Ζώα στο κόκκινο (βιβλίο)

Αγαπημένα πλάσματα που δεσπόζουν στις παιδικές μας αναμνήσεις και στους μύθους της χώρας μας κινδυνεύουν με εξαφάνιση.
Αυτό προκύπτει από ένα ξεφύλλισμα του Κόκκινου Βιβλίου που αναθεωρείται αυτή την περίοδο αναδεικνύοντας μια πραγματικότητα μάλλον «μαύρη». Για να μπορέσει μια χώρα να προστατεύσει τον πλούτο των ειδών που διαθέτει θα πρέπει κατ΄ αρχάς να τον γνωρίζει. Το έργο της «γνωριμίας» με το πλήθος των οργανισμών, φυτικών και ζωικών, που συνιστούν τη βιοποικιλότητα μιας περιοχής, χώρας, ηπείρου κτλ. είναι εξαιρετικά επίπονο. Περιττό δε να πούμε ότι απαιτείται η συνεργασία πλήθους επιστημόνων προκειμένου να καταγραφούν τα είδη και φυσικά είναι κάτι που δεν γίνεται άπαξ: μόνο με συνεχή παρατήρηση μπορούν να εξάγονται αξιόπιστα συμπεράσματα. Στις ημέρες μας το τεράστιο έργο της εκτίμησης των απειλούμενων ειδών έχει αναλάβει ένα μεγάλο πλήθος επιστημόνων από μουσεία, ερευνητικά ιδρύματα, πανεπιστήμια και οικολογικές οργανώσεις και το αποτέλεσμα των προσπαθειών τους αναμένεται σύντομα να δημοσιευθεί με τη μορφή βιβλίου. Το Κόκκινο Βιβλίο (όπως θα ονομάζεται) έχει γραφτεί με πρότυπο αντίστοιχες διεθνείς προσπάθειες και έρχεται να επικαιροποιήσει τα στοιχεία ενός προηγουμένου που είχε γραφτεί στις αρχές της δεκαετίας του 1990. Το έργο συντονίζεται από το WWF Ελλάς και υλοποιείται στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Περιβάλλον» 2000-2006 υπό την επίβλεψη της Ελληνικής Ζωολογικής Εταιρείας, με τη συνεισφορά της Ελληνικής Ορνιθολογικής Εταιρείας (στοιχεία για πουλιά), της Ελληνικής Ερπετολογικής Εταιρείας (άλλα σπονδυλόζωα) και του Ινστιτούτου Σπηλαιολογικών Ερευνών (ασπόνδυλα). Συντονίστρια είναι η κυρία Παναγιώτα Μαραγκού από το WWF Ελλάς και επιστημονικός υπεύθυνος ο κ. Τάσος Λεγάκις από τη Ζωολογική. Μια πρόγευση από τα περιεχόμενα του Κόκκινου Βιβλίου είναι αρκετή για να αντιληφθούμε ότι αν δεν κάνουμε κάτι πολύ σύντομα θα γίνουμε εξαιρετικά φτωχότεροι.

Κοινό δελφίνι Delphinus delphis

Δεν υπάρχει παιδί που να μην αγαπά τα δελφίνια και να μην έχει αναμνήσεις από δελφίνι που ακολουθούσε το καράβι των διακοπών. Και όμως το κοινό δελφίνι κινδυνεύει. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Κόκκινου Βιβλίου, «από αριθμητικής άποψης το Θρακικό Πέλαγος μάλλον φιλοξενεί το πιο πολυάριθμο κομμάτι του ελληνικού υποπληθυσμού μεσογειακού δελφινιού. Ενας πολύ μικρός πληθυσμός λίγων δεκάδων κοινών δελφινιών ζει απομονωμένος στον Κορινθιακό Κόλπο, σε νερά με βάθος 500-900 μέτρων, όπου επιβιώνουν μόνο με τη μορφή μεικτών, συμβιωτικών ομάδων με ζωνοδέλφινα. Στην περιοχή του Καλάμου, στο Ιόνιο Πέλαγος, απαντάται ένας επίσης απομονωμένος πια τοπικός πληθυσμός κοινού δελφινιού, ο οποίος όμως έχει μειωθεί δραματικά, από 150 άτομα το 1996 σε 15 το 2007». Συνολικά ο πληθυσμός των κοινών δελφινιών στις ελληνικές θάλασσες εκτιμάται μεταξύ 750 και 4.200 ατόμων. Απειλείται από τη μείωση τροφής λόγω υπεραλίευσης και την τυχαία θανάτωση.

