεις περιοχές, σε θαλάσσια φαράγγια είναι πάρα πολλά αυτά που δεν γνωρίζουμε, συνεχίζει η κ. Μήλιου.

«Εμείς προσπαθούμε να ενεργοποιήσουμε τις τοπικές κοινωνίες, οι οποίες έρχονται σε επαφή με τη θάλασσα ώστε να μπορούν αυτό που βλέπουν και που άλλοτε θα το έκοβαν για να το κάνουν δόλωμα, να το φέρνουν σε κάποιον εθελοντικό φορέα.

Με τον τρόπο αυτό εμπλουτίζουμε τις εμπειρίες μας για είδη που δεν γνωρίζουμε καλά. Πιστεύουμε άλλωστε πως είναι πολύ σημαντικό να ανακαλύψουμε και να καταγράψουμε τον πλούτο των ελληνικών θαλασσών προτού καταστραφεί και χαθεί χωρίς να τον έχουμε γνωρίσει».

Ommastrephes bartramil: Πρώτη εμφάνιση στη Μεσόγειο το 1976

Ενα σπάνιο είδος που ζει σε περίπου 200-250 μέτρα βάθος είναι το καλαμάρι Ommastrephes bartramii. Η πρώτη αναφορά για την παρουσία του στη Μεσόγειο έγινε το 1976, ενώ συχνότερες είναι οι αναφορές από το 2007 και μετά.

Τα μεγάλα βάθη στα οποία συχνάζει καθιστούν πολύ δύσκολη τη μελέτη σχετικά με τη φυσιολογία του συγκεκριμένου είδους, όμως είναι γνωστά στους επιστήμονες τα βασικά χαρακτηριστικά του. Εχει μεγάλα μάτια, δέκα πόδια και δύο πλοκάμια, μέσω των οποίων τρέφεται. Εχει έναν παχύ, μυϊκό μανδύα, κοντά πλοκάμια και χρώμα μοβ με ασημένιες ή χρυσές αποχρώσεις στο κάτω μέρος του.

Ο κύκλος ζωής του διαρκεί περίπου έναν χρόνο.

Κατερίνα Ροββά, Εφημερίδα ΕΘΝΟΣ

Το κύμα έβγαλε νεκρή φώκαινα σε παραλία της Ξάνθης

Μοιάζει με δελφίνι και είναι φιλικό προς τον άνθρωπο

Η φώκαινα που εκβράστηκε στα Αβδηρα της Ξάνθης

Νεκρή εκβράστηκε νεαρή φώκαινα σε παραλία στα Αβδηρα Ξάνθης. Το σπάνιο είδος κητώδους, που μοιάζει με δελφίνι, είναι εντελώς ακίνδυνο και μάλλον φιλικό προς τον άνθρωπο, έφερε διαμπερές τραύμα από αιχμηρό αντικείμενο, που ήταν θανατηφόρο.

Τη νεαρή φώκαινα, μήκους 80 εκατοστών, εντόπισαν στην παραλία του Αϊ-Γιάννη Αβδήρων δύο χειμερινοί κολυμβητές, αλλά δεν ενημέρωσαν τον Φορέα Διαχείρισης Δέλτα Νέστου Βιστωνίδας-Ισμαρίδας.

«Εμείς δεν είδαμε το νεκρό άτομο, δεν μπορέσαμε να κάνουμε νεκροψία και δεν έχουμε συγκεκριμένα στοιχεία για τον θάνατό του, παρά μόνο μία φωτογραφία», είπε στο «Εθνος» ο πρόεδρος του Φορέα, βιολόγος, Μάνος Κουτράκης.

Το είδος αυτό συναντάται στην περιοχή της Μεσογείου μόνο στη Μαύρη Θάλασσα και στο Βόρειο Αιγαίο έως τον Στρυμονικό Κόλπο. Η φώκαινα μοιάζει με δελφίνι, όμως έχει κοντό ρύγχος και είναι μαύρο στη ράχη, γκρι στα πλευρά και λευκό στην κοιλιά, ενώ το πτερύγιό της είναι τριγωνικό. Είναι ένα από τα μικρότερα κητώδη, με μήκος που φτάνει έως το 1.30 μέτρο και βάρος έως τα 50 κιλά.

«Δεν μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα αν οι φώκαινες που βρίσκονται στο Βόρειο Αιγαίο ανήκουν στον πληθυσμό της Μαύρης Θάλασσας και μετακινούνται κάποιες φορές στην περιοχή ή αν αποτελούν ξεχωριστό πληθυσμό», μας είπε ο κ. Κουτράκης.

Η φώκαινα είναι ένα... ντροπαλό κητώδες, που απαντάται όλο και πιο σπάνια στη Μεσόγειο. Τo επιστημονικό της όνομα είναι Phocoena phocoena και προέρχεται από την αρχαία ελληνική λέξη «φώκαινα» που χρησιμοποίησε ο Αριστοτέλης για να την περιγράψει. «...Ομοίως δε το δελφίνι και η φώκαινα και γαρ εστιν δελφίνι μικρώ, γίγνεται δ΄εν τω Πόντω. Διαφέρει δε φώκαινα δελφίνος έστι γαρ το μέγεθος έλαττον, ευρύτερον δ΄εκ του νώτου και το χρώμα έχει κυανούν...». Οι φώκαινες ζουν μέχρι 24 χρόνια και καταδύονται σε βάθος μέχρι 41 μέτρα. Ζουν σε ομάδες των δύο έως δέκα ατόμων, ωστόσο κυνηγούν αυτόνομα, ενώ δεν πλησιάζουν τα καΐκια και δεν χαλούν τα δίχτυα των ψαράδων για να αρπάξουν τα ψάρια, όπως συμβαίνει με κάποια είδη δελφινιών.

Δεν αποκλείεται η νεαρή φώκαινα να πλησίασε σε κάποιο καΐκι ή να βρέθηκε τυχαία στη ρότα του και οι ψαράδες φοβήθηκαν ότι τους προσέγγιζε για να καταστρέψει τα δίχτυα τους, έτσι τη χτύπησαν με αιχμηρό αντικείμενο και την τραυμάτισαν θανάσιμα.

Μ. ΡΙΤΖΑΛΕΟΥ, Εφημερίδα  ΕΘΝΟΣ

Νεκρά ψάρια στον ταμιευτήρα Καλαμακίου Λάρισας - Λίμνη Κάρλα

Νεκρά έχουν βρεθεί εκατοντάδες ψάρια τις τελευταίες ημέρες, ενώ άλλα επιπλέουν μισοπεθαμένα στην επιφάνεια του νερού στον ταμιευτήρα Καλαμακίου, κοντά στον αρχαιολογικό χώρο της Παλαιόσκαλας, του νομού Λάρισας.

Οι κάτοικοι της περιοχής σημειώνουν ότι είναι ανάγκη να ανοίξουν οι αγωγοί νερού για να διασωθεί ο πλούτος των ψαριών, πριν να είναι πολύ αργά.
Η αιτία της μόλυνσης, που προκαλεί τον θάνατο των ψαριών στον ταμιευτήρα, παραμένει άγνωστη.

