Ηωδρομέας: ίσως, ο πρώτος σαρκοφάγος

Του ΜΑΤ ΚΑΠΛΑΝ

 

Ο μικρόσωμος Ηωράπτωρ εδώ και πολλά χρόνια θεωρούνταν ο πρώτος σαρκοφάγος δεινόσαυρος. Μετά όμως την πρόσφατη ανακάλυψη ενός επίσης μικρόσωμου συγγενικού είδους, ίσως θεωρηθεί φυτοφάγος, υπονοώντας πιθανά και ένα σημείο στην εξέλιξη όπου η συγκεκριμένη «οικογένεια» άρχισε να αλλάζει διατροφικές συνήθειες.

Αναπαράσταση του Ηωδρομέα, του κατά πάσα πιθανότητα πρώτου σαρκοφάγου δεινόσαυρου. Η μελέτη, που δημοσιεύεται στο περιοδικό «Science», επικεντρώνεται στον Ηωδρομέα (Eodromaeus murphi), που ζούσε την ίδια πάνω-κάτω εποχή με τον Ηωράπτορα, στα τέλη της Τριασσικής περιόδου, πριν από περίπου 230 εκατομμύρια χρόνια. Το απολίθωμά του ανακαλύφθηκε στον Σχηματισμό του Ισκιγουαλάστο, ένα λεκανοπέδιο στη βορειοδυτική Αργεντινή που διαθέτει μερικά από τα παλαιότερα μέχρι στιγμής δείγματα δεινοσαύρων. Τα χαρακτηριστικά του τον τοποθετούν στα θηριόποδα, την ομάδα που κυριαρχείται από σαρκοβόρα όπως ο Τυραννόσαυρος και ο Βελοσιράπτωρ.

Ο μικροσκοπικός Ηωδρομέας είναι ένας ενεργός δίποδος θηρευτής: τα δόντια είναι κοφτερά, με εγκοπές για την αποκοπή κρέατος, τα χέρια έχουν μακριά δάχτυλα και γαμψά νύχια για ισχυρές, θανατηφόρες λαβές και τα πόδια έχουν τις επιμηκυμένες διαστάσεις ενός δρομέα. Επιπλέον, το δεύτερο μισό της ουράς είναι σκληρυμένο ώστε να λειτουργεί ως στήριγμα για γρήγορες περιστροφές. Ολα αυτά τα χαρακτηριστικά κληροδοτήθηκαν στα επόμενα θηριόποδα.

«Ο Ηωδρομέας μάς δίνει την πρώιμη εικόνα αυτής της γραμμής θηρευτών» λέει ο Πολ Σερένο, επικεφαλής συγγραφέας της νέας μελέτης, «ταυτόχρονα όμως συνειδητοποιήσαμε ότι ο Ηωράπτωρ είχε λανθασμένα θεωρηθεί ως το πρώτο θηριόποδο».

Οι δεινόσαυροι επιμερίζονται σε τρεις διακριτές ομάδες: τα κατά κύριο λόγο σαρκοφάγα θηριόποδα, τα σαυροποδόμορφα, φυτοφάγα με μακρείς λαιμούς όπως ο Διπλόδοκος, και τα ορνιθίσχια, φυτοφάγα με μεγάλη ποικιλία, όπως ο Τρικεράτωψ και ο Στεγόσαυρος. Ενώ τα πρώιμα ορνιθίσχια είναι εύκολο να καταταχθούν λόγω της χαρακτηριστικής οστικής δομής τους, τα πρώιμα θηριόποδα και σαυροποδόμορφα έχουν πολλά κοινά γνωρίσματα, κάτι που κάνει δύσκολο το διαχωρισμό τους.

Ετσι, πολλοί παλαιοντολόγοι θεωρούσαν τον Ηωράπτορα ως το πρώτο μέλος των θηριόποδων. Ομως η νέα ανακάλυψη ρίχνει διαφορετικό φως στην εξέλιξη του είδους: ενώ και οι δύο ζούσαν την ίδια περίπου περίοδο, ο Ηωδρομέας διαθέτει μερικά ιδιαζόντως χαρακτηριστικά γνωρίσματα των θηριόποδων, που λείπουν από τον Ηωράπτορα, ο οποίος μάλιστα διαθέτει ένθετο πρώτο κάτω δόντι και μεγαλύτερα ρουθούνια, κάτι που τον τοποθετεί στη βάση του εξελικτικού δένδρου των σαυροποδόμορφων.