Λύκος Canis lupus

Αρκεί να κοιτάξει κανείς τη φωτογραφία αυτή για να αντιληφθεί ότι το παραμύθι για τον κακό λύκο δεν έχει βάση. Ολα τα είδη, του ανθρώπου συμπεριλαμβανομένου, είμαστε κρίκοι της ίδιας αλυσίδας και κάθε σπάσιμο κρίκου είναι απώλεια και κόστος για όλα τα είδη. Η μείωση της διαθεσιμότητας τροφής, ο κατακερματισμός των βιοτόπων και η ανθρωπογενής θνησιμότητα έχουν φτάσει τον αριθμό των λύκων στην Ελλάδα σε περίπου 600 άτομα!











Ερυθρός ή κυανόπτερος τόνος Τhunnus thynnus

Τον γνωρίζουμε ως μεζέ αλλά απ΄ ό,τι φαίνεται δεν θα μπορούμε να τον απολαμβάνουμε για πολύ καιρό ακόμη αν δεν αντιληφθούμε ότι πρέπει να σεβαστούμε τους κανόνες που λένε πότε και σε τι ποσότητες μπορούμε να τον αλιεύουμε. Το ψάρι αυτό, που ταξιδεύει από τον Ατλαντικό και γεννά στην Ανατολική Μεσόγειο, κρίνεται «κινδυνεύον» και αιτία είναι η υπεραλίευση. Σύμφωνα με στοιχεία του WWF τα οποία υπάρχουν στο Κόκκινο Βιβλίο, το 2007, αν και το επιτρεπόμενο όριο αλίευσης ερυθρού τόνου που είχε τεθεί ήταν 29.500 τόνοι, στην πραγματικότητα αλιεύτηκε ποσότητα περίπου 61.000 τόνων.

Αγριοκάτσικο Capra aegagrus

Το ξέρουμε ως κρι-κρι αλλά οι επιστήμονες μας πληροφορούν ότι κακώς υιοθετήσαμε αυτό το όνομα για το «αγρίμι» της Κρήτης που κατατάσσεται στα κινδυνεύοντα ελληνικά είδη. Απειλείται από τη λαθροθηρία αλλά και λόγω του υβριδισμού του με την κοινή κατσίκα. Σήμερα το μεγαλύτερο τμήμα του φυσικού πληθυσμού του εντοπίζεται στον Εθνικό Δρυμό των Λευκών Ορέων. 






Μεσογειακή χελώνα Τestudo hermanni

Ο γνωστός μύθος του Αισώπου εξοικειώνει τα παιδιά με την αργή στο περπάτημα χελώνα αλλά οι πιθανότητες τα σημερινά παιδιά να τη δουν να περπατά σε μη προστατευμένες περιοχές μειώνεται και οι αιτίες είναι πολλές: εντατικοποίηση καλλιεργειών, οικοπεδοποίηση, πυρκαϊές, συλλογή για κατοικίδιο και... διατροφή από ορισμένες μειονότητες. Αν και εξαπλώνεται σε ολόκληρη σχεδόν την ελληνική επικράτεια, υπάρχουν γενετικές ποικιλομορφίες μεταξύ των ατόμων που ζουν σε διαφορετικές περιοχές, πράγμα που καθιστά την ανάγκη προστασίας της μεγαλύτερη.