Πέντε νέα είδη Metriaclima από την λίμνη Μαλάουι

Μια έρευνα που δημοσιεύτηκε πρόσφατα από τους Patrick Cicotto, Ad Konings, και Jay Stauffer, περιγράφει 5 νέα είδη Metriaclima της οικογένειας των mbuna.
Όλα τα νέα είδη ανήκουν στην ομάδα Aurora, προέρχονται από την ανατολική ακτή της λίμνης Μαλάουι και είναι όλα ενδημικά της λίμνης. Είναι όλα γνωστά στους χομπίστες μέσα από τα βιβλία του Konings, όπου έχουν φωτογραφηθεί, αναλυθεί και έχουν πάρει προσωρινά ονόματα.
Οι ερευνητές έχουν επανεξετάσει δυο άλλα μέλη της ομάδας, M. aurora και M. chrysomallos και μας δίνουν λεπτομερή συγκριτικά δεδομένα για τον χρωματισμό, αριθμό και τις διαστάσεις των δυο ειδών.

Τα νέα είδη είναι τα παρακάτω:

Metriaclima glaucos (γνωστό μέχρι τώρα ως M. sp. "aurora blue") έχει βρεθεί μόνο στις βραχώδεις ακτής του Cobwé στην Μοζαμβίκη. Το όνομα προέρχεται από ελληνική λέξη που σημαίνει μπλέ-γκρι και αναφέρεται στον χρωματισμό του αρσενικού. Το είδος είναι παρόμοιο ως αναφορά τα χρώματα του αρσενικού με τα M.chrysomallos and M. benetos, αλλά γεωγραφικά διαφέρει και από τα δύο στην οδοντοστοιχία. Τα θηλυκά από την άλλη έχουν δυσδιάκριτες διαφορές με τα υπόλοιπα μέλη της ομάδας των Aurora.

______________________

Metriaclima xanthos (μέχρι τώρα γνωστό ως M. sp. "aurora lumbaulo") έχει βρεθεί μόνο κοντά στην ακτογραμμή του Lumbaulo στην Μοζαμβίκη. Το όνομα προέρχεται από ελληνική λέξη που σημαίνει "κίτρινο" και αναφέρεται στη κίτρινη κοιλιά και στο ραχιαίο πτερύγιο που εμφανίζονται στα αρσενικά κατά την αναπαραγωγή. Οι κίτρινες αυτές περιοχές ξεχωρίζουν τα αρσενικά από όλα τα υπόλοιπα είδη της ομάδας των Metriaclima.

Το θηλυκό του είδους, όπως φαίνεται παραπάνω, είναι πιο κίτρινο από άλλα είδη Aurora αν και αυτό το χαρακτηριστικό δεν είναι αξιόπιστο για να τα ξεχωρίζουμε.

______________________

Metriaclima sciasma είναι ως τώρα γνωστό με δύο ονόματα, M. sp. "aurora north" και Pseudotropheus sp. "kingsizei north". Το όνομα προέρχεται από ελληνική λέξη που σημαίνει "σκιά" και αναφέρεται στο σκούρο κοιλιακό πτερύγιο που έχει το αρσενικό. Το είδος έχει μια εκτεταμένη διασπορά κατά μήκος της βορειοανατολικής ακτής της Τανζανίας, βόρεια του ποταμού Ruhuhu που μαζί με την αμμώδη ακτή νότια του Mbamba Bay, συνθέτουν ένα γεωγραφικό σύνορο από τα υπόλοιπα είδη Aurora.

______________________

Metriaclima nkhunguensis (παλιότερα γνωστό ως M. sp. "blue reef") βρίσκεται μόνο στο Minos Reef και Nkhungu Reef στις αρχές της Μοζαμβίκης και το όνομα σημαίνει "από το Nkhungu". Τα αρσενικά μοιάζουν πολύ στην εμφάνιση με τα αρσενικά Red Zebra, M. estherae καθώς και με άλλα είδη Metriaclima, αλλά μπορούμε να τα ξεχωρίσουμε με μορφολογικά και γεωγραφικά κριτήρια.

Τα θηλυκά του είδους (φωτογραφία παραπάνω) είναι επίσης μπλε αλλά ποιο ανοιχτόχρωμα από τα θηλυκά M. callainos, τα μοναδικά είδη με θηλυκά που είναι όλο μπλέ.

______________________

Metriaclima mossambicus αποτελείται από 3 πληθυσμούς που διαφέρουν σε εμφάνιση και που ως τώρα θεωρούσαμε ότι αποτελούν διαφορετικά είδη τα οποία ονομάζαμε M. sp. "aurora chinuni", M. sp. "aurora black tail", και M. sp. "aurora yellow". Η νέα έρευνα έδειξε ότι είναι στην ουσία το ίδιο είδος. Το όνομα mossambicus σημαίνει "από την Μοζαμβίκη" και το είδος το βρίσκουμε κατά μήκος της ακτογραμμής μεταξύ του ποταμού Chiloelo και του Chinuni. Τα αρσενικά των τριών πληθυσμών (κατά σειρά όπως φαίνονται στις φωτογραφίες Chiloelo, Chinuni, Lumessi) διαφέρουν σημαντικά, αλλά τα θηλυκά είναι όμοια.

Πηγή:  http://www.aquazone.gr/forums/index.php?showtopic=59255 

Νεκρά δελφίνια στην Ρόδο

Προβληματισμό έχει προκαλέσει στους επιστήμονες το γεγονός ότι εκβράστηκαν τρία δελφίνια στις δυτικές ακτές της Ρόδου, ενώ σε εξέλιξη βρίσκονται οι έρευνες για να διαπιστωθούν τα αίτια του θανάτου τους.Η υπόθεση αποκαλύφθηκε αργά το μεσημέρι της Δευτέρας, όταν κάτοικοι της περιοχής Σορωνής, Καλαβαρδών και Καμείρου Σκάλας, εντόπισαν στην ακτή τρία νεκρά δελφίνια.

Αμέσως ειδοποιήθηκαν οι αρμόδιες αρχές και επιτόπου έφθασε κλιμάκιο της Διεύθυνσης Δασών Δωδεκανήσου (πρόκειται για σπάνιο είδος θηλαστικού που εποπτεύεται από το Δασαρχείο), καθώς επίσης και στελέχη του Υδροβιολογικού σταθμού της Ρόδου.

Από την πρώτη έρευνα, οι αρμόδιοι υπάλληλοι δεν διαπίστωσαν κάποια τραύματα ή χτυπήματα στα θηλαστικά, γεγονός που δημιουργεί ερωτηματικά για τους λόγους που βρέθηκαν νεκρά.

Το μικρότερο από τα θηλαστικά αυτά έφθανε σε μήκος τα δύο μέτρα, ενώ το βάρος τους υπολογίζεται σε περίπου 100 κιλά το καθένα.

Σε συνεργασία με την δημοτική ενότητα Καμείρου πάντως, άρχισε η διαδικασία υγειονομικής ταφής των δελφινιών, αφού προηγουμένως λήφθηκαν δείγματα για να γίνει σχετικός έλεγχος, που θα μπορούσε να φανερώσει τα αίτια θάνατου τους.

Τα τρία αυτά δελφινάκια θεωρείται βέβαιο ότι ανήκαν στο ίδιο κοπάδι και έπλεαν από κοινού ανοιχτά της Ρόδου.