Ηταν πολύ εύκολο να γίνει μια τέτοια παρεξήγηση, καθώς η σύγκριση αυτών των λεπτομερειών έγινε δυνατή μόνο μετά την ανακάλυψη του Ηωδρομέα. «Αν τα δύο ζώα μπορούσαν αυτή τη στιγμή να περάσουν από μπροστά σου, πραγματικά δεν θα μπορούσες να καταλάβεις ότι είναι διαφορετικά», λέει ο Σερένο.

Παρ' όλα αυτά, πολλοί παλαιοντολόγοι δεν είναι ακόμη βέβαιοι για τη μετακίνηση του Ηωράπτορα, τουλάχιστον πριν εξεταστούν καλύτερα τα ευρήματα από την ευρύτερη επιστημονική κοινότητα, διότι αποτελεί σημαντική αλλαγή στην αντίληψή μας για την εξέλιξη των δεινοσαύρων. Σίγουρα όμως υποδεικνύει ένα σημείο πολύ λεπτής εξελικτικής διαφοροποίησης, που ρίχνει φως στους τρόπους με τους οποίους προχωράει η ζωή στον πλανήτη.

© 2011 Nature News

Μικρόσωμος αλλά άγριος ο νέος δεινόσαυρος που ανακαλύφθηκε

Οι παλαιοντολόγοι ανακάλυψαν ένα νέο είδος μικρόσωμου αλλά άγριου δεινόσαυρου, που έζησε πριν από περίπου 230 εκατ. χρόνια, στην ύστερη Τριασική περίοδο. Πρόκειται για έναν από τους παλαιότερους δεινόσαυρους που έχουν ποτέ βρεθεί. Οι δεινόσαυροι κυριάρχησαν στον πλανήτη μας επί πολλές δεκάδες εκατομμύρια χρόνια.

Ο νέος σαρκοφάγος δεινόσαυρος, που ονομάστηκε επιστημονικά Eodromaeus ("δρομέας της αυγής"), είχε μήκος περίπου 1,3 μέτρα, βάρος πέντε έως επτά κιλά, μακρύ λαιμό, μακριά μυτερά νύχια, ουρά, πόδια γρήγορου αιλουροειδούς, μεγάλα σαγόνια και κοφτερά δόντια.
Η ανακάλυψη του σχεδόν πλήρους απολιθώματος, που έγινε στη βορειοδυτική Αργεντινή από ερευνητές, με επικεφαλής τον παλαιοντολόγο Πολ Σερένο του πανεπιστημίου του Σικάγο και τον Ρικάρδο Μαρτίνεθ του Εθνικού Πανεπιστημίου Σαν Χουάν της Αργεντινής, παρουσιάστηκε στο περιοδικό Science, σύμφωνα με το γαλλικό πρακτορείο ειδήσεων, το BBC, τους New York Times και το περιοδικό Nature.
Με βάση την ανατομία του, που δείχνει ένα πλάσμα ικανό να κυνηγά και να ξεσκίζει τη λεία του, οι ερευνητές πιστεύουν ότι αποτελεί πρώιμο πρόγονο της ομάδας των σαρκοβόρων δεινοσαύρων (θηρόποδα), η οποία περιλαμβάνει και τον τρομερό "Τυραννόσαυρο" (T. Rex), πιθανότατα την πιο φονική βιολογική "μηχανή" που έχει περάσει από τη Γη.
Ο Eudromeaus μοιάζει στο μέγεθος και στην ανατομία μ’ έναν άλλο δεινόσαυρο, τον φυτοφάγο Eoraptor, που επίσης έχει ανακαλυφθεί στην Αργεντινή και ο οποίος θεωρείται πρόγονος μιας άλλης ομάδας δεινοσαύρων (τα σαυρόποδα), από τα οποία ξεπήδησαν και οι φυτοφάγοι τεράστιοι δεινόσαυροι με τον μακρύ λαιμό, που κινούνταν στα τέσσερα πόδια. Και οι δύο πρόγονοι των δεινοσαύρων, που τότε ακόμα δεν ήταν κυρίαρχο είδος, έτρεχαν στα δύο τους πόδια και έζησαν περίπου την ίδια εποχή, οδηγώντας τους επιστήμονες στην θεωρία ότι ο κοινός πρόγονος όλων των δεινόσαυρων - ο οποίος πρέπει να έζησε λίγο πριν - θα ήταν ένα μικρό πλάσμα λίγο μεγαλύτερο από το ένα μέτρο σε μήκος.

Ανακαλύφθηκε θηλυκός Πτερόσαυρος με το αυγό του

Ένας απολιθωμένος πτερόσαυρος, που ζούσε πριν από 160 εκατομμύρια χρόνια, μαζί με το καλά διατηρημένο αυγό του, ανακαλύφθηκε στην Κίνα, προσφέροντας σημαντικές πληροφορίες στους παλαιοντολόγους.