Ελάφι Cervus elaphus

Επαληθεύονται τα παιδικά παραμύθια όπου πάντα το ελαφάκι είναι ευαίσθητο, κινδυνεύει και χρήζει βοήθειας. «Κρισίμως κινδυνεύον» είναι σήμερα το ελάφι το οποίο εντοπιζόταν στη Βόρεια και Κεντρική Ελλάδα και στην Εύβοια, ενώ ως το 1940 ζούσε σε όλα τα δάση της Μακεδονίας και της Θράκης. Σύμφωνα με το Κόκκινο Βιβλίο, «σήμερα ο μοναδικός φυσικός πληθυσμός 20-30 ατόμων ζει στα δάση της Ροδόπης». Οσο γι΄ αυτά που βλέπει κανείς στην Πάρνηθα (περισσότερα πριν από τις πυρκαϊές του 2007), προέρχονται από εισαγωγές που έγιναν τον 20ό αιώνα από τη Δανία, τη Βουλγαρία και την πρώην Γιουγκοσλαβία.

Ελληνικός «δάκτυλος» στη μαφία του τόνου

Αλιευτικά από τη χώρα μας προσφέρουν κάλυψη σε τουρκικό... στόλο που αλωνίζει στη Μεσόγειο. Τη συνεργασία της Ελλάδας με τη μαφία του ερυθρού τόνου- ο οποίος κινδυνεύει να εξαφανιστεί από τη Μεσόγειο, εξαιτίας της υπεραλίευσης- φωτογραφίζουν αναφορές που βρίσκονται στη διάθεση των «ΝΕΩΝ», αλλά και μαρτυρίες ειδικών.
Η πρώτη αναφορά, που χαρακτηρίζεται «εμπιστευτική», προέρχεται από ελέγχους σκάφους του γαλλικού Ναυτικού, κατά τους οποίους ελληνικό αλιευτικό βρέθηκε να χρησιμοποιείται ως «βιτρίνα» ώστε εταιρεία τουρκικών συμφερόντων να ψαρεύει τεράστιες ποσότητες ερυθρού τόνου. Σύμφωνα με τους διεθνείς κανονισμούς, κάθε χώρα της Μεσογείου έχει δικαίωμα να αλιεύει ετησίως συγκεκριμένα κιλά του πολύτιμου ψαριού. Δηλαδή έχει επιβληθεί ποσόστωση, η οποία όμως σύμφωνα με περιβαλλοντικές οργανώσεις δεν τηρείται από τα κράτη. «Το συγκεκριμένο ελληνικό σκάφος εμφανίζεται μόνο στα χαρτιά να ψαρεύει, παραχωρώντας τα δικαιώματα ποσόστωσής του σε τουρκικά, όπως αναφέρεται σαφέστατα στην αναφορά του γαλλικού Ναυτικού. Έτσι, επί της ουσίας τουρκικά σκάφη υπεραλιεύουν, ενώ μέρος των αλιευμάτων τους δηλώνεται από το ελληνικό σκάφος, το οποίο, όπως γνωρίζω, δεν έχει καν τη δυνατότητα να ψαρεύει τις ποσότητες που νομίμως του αντιστοιχούν», λέει στα «ΝΕΑ» ο διεθνούς φήμης αναλυτής της αγοράς ερυθρού τόνου κ. Ρομπέρτο Μιέλγκο Μπρεγκάτζι, που έχει πλήρη γνώση της αναφοράς του γαλλικού Ναυτικού. Ο ίδιος σημειώνει πως «ανάλογο περιστατικό με αυτό που ενέπλεκε το ελληνικό αλιευτικό, είχε συμβεί το 2008: σε εκείνη την περίπτωση αλγερινά σκάφη παραχώρησαν τα δικαιώματα αλιείας τους και πάλι σε τουρκικά συμφέροντα». Στο ίδιο σχεδόν συμπέρασμα κατέληγε και περσινή έκθεση του WWF Ιταλίας, η οποία τόνιζε ότι κάποια από τα αλγερινά σκάφη που χρησιμοποιούνταν ως βιτρίνα για να υπεραλιεύουν οι Τούρκοι ήταν εγκαταλελειμμένα. «Και τα επτά πλοία δεν διέθεταν δίχτυ για να πιάνουν ερυθρό τόνο», σημείωνε η έκθεση. Περιβαλλοντικές οργανώσεις επισημαίνουν πως λόγω της παράνομης αλιείας και των «παραθύρων» των κανονισμών που χρησιμοποιούνται για την εξαπάτηση των ελεγκτικών αρχών, οι ποσότητες ερυθρού τόνου που φτάνουν από τα μεσογειακά κράτη στην ιαπωνική αγορά ξεπερνούν κατά 100% τα ανώτατα επιτρεπόμενα όρια. Η αναφορά του γαλλικού Ναυτικού, που εντοπίζει καραμπινάτες παρανομίες κυρίως σε τουρκικά αλιευτικά, δείχνει ξεκάθαρα ότι τα μέτρα που έχουν ληφθεί στη Μεσόγειο αποτυγχάνουν επί της ουσίας να προστατεύσουν τα αποθέματα, τα οποία υπολογίζεται ότι έχουν μειωθεί κατά 40% τα τελευταία 30 χρόνια. Η αποκάλυψη αυτή έρχεται λίγες ημέρες μετά το βροντερό «όχι» του «Κλαμπ Μεντ»- μέλη του οι Ελλάδα, Ιταλία, Ισπανία, Γαλλία, Μάλτα και Κύπρος- στην ευρωπαϊκή ψηφοφορία για την απαγόρευση του διεθνούς εμπορίου ερυθρού τόνου. Όπως επισημαίνει στα «ΝΕΑ» ο παγκοσμίως κορυφαίος ειδικός στον ερυθρό τόνο, καθηγητής στο Εθνικό Ινστιτούτο Θαλάσσιων Πόρων του Πολυτεχνείου της Δανίας, κ. Μπράιαν Μακένζι, «έπειτα από διεξοδικές αναλύσεις καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι παρά τις ποσοστώσεις που έχουν επιβληθεί, ο πληθυσμός ερυθρού τόνου θα συνεχίσει να φθίνει. Μία λύση θα ήταν να απαγορευτεί το διεθνές εμπόριο τόνου, καθώς οι ασιατικές χώρες είναι αυτές που έχουν το μεγαλύτερο μέρος της ζήτησης, ή να μειωθούν δραματικά τα δικαιώματα αλίευσης των μεσογειακών κρατών- εκτιμάται ότι ένας στους δύο τόνους ψαρεύεται παρανόμως».