Χτίζουν «πάρκο» στον βυθό

Η τοποθέτηση τεχνητών υφάλων στις ελληνικές θάλασσες είχε εξαιρετικά θετικά αποτελέσματα για την ιχθυοπανίδα

Το πρώτο πείραμα στις ελληνικές θάλασσες ξεκίνησε το 1999 στο Θρακικό Πέλαγος και 12 χρόνια μετά η εμπειρία δείχνει πως ήταν απόλυτα επιτυχημένο, αφού αύξησε την ιχθυοπανίδα έως και κατά 400%. Ακολούθησαν άλλα τρία σε Κάλυμνο, Πρέβεζα και Χαλκιδική, με θετικά αποτελέσματα για τους παράκτιους αλιείς και τώρα ακολουθεί ο Θερμαϊκός.Η δημιουργία δύο νέων τεχνητών υφάλων μπαίνει σε φάση υλοποίησης στις ακτές της Πιερίας μετά την ένταξη του σχεδίου στο μέτρο 3.2 του Επιχειρησιακού Προγράμματος Αλιείας 2007-2013. Τη σχετική απόφαση υπέγραψε πριν από λίγες ημέρες ο υπουργός Θαλασσίων Υποθέσεων, Νήσων & Αλιείας, κ. Γιάννης Διαμαντίδης.

Οι δύο ύφαλοι στον Θερμαϊκό θα κοστίσουν περίπου 2 εκατ. ευρώ

Τα δύο «καταφύγια», συνολικής δημόσιας δαπάνης περίπου 2.050.000 ευρώ, θα στηθούν στις περιοχές του Κίτρους και του Λιτοχώρου, με ειδικής κατασκευής τσιμεντένιους κυβόλιθους, που θα ποντιστούν στη θάλασσα, σε βάθος 15-45 μέτρων, και μέσα στα επόμενα τρία χρόνια αναμένεται να αποικιστούν από δεκάδες είδη ψαριών και θαλάσσιων οργανισμών.

Οι σχετικές μελέτες σκοπιμότητας και ωρίμανσης πραγματοποιήθηκαν από την πρώην νομαρχία Πιερίας, οι ενστάσεις που είχαν διατυπωθεί από ιδιώτη για την προστασία της γαρίδας έχουν ξεπεραστεί και το έργο δρομολογείται για υλοποίηση, μετά τη θετική αξιολόγησή του από την Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης Αλιείας Β Μονάδας του Υπουργείου Θαλάσσιων Υποθέσεων, Νήσων και Αλιείας.

Οπως ανέφερε η αντιπεριφερειάρχης Πιερίας, Σοφία Μαυρίδου, το έργο αναμένεται να αναζωογονήσει συνολικά τη θαλάσσια περιοχή των πιερικών ακτών και του Θερμαϊκού Κόλπου, δίνοντας τη δυνατότητα στους αλιείς να αυξήσουν τα εισοδήματά τους, ενώ σε δεύτερη φάση σχεδιάζεται και η τουριστική αξιοποίηση του εγχειρήματος, με την προβολή των δύο τεχνητών υφάλων ως προορισμών καταδυτικού τουρισμού.

ΣΤΟ ΦΑΝΑΡΙ ΡΟΔΟΠΗΣ Ο ΠΡΩΤΟΣ ΤΕΧΝΗΤΟΣ ΥΦΑΛΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ
Αυξήθηκαν τα ψάρια από 150 έως 400%!

«Η ευρύτερη περιοχή του Θερμαϊκού Κόλπου είναι ένα υποβαθμισμένο θαλάσσιο περιβάλλον και η δημιουργία των δύο υφάλων αναμένεται να βοηθήσει στην ανάπτυξή του», είπε στο «Εθνος» ο κ. Αργύρης Καλλιανιώτης, διευθυντής του Ινστιτούτου Αλιευτικών Ερευνών του ΕΘΙΑΓΕ, του φορέα που εκπόνησε τις μελέτες ωρίμανσης του νέου εγχειρήματος. «Τόσο η παγκόσμια βιβλιογραφία όσο και η μέχρι σήμερα ελληνική εμπειρία δείχνουν πως οι τεχνητοί ύφαλοι συμβάλλουν στην αύξηση των ιχθυαποθεμάτων. Στο Φανάρι Ροδόπης, όπου έγινε ο πρώτος ύφαλος στην Ελλάδα, η μέση αύξηση του πληθυσμού των ψαριών είναι γύρω στο 150%, ενώ σε ορισμένα είδη έφτασε και το 400%», πρόσθεσε.

Οι τεχνητοί ύφαλοι προσφέρουν το σκληρό υπόστρωμα στον βυθό για τη δημιουργία νέας αποικίας θαλάσσιων οργανισμών. Στην αρχή προσελκύουν σκουλήκια και ασπόνδυλα, τα οποία κολλούν πάνω στις επιφάνειες των κυβόλιθων και σε επόμενη φάση, όταν αυτοί καλυφθούν και προσομοιάζουν σε φυσικό καταφύγιο, έρχονται τα ψάρια.

Ορισμένα είδη φέρνουν εκεί τα μικρά τους, άλλα -μεγαλύτερα- έρχονται για να φάνε τα μικρά, ενώ κάποια μεταναστευτικά είδη χρησιμοποιούν το καταφύγιο ως σταθμό του ταξιδιού τους.

«Ανάλογα με το θαλάσσιο περιβάλλον, αναπτύσσονται διαφορετικά είδη ψαριών. Η συγκεκριμένη περιοχή έχει μπακαλιάρους, σαρδέλες, γαύρους και άλλα είδη, που θα αποτελέσουν τους ''κράχτες'' για την προσέλκυση των ειδών που αναζητούν οι ψαράδες, όπως σκαθάρια, σαργούς κ.ά.», είπε ο κ. Καλλιανιώτης.

ΕΚΤΑΣΗ ΚΑΙ ΚΟΣΤΟΣ
Η «ταυτότητα» του έργου

Ο τεχνητός ύφαλος του Κίτρους θα έχει πυρήνα 117 στρεμμάτων, όπου θα απαγορεύεται κάθε αλιευτική δραστηριότητα, και συνολική έκταση προστατευτικής ζώνης 4.341 στρεμμάτων, όπου θα τεθούν περιορισμοί. Θα ποντιστεί σε βάθος 18 έως 27 μέτρων, σε απόσταση περίπου 1 ναυτικού μιλίου από την ακτή, και θα αποτελείται από 331 τεχνητά στοιχεία διαφορετικών τύπων. Ο προϋπολογισμός του έργου (κατασκευή και τριετής παρακολούθηση) φτάνει το 1.059.595 ευρώ.

Ο τεχνητός ύφαλος του Λιτοχώρου θα ποντιστεί σε βάθος 15 έως και 45 μέτρων, σε απόσταση 0,6 ν.μ. από την ακτή και θα έχει έκταση πυρήνα 650 στρεμμάτων και συνολική ζώνη 12.326 στρεμμάτων, ενώ ο προϋπολογισμός του έργου είναι 982.767 ευρώ.

ΒΑΣΙΛΗΣ ΙΓΝΑΤΙΑΔΗΣ, Εφημερίδα ΕΘΝΟΣ

Ανακαλύφθηκαν 20.000 νέα θαλάσσια είδη

Περίπου 2.700 επιστήμονες από 80 χώρες, ύστερα από δέκα χρόνια, ολοκλήρωσαν τη μεγαλύτερη «απογραφή» της παγκόσμιας θαλάσσιας ζωής, τα αποτελέσματα της οποίας δημοσιεύονται επισήμως σήμερα στο Λονδίνο, καταγράφοντας 20.000 νέα είδη. Το ένα πέμπτο, ωστόσο, των ωκεανών μένει ανεξερεύνητο, σύμφωνα με το Γαλλικό Πρακτορείο. 