Το αυγό υποδεικνύει ότι το αρχαίο αυτό ιπτάμενο ερπετό ήταν θηλυκό, επιτρέποντας στους επιστήμονες να αντιληφθούν τις διαφορές μεταξύ των δύο φύλων του πτερόσαυρου για πρώτη φορά. Μία από αυτές τις διαφορές είναι ότι μόνο τα αρσενικά είχαν στο κεφάλι τους πολύχρωμο λοφίο, προκειμένου με αυτό να προσελκύουν ερωτικά τα θηλυκά.

Ο παλαιοντολόγος – βιολόγος, David Unwin του Πανεπιστημίου του Leicester, που συμμετείχε στην έρευνα δήλωσε στο BBC ότι η ανακάλυψη ήταν εκπληκτική: "Αν κάποιος μου έλεγε πριν μερικά χρόνια ότι θα κάναμε μια τέτοια ανακάλυψη, θα γελούσα και θα του έλεγα «ναι, καλά. Ίσως σε μερικά εκατομμύρια χρόνια», καθώς αυτού του είδους τα πράγματα είναι εξαιρετικά σπάνια".

Οι πτερόσαυροι, γνωστοί και ως πτεροδάκτυλοι, ζούσαν στην Μεσοζωική Εποχή, πριν από 65 - 220 εκατομμύρια χρόνια. Παρόλο που ζούσαν μαζί με τους δεινοσαύρους, δεν ανήκουν στο είδος αυτό αλλά στα ιπτάμενα ερπετά.

Το συγκεκριμένο θηλυκό βρέθηκε από τον Junchang Lü και τους συναδέλφους τους στην επαρχία Liaoning της Κίνας. Ανήκει στο γένος Δαρβινόπτερος αλλά ονομάστηκε "Mrs T" (Κυρία Τ) από την ερευνητική ομάδα.

Η κατάσταση του αυγού υποδεικνύει ότι η Mrs T ήταν ετοιμόγεννη, όταν πέθανε. Κατά πάσα πιθανότητα είχε κάποιο ατύχημα, καθώς ο αριστερός της πήχης είναι σπασμένος. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι ίσως να έπεσε κατά τη διάρκεια κάποιας καταιγίδας ή ηφαιστειακής έκρηξης και βυθίστηκε σε κάποια λίμνη, όπου διατηρήθηκε στα ιζήματά της.

“Το πιο σημαντικό πράγμα είναι ότι έχει αρκετά μεγάλη λεκάνη συγκριτικά με άλλους πτερόσαυρους της οικογένειας, Δαρβινόπτερος”, δήλωσε ο Unwin, επισημαίνοντας ότι αυτό εξηγείται από το γεγονός ότι ήταν έτοιμη να γεννήσει.

Ο τελευταίος ασιάτης δεινόσαυρος

ΕΝΑ ΝΕΟ ΕΙΔΟΣ ΤΟΥ ΤΕΛΟΥΣ ΤΗΣ ΑΝΩ ΚΡΗΤΙΔΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΕΡΧΕΤΑΙ ΣΤΟ ΦΩΣ

Υπεύθυνος: Επιμέλεια: ΒΑΛΙΑ ΚΑΪΜΑΚΗ valia@enet.gr

 

Ενας κερασφόρος δεινόσαυρος, του τέλους της Ανω Κρητιδικής Περιόδου (103 εκατ. χρόνια πριν), άγνωστος μέχρι σήμερα, ανακαλύφθηκε στη Βόρεια Κορέα, σύμφωνα με πρόσφατη επιστημονική ανακοίνωση κορεατών, αμερικανών και γιαπωνέζων ερευνητών στο περιοδικό «Naturwissenchaften» (Η επιστήμη της φύσης).

Η ανακάλυψη έγινε σε μια περιοχή όπου ποτέ άλλοτε δεν έχουν ανακαλυφθεί απολιθώματα, παρά το γεγονός ότι υπήρχαν κάποιες ενδείξεις ύπαρξης αυγών δεινοσαύρων ή και απολιθωμένων αποτυπωμάτων. Ο σκελετός βρέθηκε μέσα σε έναν όγκο ψαμμίτη, ο οποίος αποτελούσε μέρος του φράγματος του ποταμού Τάντο, στην πόλη Ουασεόνγκ και οι επιστήμονες εικάζουν ότι λόγω της κατασκευής του φράγματος, το 1994, χάθηκε ένα μέρος του. Το κομμάτι που βρέθηκε περιλαμβάνει τη σπονδυλική στήλη, τη λεκάνη, μέρος των ισχίων και σχεδόν ολόκληρη την ουρά. Τα κόκαλα ήρθαν στο φως το 2008 αλλά μόλις την περασμένη εβδομάδα οι επιστήμονες δημοσίευσαν τα αποτελέσματά των ερευνών τους.