Η ΠΟΣΟΣΤΩΣΗ: Συγκεκριμένο σκάφος εμφανίζεται μόνο στα χαρτιά να ψαρεύει, παραχωρώντας τα δικαιώματα ποσόστωσής του σε τουρκικά

«Ξέπλυμα» κιλών

ΠΡΟΣΦΑΤΗ ΑΝΑΦΟΡΑ, η οποία συντάχθηκε από τον διεθνούς φήμης αναλυτή της αγοράς τόνου κ. Ρομπέρτο Μιέλγκο Μπρεγκάτζι, κάνει λόγο για «ποσότητες ελληνικής προέλευσης που έχουν αλιευθεί κάτω από τα επιτρεπόμενα όρια, να πωλούνται σε ιαπωνικά δημοπρατήρια». Ο ίδιος επισημαίνει στα «ΝΕΑ»: «Έως και το 1,82% των ποσοτήτων που προέρχονται από εκτροφεία και εξάγονται στην Ιαπωνία ψαρεύτηκαν παράνομα, καθώς είχαν μέγεθος κάτω από 30 κιλά. Ωστόσο, οφείλουμε να παραδεχθούμε ότι τα πρωτεία κατέχει η Ισπανία με ποσοστό 88%. Όμως η χώρα σας έχει διαπρέψει σε άλλους τομείς», λέει περιπαικτικά ο κ. Μπρεγκάτζι. «Το 2006, η Ελλάδα είχε δικαίωμα να ψαρέψει νομίμως περίπου 320.000 κιλά ερυθρού τόνου. Δήλωσε 750.000 κιλά φρέσκου μεγαλόφθαλμου τόνου και καθόλου ερυθρού. Ο μεγαλόφθαλμος όμως είναι τροπικό είδος που δεν συναντάται στη Μεσόγειο. Επιπλέον, η Ελλάδα δεν διαθέτει ούτε ένα σκάφος που να ψαρεύει το συγκεκριμένο είδος στον Ινδικό- οπότε αποκλείεται εκ των πραγμάτων να εκφορτώθηκε φρέσκος. Από πρόσφατα ευρήματα αποκλείεται και η περίπτωση μπερδέματος ή λάθους καταχώρησης στους επίσημους ευρωπαϊκούς καταλόγους: οι ποσότητες του μεγαλόφθαλμου πουλήθηκαν στις τότε τρέχουσες τιμές του ερυθρού τόνου. Είναι φανερό πλέον ότι πρόκειται για “ξέπλυμα”». Από την πλευρά του, ο κ. Γιώργος Παξιμάδης από το WWF αναφέρει: «Ζητήσαμε επισήμως εξηγήσεις για τη συγκεκριμένη υπόθεση από τη στατιστική υπηρεσία τον Ιανουάριο του 2008. Έως σήμερα δεν έχουμε λάβει απάντηση».


Το κόλπο με τη «βιτρίνα»

ΜΑΪΟΣ 2009. Το γαλλικό σκάφος «Αραγκό» αποπλέει για την Ανατολική Μεσόγειο με σκοπό τη διενέργεια ελέγχων σε στόλους «τονάδικων». Η... ψαριά του είναι μεγάλη: μέσα σε μερικές εβδομάδες το «Αραγκό» ήλεγξε 24 σκάφη, εκ των οποίων 11 από την Τουρκία, 3 από την Ελλάδα, 4 από τη Γαλλία, 2 από την Ισπανία, 2 από την Κύπρο, 1 μαροκινό και 1 ιταλικό. Κατά τις επιθεωρήσεις τα έγγραφα των ελληνικών αλιευτικών βρέθηκαν άψογα, ωστόσο, πρόβλημα υπήρξε με τους παρατηρητές που είχαν τεθεί από την ελληνική κυβέρνηση, καθώς δεν είχαν μαζί τους τις απαραίτητες κάρτες. Επίσης, στην αναφορά «Αραγκό» επισημαίνεται