Όπως εκτιμούν επιστήμονες, εκτός από τα περίπου 250.000 θαλάσσια είδη που είναι ήδη γνωστά, τουλάχιστον 750.000 θαλάσσια είδη δεν έχουν ανακαλυφθεί ακόμα.

Οι επιστήμονες, ωστόσο, "δεν διαθέτουν καμία πληροφορία" για το περίπου ένα πέμπτο των ωκεανών, επισημαίνεται στην εν λόγω έκθεση, για τον λόγο αυτό θα μπορούσε κάποιος να καταλήξει στο συμπέρασμα πως "πρέπει να υπάρχει τουλάχιστον ένα εκατομμύριο θαλάσσιων ειδών".

Ειδικότερα όσον αφορά στα ψάρια, που αποτελούν ένα πολύ μικρό τμήμα των οργανισμών των θαλασσών μέχρι σήμερα έχουν ανακαλυφθεί 16.764 είδη, ενώ υπολογίζεται ότι υπάρχουν ακόμη περίπου 5.000 είδη.

Δεν θα το περίμενε κανείς, αλλά η συντριπτική πλειονότητα των οργανισμών των ωκεανών είναι τα μικρόβια που αποτελούν το 90% του συνολικού βάρους της θαλάσσιας ζωής.

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι, ανά γεωγραφική περιοχή, το ποσοστό των θαλάσσιων ειδών που δεν έχουν ακόμη ανακαλυφθεί, διαφέρει και κατανέμεται ως εξής. Στην Ευρώπη το 10%, στα βάθη της Μεσογείου Θάλασσας το 75%, στη Ν. Αφρική το 38%, στην Ανταρκτική το 39 - 58%, στην Ιαπωνία το 80%, στην Αυστραλία το 80%. Η Μεσόγειος παραμένει μία από τις πιο ανεξερεύνητες θάλασσες από πλευράς ζωής στους βυθούς της.

Οι επιστήμονες χαρτογράφησαν τις διαδρομές που ακολουθούν τα θαλάσσια είδη με τη συνδρομή δορυφόρων και άλλων ηλεκτρονικών συσκευών. Τα στοιχεία αυτά πρέπει να αποτελέσουν τη "βάση για την εκτίμηση των μεταβολών που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή και την ανθρώπινη δραστηριότητα, όπως οι πετρελαιοκηλίδες", τονίζουν οι επιστήμονες.

Ένα μεγάλο μέρος από τις παραπάνω πληροφορίες είναι διαθέσιμες στην ιστοσελίδα www.iobis.org. 

Κάλεσμα για σωτηρία των ψαριών

Οι πληθυσμοί του τόνου και του μπακαλιάρου έχουν μειωθεί κατά 90% παγκοσμίως. Η οργάνωση κάνει έκκληση στα σούπερ μάρκετ να προμηθεύονται ψάρια και θαλασσινά από βιώσιμες αλιευτικές μεθόδους. Την «κόκκινη λίστα» με τα ψάρια και τα θαλασσινά που πωλούνται στην αγορά ενώ απειλούνται με εξαφάνιση έδωσε σήμερα στη δημοσιότητα η περιβαλλοντική οργάνωση Greenpeace.

Σύμφωνα με τη λίστα οι πληθυσμοί του τόνου και του μπακαλιάρου έχουν μειωθεί κατά 90% παγκοσμίως, ενώ στην Ελλάδα υπεραλιευμένα χαρακτηρίζονται ο μπακαλιάρος, η γαρίδα, η κουτσομούρα, το χταπόδι, η γάμπαρη και η καραβίδα.

Η οργάνωση απευθύνει έκκληση στα σούπερ μάρκετ να ηγηθούν της προώθησης βιώσιμων αλιευτικών μεθόδων, εξασφαλίζοντας ότι τα ψάρια που προμηθεύονται έχουν αλιευθεί κατ’ αυτό τον τρόπο - στο πρότυπο αγγλικών, ισπανικών και γερμανικών καταστημάτων.

Παράλληλα, καλεί τους Ελληνες καταναλωτές να συμβουλεύονται τη λίστα για τις αγορές τους.

Χαρακτηριστική ως προς τις ανησυχίες της οργάνωσης είναι η δραματική διαπίστωση στην οποία καταλήγουν οι επιστήμονες: Μέχρι τα μέσα του αιώνα, τα ψάρια και τα θαλασσινά είναι πιθανό να έχουν εξαφανιστεί πλήρως από τις θάλασσες και κατά συνέπεια από τη διατροφή μας.

Σήμερα τα 3/4 των ιχθυαποθεμάτων διεθνώς είναι υπεραλιευμένα και απειλούνται άμεσα, βρίσκονται στο όρια της κατάρρευσης ή έχουν ήδη εξαφανιστεί.

Ως σοβαρότερες αιτίες ενοχοποιούνται η υπεραλίευση, οι καταστροφικές μέθοδοι αλιείας, η παράνομη αλιεία, οι υδατοκαλλιέργειες και ο χαμηλός ρυθμός αναπαραγωγής ευάλωτων ειδών.

Η πρόταση

Στο πλαίσιο αυτό η Greenpeace ζητά από τα σούπερ μάρκετ να αποσύρουν από τα ράφια και τα ψυγεία τους τα είδη που κινδυνεύουν περισσότερο, να προωθήσουν την ποικιλία των βιώσιμων αλιευμάτων που διατίθενται προς πώληση και να συνεργαστούν με επιστήμονες προκειμένου να απορρίψουν την αγορά αλιευμάτων από στόλους που δεν βελτιώνουν τις μεθόδους τους.

«Αν συνεχίσουμε να λεηλατούμε τους ωκεανούς, σύντομα στις θάλασσες δεν θα έχει μείνει ούτε λέπι και τα μόνα θαλασσινά που θα έχουν απομείνει για να καταναλώσουμε θα είναι οι... τσούχτρες», δήλωσε η Ναταλία Τσιγαρίδου, υπεύθυνη του Δικτύου Δράσης Καταναλωτών της Green-peace.

«Η προστασία της θάλασσας περνάει και από το πιάτο μας. Για να μπορούμε όλοι να κάνουμε υπεύθυνες καταναλωτικές επιλογές, πρέπει τα σούπερ μάρκετ να διασφαλίσουν ότι τα ψάρια και τα θαλασσινά που διαθέτουν έχουν αλιευθεί με βιώσιμο τρόπο».

Το Αιγαίο ανήκει στα... ψάρια του

Ο γαύρος και η σαρδέλα προτιμούν τα ρηχά, πλούσια σε τροφή νερά του Αιγαίου. Αντιθέτως, ο ξιφίας και ο τόνος προτιμούν το «σκωτσέζικο» ντους και συχνάζουν σε μέρη όπου συναντούνται κρύα και ζεστά ρεύματα ενώ οι κόκκινες γαρίδες κάθονταινωχελικά σε αμμώδη και λασπώδη μέρη του βυθού που τόσο λατρεύουν...