Ο νέος δεινόσαυρος πήρε το όνομα «Koreaceratops hwa-seongensis» και οι επιστήμονες συμπεραίνουν από τον σκελετό του ότι είχε ύψος μόλις 1,67 μ. και ζύγιζε από 27 έως 45 κιλά. Το κεφάλι του έμοιαζε με του παπαγάλου και κατέληγε σε ράμφος και η ουρά του είχε μορφή βεντάλιας προφανώς για να κολυμπάει καλύτερα ή να προσελκύει ταίρι. Το πιο πιθανό είναι να στεκόταν και να βάδιζε στα πίσω πόδια, ενώ η κατασκευή του δείχνει ότι ήταν χορτοφάγος.

Το όνομα του, Κορεακεράτοπας, οφείλεται στον τόπο καταγωγής του, την Κορέα, και το κέρατο που διαθέτει. Το δεύτερο συνθετικό το πήρε από την περιοχή όπου ανακαλύφθηκε, ενώ δημιουργήθηκε ένα καινούριο γένος δεινοσαύρων για χάρη του (βλ. ταυτότητα).

«Η ανακάλυψη του Κορεακεράτοπα είναι πολύ σημαντική, γιατί γεμίζει ένα κενό 20 εκατ. χρόνων ανάμεσα στους προγενέστερους κεράτοπες, που κατάγονταν από την Ασία, και τους απογόνους τους, που εμφανίζονται στη Βόρεια Αμερική» υποστηρίζει ο Μάικλ Ράιαν, επικεφαλής του τμήματος Παλαιοντολογίας του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας του Κλίβελαντ, ο οποίος συμμετείχε στην ερευνητική ομάδα. Παρ' όλο λοιπόν που το μέγεθος του Κορεακεράτοπα είναι πολύ μικρότερο από εκείνο του μεταγενέστερου Τρικεράτοπα της Βόρειας Αμερικής (μέγεθος ελέφαντα), η απόδειξη της «οικογενειακής σχέσης» τους αποτελεί το μεγάλο επιστημονικό γεγονός.

Ο Τρικεράτοπας είναι ένας από τους πιο γνωστούς και αναγνωρίσιμους δεινόσαυρους. Χορτοφάγος και αυτός έζησε πριν από 65-68 εκατομμύρια χρόνια, την ίδια εποχή με τον Τυραννόσαυρο, του οποίου μάλιστα αποτελούσε θήραμα. Τα τρία του μεγάλα κέρατα τον κάνουν να μοιάζει πολύ με το σημερινό ρινόκερο. Το κεφάλι του ήταν τόσο μεγάλο που μπορούσε να φτάσει και τα δύο μέτρα, δηλαδή σχεδόν το ένα τρίτο του συνολικού μεγέθους του.

Ανακαλύφθηκε το 1886 από τον Τζον Μπελ Χάτσερ και μέχρι σήμερα οι επιστήμονες έχουν αναγνωρίσει περίπου πενήντα κρανία και πολλά κόκαλα αλλά ποτέ ένα ολόκληρος σκελετός. Είναι πιθανό ότι ζούσε σε κοπάδι, σε ζεστές πεδιάδες και δάση. Ο Τρικεράτοπας ήταν ένας από τα τελευταία γένη που δημιουργήθηκαν πριν την οριστική εξαφάνιση των δεινοσαύρων.

Αφού πέρασαν 200 εκατ. χρόνια βασιλεύοντας σε ολόκληρο τον πλανήτη, οι δεινόσαυροι εξαφανίστηκαν πριν από 65 εκατ. χρόνια, όπως και άλλα ζωικά είδη. Σύμφωνα με την περισσότερο αποδεκτή υπόθεση, υπήρξαν θύματα της πτώσης ενός μεγάλου μετεωρίτη που επηρέασε το κλίμα της Γης.