ότι εντοπίστηκε ελληνικό γρι-γρι «να χρησιμοποιείται ξεκάθαρα για συλλογή ποσόστωσης εξυπηρετώντας τα συμφέροντα τουρκικού ομίλου επιχειρήσεων, ο οποίος διαθέτει φάρμα στην Ελλάδα». Άνθρωποι με βαθιά γνώση των πρακτικών ψαρέματος τόνου επισημαίνουν στα «ΝΕΑ» ότι αυτό που πιθανώς συνέβη είναι το ελληνικό σκάφος να είχε δηλώσει πως ψάρεψε για παράδειγμα 20.000 κιλά, τα οποία όμως βρίσκονταν ήδη σε τουρκικά χέρια και όχι στο υπό επιθεώρηση γρι-γρι. «Το πλέον συνηθισμένο κόλπο είναι το εξής: ζεύγος σκαφών, π.χ.
ελληνικό και τουρκικό, πλέουν στην ίδια περιοχή έτσι ώστε να φαίνεται πως ψαρεύουν και τα δύο. Όμως το ένα λειτουργεί ως βιτρίνα και το άλλο πιάνει έως και πενταπλάσιες ποσότητες από αυτές που του αναλογούν», αναφέρουν πηγές.
Παρανομίες
Σύμφωνα με την αναφορά «Αραγκό», οι μεγαλύτερες παρανομίες από τους επιθεωρητές εντοπίστηκαν στα τουρκικά σκάφη, τα οποία «δεν εφάρμοζαν τους κανονισμούς». Οι κανονισμοί του Διεθνούς Οργανισμού για τη Διατήρηση των Τονοειδών (ΙCCΑΤ) επιβάλλουν σε κάθε σκάφος μήκους άνω των 24 μέτρων την παρουσία παρατηρητή. Από τα ευρήματα των επιθεωρητών του γαλλικού σκάφους προκύπτει ότι στα τουρκικά γρι γρι «δεν υπήρχαν παρατηρητές διαπιστευμένοι από τον ΙCCΑΤ ή τα σκάφη απλώς δεν ήταν εγγεγραμμένα στο μητρώο του διεθνούς οργανισμού». Οι επιθεωρητές αναφέρουν πως εντοπίστηκε μόνο ένας παρατηρητής σε ολόκληρο τον τουρκικό στόλο. «Δυστυχώς αυτό είναι ένα μικρό δείγμα των παράνομων δραστηριοτήτων που χαρακτηρίζουν την αλιεία του ερυθρού τόνου στη Μεσόγειο. Γενικότερα, αν και έχουν αρχίσει προσπάθειες από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τον περιορισμό της παράνομης, λαθραίας και άναρχης αλιείας, οι μεσογειακές χώρες-μέλη της Ε.Ε. δεν έχουν καταφέρει να πείσουν για την πρόθεσή τους να προστατεύσουν τα αποθέματα του ερυθρού τόνου. Είναι απαραίτητο να σταματήσει η αλίευση ερυθρού τόνου με γρι-γρι και κατ΄ επέκταση η πάχυνσή τους σε φάρμες- πρακτικές οι οποίες είναι υπεύθυνες για τη σημαντική μείωση του πληθυσμού. Θα πρέπει επίσης να απαγορευτεί το ψάρεμα κατά την αναπαραγωγική περίοδο, δηλαδή από τον Μάιο έως και τον Ιούλιο», λέει ο κ. Γιώργος Παξιμάδης, υπεύθυνος θαλάσσιου περιβάλλοντος της WWF Ελλάς.
Πηγή: Εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ

Στη λίστα με τα απειλούμενα είδη o τόνος

Αλμα για την προστασία του ερυθρού τόνου από την υπεραλιεία πραγματοποίησε χθες η ΕΕ με την πρόταση της Κομισιόν για παγκόσμια απαγόρευση της αλιείας του μεσογειακού ψαριού.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ουσιαστικά υποστήριξε την πρόταση του Μονακό η οποία προβλέπει την ένταξη του ερυθρού τόνου στη λίστα με τα ζώα που απειλούνται με εξαφάνιση.
Η απόφαση της Κομισιόν βάζει «φρένο» στην υπεραλιεία του ερυθρού τόνου.
Πρόκειται για το Παράρτημα Ι της Σύμβασης του ΟΗΕ για το Διεθνές Εμπόριο Ειδών Αγριας Χλωρίδας και Πανίδας που Απειλούνται με Εξαφάνιση (CITES), το οποίο θα εμποδίσει την αλιεία του ερυθρού τόνου με σοβαρό αντίκτυπο στην Ιαπωνία.
Σημειώνεται ότι η «χώρα του ανατέλλοντος ηλίου» εισάγει το 90% του ερυθρού τόνου της Ευρώπης, το οποίο προορίζεται για σούσι.
Αμεση δράση«Οφείλουμε να δράσουμε στηριζόμενοι στις καλύτερες επιστημονικές παρατηρήσεις που έχουμε στη διάθεσή μας, και οι επιστήμονες λένε ότι είναι απαραίτητο να υπάρξει άμεση δράση για να διαφυλαχθεί ένα από τα πιο συμβολικά πλάσματα των ωκεανών», δήλωσε ο επίτροπος για το Περιβάλλον, Σταύρος Δήμας, ο οποίος υποστήριξε την πρόταση.
Ωστόσο η Ευρώπη είναι διχασμένη σχετικά με το μέτρο, αφού η Βρετανία, η Γαλλία, η Γερμανία, η Ολλανδία και η Αυστρία είναι υπέρ της πλήρους απαγόρευσης, ενώ αντίθετη είναι η Μάλτα, η πρωτεύουσα της βιομηχανίας ερυθρού τόνου, και πιθανότατα η Ισπανία και Ιταλία, που έχουν μεγάλα συμφέροντα από το εμπόριο τόνου.
Κατά την τελευταία εκτίμηση, ο πληθυσμός του βορειοατλαντικού ερυθρού τόνου της Μεσογείου σημείωσε πτώση 18% σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1970, ωστόσο οι ειδικοί φοβούνται ότι η πτώση είναι στην πραγματικότητα μεγαλύτερη.