Τα ψάρια των ελληνικών θαλασσών έχουν τα στέκια τους. Δεν βολοδέρνουν άσκοπα από εδώ κι από εκεί. Ανάλογα με τις ανάγκες της στιγμής, δηλαδή να βρουν καλό φαγητό ή να γεννήσουν, προτιμούν συγκεκριμένες ως επί το πλείστον περιοχές οι οποίες πληρούν τα... στάνταρ που έχουν θέσει. Η έρευνα που έκαναν Έλληνες επιστήμονες από το Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ), χρειάστηκε αρκετό χρόνο για να αποτυπώσει τις περιοχές στις οποίες βρίσκουν καταφύγιο έξι δημοφιλή είδη ψαριών όπως η σαρδέλα, ο γαύρος, ο ξιφίας, ο τόνος, το καλαμάρι και η κόκκινη γαρίδα.

Τι τα έλκει
Δεν αρκούσε μόνο να κάνουν επιτόπια έρευνα με ειδικά ηχοβολιστικά μηχανήματα για την ανίχνευση των πυκνών συγκεντρώσεων πληθυσμών από ψάρια αλλά έπρεπε να χρησιμοποιήσουν και μια σειρά από δορυφορικές περιβαλλοντικές πληροφορίες για να αποτυπώσουν την ιδιομορφία του θαλάσσιου περιβάλλοντος που είναι ελκυστικό για το κάθε είδος ψαριού. «Με τον τρόπο αυτό μπορέσαμε να καταλάβουμε τη θερμοκρασία που έχουν τα νερά, την περιεκτικότητά τους σε αλάτι, την ύπαρξη θαλασσίων ρευμάτων, την παρουσία της τροφής όπως το φυτοπλαγκτόν και το ζωοπλαγκτόν», λέει στα «ΝΕΑ» ο κ. Βασίλης Βαλαβάνης, περιβαλλοντολόγος από το Ινστιτούτο Θαλάσσιων Βιολογικών Πόρων του ΕΛΚΕΘΕ που ήταν συντονιστής της ερευνητικής δουλειάς.

«Για τον σκοπό αυτό χρησιμοποιήσαμε το ερευνητικό σκάφος "ΦΙΛΙΑ" του ΕΛΚΕΘΕ καθώς και μια δική μας τράτα- λέγεται επιστημονική τράτα- με την οποία επισκεφθήκαμε πολλές περιοχές στο Ιόνιο και το Αιγαίο», προσθέτει ο κ. Βαλαβάνης. «Βεβαίως για την καταγραφή των ενδιαιτημάτων των ψαριών συνεργάστηκαν επιστήμονες από πολλές ειδικότητες, όπως αλιευτικοί βιολόγοι, ωκεανογράφοι και αναλυτές συστημάτων γεωγραφικής πληροφορίας, ενώ στηριχθήκαμε και στις μαρτυρίες όσο και στις εμπειρίες ψαράδων οι οποίοι ξέρουν σε ποιες περιοχές και ποιες εποχές αλιεύονται συγκεκριμένα είδη ψαριών».

Πλούσιο το Β. Αιγαίο
Έτσι λοιπόν οι Έλληνες ειδικοί διαπίστωσαν ότι δύο «εκλεκτοί μεζέδες» και με πολύ μεγάλη μάλιστα θρεπτική αξία, ο γαύρος και η σαρδέλα, αφθονούν κυρίως στο Βόρειο Αιγαίο επειδή εκεί τα νερά είναι πλούσια σε τροφή. Αυτά τα μικρά πελαγίσια ψάρια, είναι μάλιστα και νυχτερινοί τύποι καθώς τις βραδινές ώρες κολυμπούν σχεδόν στην επιφάνεια της θάλασσας ενώ την ημέρα βρίσκονται σε πιο βαθιά νερά. Αντιθέτως, ο ξιφίας με τον τόνο είναι «δρομείς» μεγάλων αποστάσεων καθώς καθημερινά διατρέχουν αποστάσεις σε ολόκληρη τη Μεσόγειο, από την Κύπρο μέχρι τις Βαλεαρίδες Νήσους (σύμπλεγμα 11 νησιών στα ανατολικά της Ισπανίας). Ένα σημείο όμως στο οποίο δίνουν ραντεβού είναι οι περιοχές αναπαραγωγής, όπως μεταξύ Κύπρου και Ρόδου. Την περίοδο της διατροφής τους φαίνεται να προτιμούν περιοχές όπου παρατηρείται το φαινόμενο του λεγόμενου θερμοκρασιακού μετώπου, δηλαδή όπου συναντιούνται θερμά και ψυχρά ρεύματα. Αυτές οι περιοχές είναι ιδιαίτερα παραγωγικές γιατί τα νερά κάνουν κυκλωνικές κινήσεις εγκλωβίζοντας ζωοπλαγκτόν και φυτοπλαγκτόν με αποτέλεσμα την προσέλκυση αρκετών ειδών που αποτελούν θηράματα για τον ξιφία και τον τόνο.

ΟΙ «ΔΡΟΜΕΙΣ»

Ο ξιφίας με τον τόνο είναι «δρομείς» μεγάλων αποστάσεων καθώς διατρέχουν αποστάσεις σε όλη τη Μεσόγειο

[ ΙΝFΟ ]

Η καταγραφή των σημαντικών ενδιαιτημάτων των ψαριών έγινε στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος ΕnviΕFΗ (Εnvironmental Αpproach to Εssential Fish Ηabitat Designation) με σκοπό τη μελέτη και διαφύλαξή τους. Η συγκεκριμένη μελέτη παρουσιάστηκε στη Βαρκελώνη στις αρχές Οκτωβρίου στο πλαίσιο του Συνεδρίου «Οceans of Τomorrow: the Τara Οceans Εxpedition and Star Ρrojects in ΕU Μarine Research» που διοργάνωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Οριοθετούν τις ζώνες προστασίας

ΟΙ ΠΕΡΙΟΧΕΣ που διαβιούν τα ψάρια, τα ενδιαιτήματά τους δηλαδή, ποικίλλουν ανάλογα με το στάδιο της ζωής τους. Η ανάγκη τους για τροφή και για αναπαραγωγή καθορίζεται από τα ιδιαίτερα φυσικά και περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά της κάθε περιοχής.

Η καταγραφή των ενδιαιτημάτων των ψαριών στις ελληνικές θάλασσες είναι σημαντική για τους επιστήμονες επειδή μπορούν με τον τρόπο αυτό να οριοθετήσουν ζώνες προστασίας. «Όλοι γνωρίζουμε ότι πολλοί ψαράδες πιάνουν συχνά μικρά ψάρια τα οποία πετούν μετά στη θάλασσα καθώς δεν τα αγοράζει κανείς ή δεν μπορούν να πουληθούν λόγω μικρού μεγέθους βάση της ισχύουσας νομοθεσίας», λέει ο κ. Βασίλης Βαλαβάνης από το ΕΛΚΕΘΕ. «Αυτό κάνει ζημιά στους πληθυσμούς των ψαριών επειδή δεν τους επιτρέπει να φτάσουν στο φυσιολογικό τους μέγεθος με αποτέλεσμα ο αριθμός τους να ελαττώνεται διαρκώς.