Ανακαλύφθηκε «μίνι» Τυρανόσαυρος Ρεξ

Ο τρομερός Τυρανόσαυρος Ρεξ, ο πιο φονικός δεινόσαυρος που έζησε ποτέ στη Γη, απέκτησε πλέον και μια «μίνι» εκδοχή, καθώς οι παλαιοντολόγοι ανακάλυψαν ένα πλάσμα που του έμοιαζε σχεδόν από κάθε άποψη, αλλά ήταν μόνο το ένα πέμπτο σε ύψος και το ένα εκατοστό σε όγκο.
Σε κάθε περίπτωση, κανένας άνθρωπος δεν θα ήθελε να συναντήσει αυτή την πιο μικρή, αλλά φονικότατη "μηχανή".
"Σαγόνια πάνω σε πόδια" χαρακτήρισαν οι παλαιοντολόγοι τον μίνι-Τ.Ρεξ. Το σχεδόν πλήρες και άψογα διατηρημένο απολίθωμα, που βρέθηκε στην Κίνα, ονομάστηκε Raptorex kriegsteini και ρίχνει νέο φως στην καταγωγή του πιο διάσημου δεινόσαυρου (μετά και το φιλμ "Τζουράσικ Παρκ"!) , σύμφωνα με το BBC και το Γαλλικό Πρακτορείο.
Μέχρι τώρα οι επιστήμονες θεωρούσαν ότι ο Τ.Ρεξ προήλθε από τον Αλλόσαυρο, έναν ανάλογου μεγέθους αλλά πιο…ατσούμπαλο δεινόσαυρο, που έζησε 50 εκατ. χρόνια νωρίτερα από τον Τ.Ρεξ. Όμως η ανακάλυψη του μήκους τριών μέτρων και βάρους περίπου 60 κιλών Ραπτόρεξ (Raptorex), μέσα σε βράχους στη βορειοανατολική Κίνα, από τον Πολ Σερένο του πανεπιστημίου του Σικάγο, δημιουργεί νέα δεδομένα, καθώς ο μίνι δεινόσαυρος, που έζησε πριν 125 εκατ. χρόνια, φαίνεται να αποτελεί τον χαμένο ενδιάμεσο κρίκο στην εξέλιξη του Τυρανόσαυρου Ρεξ.
Μέχρι τώρα ουσιαστικά δεν είχαν βρεθεί σχετικά ολοκληρωμένα απολιθώματα κάποιου είδους που θα μπορούσε να θεωρηθεί πρόγονος του Τ.Ρεξ. Σύμφωνα με τον Σερένο, ο οποίος παρουσίασε την ανακάλυψη στο περιοδικό "Science", μαζί με τον Στέφεν Μπρουσάτε του Αμερικανικού Μουσείου Φυσικής Ιστορίας της Ν.Υόρκης, ο "Ραπτόρεξ" ανήκει σε ένα πρώιμο παρακλάδι της εξελικτικής ομάδας που τελικά δημιούργησε τον Τ.Ρεξ πριν 85 εκατ. χρόνια.
Ο Τυρανόσαυρος Ρεξ αποτέλεσε τον αδιαμφισβήτητο κυρίαρχο του βορείου ημισφαιρίου του πλανήτη μας για πολλά χρόνια, ώσπου εξαφανίστηκε πριν περίπου 65 εκατ. χρόνια, μαζί με τους άλλους δεινόσαυρους.
Σύμφωνα με τον Μπρουσάτε, "πολλά από αυτά που νομίζαμε ότι ξέρουμε για τον Τυρανόσαυρο Ρεξ, φαίνονται πλέον ότι είναι απλοϊκά ή τελείως λανθασμένα". Όπως είπε, "το νέο απολίθωμα δείχνει ότι κατά το 80% περίπου του χρόνου που έζησαν συνολικά οι Τυρανόσαυροι, ήσαν μικρά ζώα, στη σκιά άλλων πολύ μεγάλων και επιθετικών δεινοσαύρων".
Είναι έτσι πιθανό ότι ο Τ.Ρεξ μπόρεσε να αποκτήσει το κολοσσιαίο μέγεθός του μόνο όταν οι άλλοι μεγάλοι ανταγωνιστικοί σαρκοβόροι δεινόσαυροι εξαφανίστηκαν, όπως δήλωσε ο Σερένο. Αν και προς το παρόν ο "Ραπτόρεξ" βρίσκεται στο πανεπιστήμιο του Σικάγο, οι αμερικανοί ερευνητές θα τον επιστρέψουν σε μουσείο στην Κίνα, την χώρα από όπου, πριν από χρόνια, το απολίθωμα λαθραία εξήχθη για να καταλήξει σε μια ιδιωτική συλλογή αμερικανού γιατρού, πριν εξεταστεί επιστημονικά και αναγνωριστεί η μεγάλη σημασία του.

Πηγή: Εφημερίδα ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