Πηγή: Εφημερίδα ΕΘΝΟΣ

Ας γνωρίσουμε τον ερυθρό τόνο

Ερυθρός ή κόκκινος τόνος (ή πιό σωστά τόννος), στα αγγλικά γαλανόπτερος ή κυανόπτερος τόνος του Ατλαντικού (Atlantic bluefin), στα λατινικά Thunnus thynnus.
Το λατινικό όνομά του προδίδει και τις ικανότητές του: έχει τη ρίζα του στην αρχαιοελληνική του ονομασία, θύννος, που προέρχεται από το ρήμα θύνω, δηλαδή ξεχύνομαι, ορμώ. Και πραγματικά, όταν ο ερυθρός τόνος κυνηγάει ένα θήραμα (κυρίως ψάρια που κινούνται σε κοπάδια, όπως ο γαύρος ή το σκουμπρί) ή προσπαθεί να αποφύγει έναν θηρευτή (καρχαρία), μπορεί να «πιάσει» τα 100χλμ/ώρα σε 7 δευτερόλεπτα!
Ο ερυθρός τόνος περνάει το μεγαλύτερο κομμάτι της ζωής του στον Ατλαντικό Ωκεανό και μεταναστεύει στη Μεσόγειο για να αναπαραχθεί, κάτι το οποίο ο Αριστοτέλης κατέγραψε το 350 π.Χ.
Όμως μόνο ένας στους σαράντα τόνους που γεννιούνται στη Μεσόγειο καταφέρνει να ενηλικιωθεί με αποτέλεσμα το είδος να βρίσκεται στα όρια της εξαφάνισης στην περιοχή.
Η μεγαλύτερη απειλή για την επιβίωση του ερυθρού τόνου δεν είναι άλλη από τον άνθρωπο και τη υπεραλίευση αλλά και την παράνομη αλίευση για την οποία ευθύνεται. Το 50 % των αλιευμένων τόνων τα τελευταία χρόνια έχουν μέγεθος μικρότερο από το επιτρεπόμενο, δηλαδή από τα 10 κιλά. Πριν το 2004 το όριο ήταν ακόμη χαμηλότερο, μόλις 6,4 κιλά. Στην πραγματικότητα όμως ούτε το υψηλότερο όριο αρκεί για την προστασία του είδους καθώς οι τόνοι φτάνουν σε στάδιο αναπαραγωγής στα 30 κιλά.
Στην πράξη επιπλέον αποδεικνύεται πως ούτε τα όρια που έχει θέσει η διεθνής κοινότητα στην ποσότητα ερυθρού τόνου που αλιεύεται ετησίως στη Μεσόγειο τηρούνται. Το 2007, το επιτρεπόμενο όριο ερυθρού τόνου ήταν 29.500 τόνοι, ενώ σύμφωνα με στοιχεία του WWF στην πραγματικότητα αλιεύτηκε ποσότητα άνω των 60.000 τόνων!
Υπεραλίευση – Η μεγάλη απειλή
Οι αρχαίοι Έλληνες ψάρευαν τον τόνο χρησιμοποιώντας τα θυννεία, ένα σύστημα διαδρόμων σταθερών διχτυών, που έστηναν σε μεταναστευτικά περάσματα όπως στις ακτές της Σικελίας. Αυτή η παραδοσιακή μέθοδος αλιείας χρησιμοποιείται στη Μεσόγειο έως και σήμερα, αν και πλέον έχει να ανταγωνιστεί έναν από τους πιο εξελιγμένους τεχνολογικά αλιευτικούς στόλους στον κόσμο, ο οποίος χαρακτηρίζεται τόσο από πλεονάζουσα ικανότητα, όσο και από εκτεταμένες παράνομες δραστηριότητες…