Από τη μελέτη που κάνουμε με τη βοήθεια ακουστικών και δορυφορικών πληροφοριών, μπορούμε να γνωρίζουμε σε ποιες περιοχές της χώρας αναπαράγονται συγκεκριμένα είδη εμπορικών ψαριών, ποιες περιοχές προτιμούν τα νεαρά ψάρια, ώστε να μην πηγαίνουν οι τράτες και να τα ψαρεύουν πρόωρα».
Πηγή: Εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ

Επικίνδυνα ψάρια στον Νέστο

Εννέα είδη έχουν έρθει μέσω Βουλγαρίας και κάποια από αυτά είναι κίνδυνος για τον αυτόχθονα πληθυσμό.

Ούτε ένα ούτε δύο, αλλά εννέα εισαγόμενα είδη μπήκαν από τη Βουλγαρία στον ποταμό Νέστο, κάποια από αυτά μάλιστα είναι πολύ επικίνδυνα για τον αυτόχθονα πληθυσμό. Ανάμεσά τους το ηλιόψαρο, που ζει στις εκβολές του ποταμού και τρέφεται με τα αβγά άλλων ψαριών εμποδίζοντας την ανάπτυξή τους, αλλά και η ψευδορασμπόρα, ένα είδος που έχει προέλευση την... Απω Ανατολή κι έχει εισαχθεί άγνωστο για ποιο λόγο στα οικοσυστήματα των Βαλκανίων με καταστροφικές συνέπειες, αφού έχει εύκολη προσαρμοστικότητα και διώχνει τα άλλα ψάρια.
Ελληνες και Βούλγαροι ιχθυολόγοι «χαρτογράφησαν» την ιχθυοπανίδα του Νέστου κι ο Ατλας θα κυκλοφορήσει σύντομα σε τρεις γλώσσες, ελληνικά, αγγλικά και βουλγαρικά. Ο κατάλογος θα περιέχει όλα τα είδη της ιχθυοπανίδας κατά μήκος του ποταμού Νέστου από τις πηγές έως τις εκβολές του.
«Κάποια από τα είδη των ψαριών που έχουν έρθει στο ελληνικό τμήμα ως ξενικά έχουν αρνητικές επιπτώσεις στους αυτόχθονες ιχθυοπληθυσμούς, αφού αυξάνουν τον ανταγωνισμό για τα ενδιαιτήματα κατά την αναζήτηση τροφής. Ο κίνδυνος εισαγωγής νέων ξενικών ειδών, αλλά και η μεταφορά τους σε γειτονικά συστήματα, όπως αυτό της Βιστωνίδας μέσω της άρδευσης, είναι μεγάλος, με άγνωστες συνέπειες στην οικολογική ισορροπία του συστήματος», είπε στο «Εθνος» ο συντονιστής του έργου καταγραφής από την ελληνική πλευρά, βιολόγος αναπληρωτής ερευνητής του Ινστιτούτου Αλιευτικής Ερευνας, Μάνος Κουτράκης.
Ο Ατλας της ιχθυοπανίδας άρχισε να γράφεται το 2006 και ολοκληρώθηκε πριν από μερικές μέρες. Το έργο εντάσσεται στο ερευνητικό πρόγραμμα «Δράσεις Διαχείρισης, Προστασίας και Ανάδειξης Ιχθυοπανίδας Ποταμού Νέστου», στο πλαίσιο του INTERREG ΙΙΙ και χρηματοδοτήθηκε από αυτό.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας, στο υδάτινο οικοσύστημά του (ποταμός, περίπου 50 παραπόταμοι, φραγμαλίμνες, λιμνοθάλασσες) έχουν βρεθεί συνολικά 37 είδη της ιχθυοπανίδας, εκ των οποίων τα 17 διαβιούν στο σύστημα των εκβολών του ποταμού. Από τα είδη που ζουν στο ποτάμι, στους παραπόταμους και στις λιμνοθάλασσες τα 9 είδη είναι εισαγόμενα από τη Βουλγαρία, ενώ τα περισσότερα αυτόχθονα είδη ανήκουν στην οικογένεια των κυπρινοειδών.
Στα τρεχούμενα νερά (ποτάμι και παραπόταμοι) κυριαρχούν το τυλινάρι και η μπριάνα, ενώ στις φραγμαλίμνες κυριαρχούν το τσιρώνι και η πέρκα. Μάλιστα η πέρκα δεν υπήρχε στο οικοσύστημα πριν από την κατασκευή των φραγμάτων της ΔΕΗ στον Θησαυρό και στην Πλατανόβρυση Δράμας και θεωρείται πως μεταφέρθηκε εκεί από άλλα ποτάμια ή λίμνες της ευρύτερης περιοχής, μάλλον από τη βουλγαρική πλευρά. Στα κανάλια απορροής της εκβολικής περιοχής του Νέστου έχουν βρεθεί το χέλι και το μικροσίρκο, ενώ το ποτάμι αποτελεί τον... παράδεισο της άγριας πέστροφας.
Από τα πιο περίεργα είδη -ένα από τα 9 που θεωρούνται εισαγόμενα- είναι και το κουνουπόψαρο, ένα ψάρι που έλκει την καταγωγή του από την Κεντρική Αμερική και χρησιμοποιείται για τη βιολογική καταπολέμηση των κουνουπιών.
Οσο για τα αυτόχθονα είδη ψαριών που βρίσκονται στον Νέστο, ανάμεσά τους συναντάται η άγρια πέστροφα που για τους επιστήμονες χρήζει αυστηρής προστασίας, καθώς οι πληθυσμοί της δέχονται πίεση από την παράνομη αλιεία και την υποβάθμιση των οικοτόπων της. Η άγρια πέστροφα είναι ένα ενδημικό είδος προστατευόμενο από την Κόκκινη Βίβλο και απειλείται άμεσα από την αμερικανική πέστροφα που έχει εισαχθεί από τη γειτονική Βουλγαρία.
Η θρακοβελονίτσα είναι ένα άλλο από τα αυτόχθονα είδη, που όπως και η μουρμουρίτσα τρέφεται με φυτά και προνύμφες εντόμων. Το τσιρονάκι, το πετροχείλι και η σαλιάρα είναι είδη μικρά σε μέγεθος που συναντώνται σε διάφορα σημεία του ποταμού και αποτελούν εύγεστους μεζέδες.
Το ενδιαφέρον των επιστημόνων προσελκύει η σαρδελομάνα, ένα είδος που μεταναστεύει από τη θάλασσα σε περιοχές των ποταμών για να αναπαραχθεί. Η παρουσία της στον Νέστο δεν έχει επιβεβαιωθεί, θεωρείται όμως δεδομένο ότι υπάρχει εκεί, καθώς έχει εντοπιστεί σε όλα τα ποτάμια οικοσυστήματα της Μεσογείου.
«Η κατασκευή των δύο υδροηλεκτρικών φραγμάτων στην Πλατανόβρυση και στον Θησαυρό Δράμας στο τέλος της δεκαετίας του 90 δημιούργησε τις δύο ομώνυμες φραγμαλίμνες και ως εκ τούτου μια σημαντική περιβαλλοντική αλλαγή στο ποτάμι και στους οργανισμούς που ζουν σε αυτό, καθώς το μεγαλύτερο τμήμα του Νέστου στην Ελλάδα μετατράπηκε από ποτάμιο σε λιμναίο», μας είπε ο κ. Κουτράκης.
Προκειμένου να προστατευτούν οι πληθυσμοί των ψαριών, οι επιστήμονες από Ελλάδα και Βουλγαρία προτείνουν στις Αρχές των δύο χωρών να περιοριστεί η ρύπανση με τη διαρκή παρακολούθηση της ποιότητας των νερών, αλλά και γενικότερα του υδρολογικού καθεστώτος. Κατά μήκος του ποταμού θα μπορούσαν επίσης να κατασκευαστούν μικρά, πλωτά φράγματα ή συστήματα πλεγμάτων, τα οποία θα συγκέντρωναν τα απορρίμματα χωρίς να εμποδίζουν τη διέλευση των ψαριών.

Ψευδορασμπόρα

Κουνουπόψαρο

Ηλιόψαρο

ΤΟ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑ ΤΟΥ ΝΕΣΤΟΥ

Ο Νέστος πηγάζει από το όρος Ρίλα της Βουλγαρίας και χύνεται στο Θρακικό πέλαγος απέναντι από τη Θάσο. Είναι από τους μεγαλύτερους ποταμούς της Ελλάδας, στην οποία έχει μήκος 130 χλμ. από τα 234 χλμ. συνολικά.
Εχει περίπου 50 παραπόταμους, από τους οποίους ο Δεσπότης πηγάζει από τη Βουλγαρία, είναι ο μεγαλύτερος και ενώνεται με την κύρια κοίτη του Νέστου, εντός του ελληνικού εδάφους, ενώ άλλοι μεγάλοι παραπόταμοί του είναι το Αρκουδόρεμα, το Διαβολόρεμα, το Μουσδάρεμα κ.ά. Στις παραποτάμιες περιοχές απαντώνται μερικά από τα σπανιότερα θηλαστικά της χώρας, όπως η βίδρα, ενώ ιδιαίτερα σημαντική είναι η ορνιθοπανίδα που περιλαμβάνει 250 είδη πουλιών, πολλά από τα οποία είναι σπάνια ή απειλούνται με εξαφάνιση.