Το περιθώριο κέρδους και η αξία του τόνου – ιδίως στην αγορά της Ιαπωνίας όπου και καταλήγει το μεγαλύτερο ποσοστό τόνου που αλιεύεται στη Μεσόγειο- είναι τεράστια, εκατοντάδες ευρώ το κιλό. ‘Έτσι οι αλιευτικοί στόλοι τόνου στη Μεσόγειο έχουν επενδύσει σε καινούρια και γρήγορα σκάφη με κυκλωτικά δίχτυα, παράνομα αεροσκάφη εντοπισμού κοπαδιών, σόναρ και ραντάρ τελευταίας τεχνολογίας.
Οι αιχμαλωτισμένοι τόνοι μεταφέρονται σε ειδικές «φάρμες», μονάδες πάχυνσης, όπου υπόκεινται σε υπερτροφία συνήθως για περίπου 6 μήνες. Ταΐζονται μία φορά την ημέρα με ψάρια όπως σαρδέλα και γαύρο, τα οποία έχουν αλιευθεί εκτός Μεσογείου.
Η συγκεκριμένη διαδικασία όχι μόνο είναι αναποτελεσματική (απαιτούνται 10-25 κιλά τροφής για την «παραγωγή» 1 κιλού τόνου), αλλά είναι και επικίνδυνη για το θαλάσσιο περιβάλλον της Μεσογείου, λόγω της πιθανότητας μετάδοσης εξωτικών ασθενειών σε τοπικούς πληθυσμούς ψαριών.
Αφού οι τόνοι παχύνουν (όσο μεγαλύτερο το βάρος και το ποσοστό λίπους, τόσο μεγαλύτερη η τιμή τους), σφαγιάζονται και η πλειοψηφία τους αποστέλλεται στην Ιαπωνία. Εκεί ο τόνος καταλήγει να καταναλώνεται ωμός ως ένα περιζήτητο έδεσμα με τη μορφή του sushi.
Στη χώρα μας λειτουργεί μία τέτοια μονάδα «εκτροφής» στις Νήσους Εχινάδες, στο Ιόνιο, από το 2004, η οποία ανήκει στην εταιρεία Bluefin Tuna Hellas. Από το 2007 έχει δοθεί άδεια στην εταιρία Poseidon Tuna Hellas για την λειτουργία άλλης μίας στον Κόλπο της Μεσσαράς στην Κρήτη.

Πηγή: http://www.wwf.gr/

Τόνος (Thunnus thynnus)

Με την ονομασία αυτή είναι γνωστό και το μεγάλο, παχύ ψάρι της οικογενείας των σκουμπριδών το οποίο φημίζεται για το νόστιμο κρέας του. Έχει σχήμα ατρακτοειδές. Βρίσκεται σ' όλα τα γεωγραφικά μήκη, προτιμά όμως τα ζεστά νερά ή τα νερά των ευκράτων χωρών. Κυριότερα είδη του ο τόνος ο κοινός, αληθινό κήτος φτάνοντας ορισμένες φορές στο μήκος των 4 μ. και ο τόνος ο βραχύπτερος ο οποίος βρίσκεται σε αρκετά μεγάλες ποσότητες στις ελληνικές θάλασσες.

Kingdom: Animalia

Phylum: Chordata

Class: Actinopterygii

Order: Perciformes

Family: Scombridae

Genus: Thunnus

Species: T. thynnus

Binomial name

Thunnus thynnus

(Linnaeus, 1758)