Πηγή: Εφημερίδα ΕΘΝΟΣ

«Φωλιές» ψαριών στον βυθό για να σωθούν τα αποθέματα

Ο καθορισμός επιλεγμένων περιοχών, στις οποίες θα απαγορεύεται το ψάρεμα και θα λειτουργούν ως φυσικά ιχθυοτροφεία, θα εμπλουτίσει τα αλιευτικά αποθέματα, λένε οι ερευνητές
Στο «φως» έρχονται τα «μυστικά» του βυθού στα νησιά των Κυκλάδων.
Τα είδη των ψαριών που παλαιότερα έπεφταν συχνά στα δίχτυα των ψαράδων και πλέον κινδυνεύουν να εξαφανιστούν, ο άγνωστος «εισβολέας» των βυθών και οι παρεμβάσεις που απαιτούνται για να σωθούν οι πληθυσμοί των ψαριών αποτυπώνονται σε μια μεγάλη επιστημονική έρευνα, που γίνεται για πρώτη φορά, σε επίπεδο νομού, στην Ελλάδα.
Υστερα από αναρίθμητες μετρήσεις και υπολογισμούς, οι ερευνητές τονίζουν την ανάγκη για την άμεση λήψη μέτρων ώστε να σωθούν τα αποθέματα ψαριών στον βυθό των Κυκλάδων
Οι ερευνητές προχωρούν εδώ και δύο χρόνια βήμα βήμα. Εξέτασαν τον βυθό σε 295 «σταθμούς», σε 31 μικρά και μεγάλα νησιά του συμπλέγματος των Κυκλάδων, στο κεντρικό Αιγαίο, «πήραν» πάνω από 3.000 υποβρύχιες φωτογραφίες, μίλησαν με παράκτιους αλιείς και έκαναν αναρίθμητες μετρήσεις και υπολογισμούς
Τα συμπεράσματά τους «παγώνουν». Η ανάγκη για λήψη μέτρων είναι άμεση.
«Η κατάσταση του βυθού, όπως την βρήκαμε, είναι πάρα πολύ άσχημη όσον αφορά τα ιχθυαποθέματα», λέει στο «Εθνος» ο επίκουρος καθηγητής του Τμήματος Επιστημών της Θάλασσας του Πανεπιστημίου Αιγαίου Γιώργος Κόκκορης, επιστημονικός υπεύθυνος της έρευνας, που διενεργείται με χρηματοδότηση της Νομαρχίας Κυκλάδων.
Στο πλαίσιο του προγράμματος διενεργείται και η διδακτορική διατριβή της κ. Συλβαίν Γιακουμή, που συνέταξε και έκθεση, η οποία διανεμήθηκε, την περασμένη εβδομάδα, στο Νομαρχιακό Συμβούλιο Κυκλάδων, όπου ο κ. Κόκκορης έκανε αναλυτική παρουσίαση των συμπερασμάτων της έρευνας.
Σύσσωμο το Νομαρχιακό Συμβούλιο αποφάσισε, μεταξύ άλλων, μετά την ολοκλήρωση της μελέτης να ξεκινήσει διάλογος με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς για να καθοριστεί ένα δίκτυο θαλάσσιων αποθεμάτων στις Κυκλάδες.
Οπως εξηγεί ο κ. Κόκκορης, θα πρέπει σε κάθε νησί να καθοριστούν κάποιες επιλεγμένες, μικρές περιοχές, που θα απαγορευτεί πλήρως το ψάρεμα και γι αυτό απαιτείται να υπάρξει συναίνεση όλων των εμπλεκομένων, ώστε να λειτουργούν ως φυσικά ιχθυοτροφεία.
Δηλαδή, να μπορούν οι πληθυσμοί των ψαριών να καταφεύγουν εκεί, ν αναπαράγονται και να μεγαλώνουν με ασφάλεια και στη συνέχεια να βγαίνουν έξω και να εμπλουτίζουν τα αλιευτικά αποθέματα.
Για την ολοκλήρωση της έρευνας απομένει να γίνει φέτος το καλοκαίρι μελέτη του βυθού στη Μύκονο και στα κοντινά της μικρά νησιά, Ρήνεια και Δήλο. Εκτός του κ. Κόκκορη και της κ. Γιακουμή, την ερευνητική ομάδα αποτελούν οι Μαρία Σίμη, Αλέξανδρος Πανταζής, Ισιδώρα Βλάχου, Αλεξάνδρα Σπυροπούλου και ο κ. Αντόνιο Γκόμεζ.
Ομως, η μέχρι τώρα εικόνα για το κεντρικό Αιγαίο δεν είναι καλή.
Αν και δεν υπάρχουν συγκριτικά στοιχεία για να ξέρουν οι ερευνητές ποια ακριβώς είδη έχουν μειωθεί, από τις συνεντεύξεις αλιέων φαίνεται ότι πλέον δεν ψαρεύονται τόσο συχνά όσο παλαιότερα συνολικά 34 είδη ψαριών, κυρίως το σκαθάρι, η γόπα, ο κολιός, το λυθρίνι κ.ά.
«Αναμέναμε να υπάρχει μεγάλη βιομάζα σε βραχώδη βυθό και λιγότερη σε αμμώδη. Ομως, διαπιστώνουμε ότι δεν υπάρχει διαφοροποίηση, και αυτό είναι άσχημο», μας λέει ο κ. Κόκκορης.
Από τις υποθαλάσσιες έρευνες διαπιστώνεται και η ύπαρξη ενός «εισβολέα», που έφτασε μέσω της διώρυγας του Σουέζ, του «γερμανού», όπως αποκαλούν οι ψαράδες το συγκεκριμένο είδος.
Ακόμα, καταγράφτηκαν στην περιοχή 55 διαφορετικά είδη ψαριών και 5 «οικογένειες», αλλά οι υπολογισμοί που έγιναν σε σύγκριση με την προστατευόμενη περιοχή των νήσων Μέντες, στην Ισπανία, ήταν απογοητευτική. «Η διαπίστωση των αλιέων ότι οι θάλασσες έχουν αδειάσει δεν είναι υπερβολή», αναφέρεται στην έκθεση που διανεμήθηκε στο νομαρχιακό συμβούλιο Κυκλάδων, που συνεδρίασε στα Κουφονήσια.
Ο κ. Παναγιώτης Βούρος, από το τμήμα Περιβάλλοντος της Νομαρχίας Κυκλάδων, το οποίο μαζί με τη Διεύθυνση Αλιείας παρακολουθούν το θέμα, μας εξήγησε ότι «η έρευνα αποτελεί ένα χρήσιμο εργαλείο για τις Κυκλάδες, για να ληφθούν μέτρα, που άλλωστε επιβάλλονται από την ευρωπαϊκή νομοθεσία».
Ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Αιγαίου μας εξήγησε ότι η προτεινόμενη μέθοδος έχει λειτουργήσει με επιτυχία στην Ισπανία και στην Αυστραλία και γι αυτό η έρευνα γίνεται σε συνεργασία με επιστήμονες των δύο χωρών.
"Ενας... «γερμανός» απειλεί τον ντόπιο πληθυσμό ψαριών
Ενας «εισβολέας» έχει εγκατασταθεί στον βυθό των Κυκλάδων. Είναι ένα ψάρι, με μέγιστο μήκος τα 30 εκατοστά, που οι ψαράδες ονομάζουν «γερμανό» (Siganus Luridus), ενώ λέγεται και «αγριοσάλπα».
«Δεν μπορούμε να προσδιορίσουμε πότε ακριβώς έκανε την εμφάνισή του στις Κυκλάδες. Ομως, παλαιότερα δεν υπήρχε, και τώρα διαπιστώνουμε ότι η βιομάζα του αντιστοιχεί στο 37% της βιομάζας των ψαριών, που τρέφονται με φύκια», μας λέει ο επίκουρος καθηγητής του Τμήματος Επιστημών της Θάλασσας του Πανεπιστημίου Αιγαίου, Γιώργος Κόκκορης.
Ο ίδιος εξηγεί ότι ο «γερμανός» είναι από τα περίπου 40 είδη ψαριών που προέρχονται από την Ερυθρά Θάλασσα ή και τον Ινδικό ωκεανό και μέσω της διώρυγας του Σουέζ έχουν εγκατασταθεί και αναπαράγονται στη Μεσόγειο.
Πάντως, μέχρι τώρα ο «γερμανός» δεν αλιεύεται ή και, εάν πιαστεί από κάποιον ψαρά, συνήθως αυτός το πετάει στη θάλασσα, ενώ, όπως λέει ο κ. Κόκκορης, δεν έχει φτάσει ακόμα αυτό το είδος στο βόρειο Αιγαίο, στα νερά της Λέσβου.
Οπως λέει ο καθηγητής, η παρουσία του «εισβολέα» στις Κυκλάδες έχει οπωσδήποτε επιπτώσεις στον «ντόπιο» πληθυσμό ψαριών, πράγμα, όμως, που απαιτείται να διερευνηθεί περαιτέρω.
Σπάνια στα δίχτυα των ψαράδων 34 είδη ψαριών που κάποτε ήταν άφθονα
«Δυσεύρετα» είδη τείνουν να γίνουν για τους ερασιτέχνες και επαγγελματίες ψαράδες που ρίχνουν δίχτυα στα νερά των Κυκλάδων το σκαθάρι, η γόπα, ο κολιός και το λυθρίνι.
Αυτό διαπιστώνουν οι ίδιοι οι ψαράδες της περιοχής απαντώντας σε ερωτήσεις που τους έγιναν στο πλαίσιο της έρευνας για τον σχεδιασμό δικτύου θαλασσίων αποθεμάτων στις Κυκλάδες, που πραγματοποιείται με επιστημονικό υπεύθυνο τον επίκουρο καθηγητή του Τμήματος Επιστημών της Θάλασσας του Πανεπιστημίου Αιγαίου, Γιώργου Κόκκορη, με τη συνεργασία της Συλβαίν Γιακουμή.
Στο πλαίσιο της έρευνας ρωτήθηκαν 144 παράκτιοι αλιείς από νησιά των Κυκλάδων, από τους οποίους το 98% έχει παρατηρήσει μείωση στα ιχθυαποθέματα και μόνο το 2% θεωρεί ότι παραμένουν σταθερά.
Οι ερευνητές κατέφυγαν στη μέθοδο των συνεντεύξεων με παράκτιους αλιείς, δεδομένου ότι στη χώρα μας δεν υπάρχουν συγκριτικά στοιχεία για να εξαχθούν ασφαλή επιστημονικά συμπεράσματα για το ποια είδη ψαριών έχουν χαθεί.
Ωστόσο, μιλώντας κατά μέσο όρο με 7 ψαράδες από κάθε νησί, ηλικίας από 27 μέχρι και 91 ετών, με μέγεθος σκαφών που κυμαίνεται από 4,7 μέχρι 16,2 μέτρα, αποκτάς μια ασφαλή εικόνα, αφού καταγράφτηκαν 34 είδη ψαριών, που ενώ κάποτε ήταν άφθονα σήμερα σπάνια πιάνονται.
Επειδή οι απαντήσεις ήταν αυθόρμητες, οι περισσότερες (40,6%) αφορούσαν την «εξαφάνιση» του αστακού και ακολουθούν όπως φαίνεται και στον Πίνακα 1 διάφορα είδη ψαριών, όπως το σκαθάρι (35%), η γόπα (23%), ο κολιός (19%), το λυθρίνι (13%) κ.ο.κ.
Οι ίδιοι απαντώντας επίσης αυθόρμητα επεσήμαναν, μεταξύ άλλων, ως πιθανές αιτίες για τη μείωση των αποθεμάτων τις εξής:
Η υπεραλίευση (67%), η ανεμότρατα (52%), το γρι γρι (26%), τα σύγχρονα τεχνολογικά μέσα αλιείας (17%), η χρήση δυναμίτη (15%), η ρύπανση από ξηρά (14%) κ.ά.
Οι ίδιοι προτείνοντας λύσεις για να βελτιωθεί η κατάσταση επιλέγουν την εφαρμογή της νομοθεσίας και αύξησης της αστυνόμευσης, να σταματήσουν τη δραστηριότητά τους οι ανεμότρατες κ.ο.κ.
Ομως, το σημαντικό είναι ότι το 72% των ερωτηθέντων απάντησε θετικά στη δημιουργία ενός θαλάσσιου καταφυγίου (αποθέματος) στην περιοχής τους από τους οποίους το 37% είναι υπέρ μιας τέτοιας πρότασης εφόσον η διάρκειά της περιοριστεί από 1 έως 5 χρόνια.

Πηγή: Εφημερίδα ΕΘΝΟΣ