2 Φεβρουαρίου: Παγκόσμια Ημέρα Υγροτόπων

Στις 2 Φεβρουαρίου 1977  υπογράφτηκε η Σύμβαση για τους Υγροτόπους στην πόλη Ραμσάρ του Ιράν, στις ακτές της Κασπίας Θάλασσας. Υγρότοποι χαρακτηρίζονται τα δέλτα, τα έλη, οι λίμνες, οι λιμνοθάλασσες, οι πηγές, οι εκβολές, οι ποταμοί και οι τεχνητές λίμνες. Η συνθήκη Ραμσάρ αποσκοπεί στην προστασία και τη συνετή χρήση όλων των υγροτόπων μέσω τοπικών και εθνικών δράσεων και διακρατικής συνεργασίας ως μια συνεισφορά στην αειφόρο ανάπτυξη.. Στη συνθήκη περιλαμβάνονται 1524 υγρότοποι με έκταση 520 εκατομμυρίων στρεμμάτων περίπου.

Στην χώρα μας βασει της σύνθήκης Ραμσάρ προστατεύονται δέκα υγρότοποι: Δέλτα Έβρου, οι λίμνες Ισμαρίδα και Βιστονίδα, το Πόρτο Λάγος και οι γύρω λιμνοθάλασσες, το Δέλτα και η λιμνοθάλασσα Νέστου, η τεχνητή λίμνη Κερκίνη, οι λίμνες Βόλβη και Κορώνεια, το Δέλτα των ποταμών Αξιού- Λουδία-Αλιάκμονα, ο Αμβρακικός κόλπος, η λιμνοθάλασσα του Μεσολογγίου και η λιμνοθάλασσα Κοτύχι στο Νομό Ηλείας. Όπως τονίζουν οι περιβαλλοντικές οργανώσεις, οι υγρότοποι της χώρας μας υποβαθμίζονται σε τέτοιο βαθμό ώστε να χάνεται η μοναδική οικολογική τους αξία. Αλλαγές στο υδρολογικό καθεστώς, αλλοίωση και υποβάθμιση της ποιότητας των υδάτων, απόρριψη στερεών και εκροή αστικών αποβλήτων, παράνομη και αυθαίρετη δόμηση, εντατικοποίηση της γεωργίας και λαθροθηρία είναι μόνο ορισμένα από τα εντονότατα προβλήματα που αντιμετωπίζουν .

Σχετικοί Δικτυακοί Τόποι

• The Ramsar Convention on Wetlands
• Wetlands International
• World Wide Fund for Nature (WWF)
• Ελληνική Ορνιθολογικη Εταιρεία

 

Aπογοητευτικός ο απολογισμός για υγρότοπους

 

Της Ιωαννας Φωτιαδη, Εφημερίδα ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

Την αισθητική αξία και την οικολογική λειτουργία των υγρότοπων της χώρας μας και ιδίως της Αττικής επισήμανε χθες η Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία σε συνέντευξη Τύπου που παρέθεσε με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Yγρότοπων. «Θέλουμε να εστιάσουμε στους υγρότοπους του Λεκανοπεδίου, καθώς αποτελούν χώρο αναψυχής για τους κατοίκους της πρωτεύουσας και απαραίτητο σταθμό για τα μεταναστευτικά και διαχειμάζοντα πουλιά» επισήμανε η κ. Μαλαμώ Κορμπέτη, υπεύθυνη θεμάτων πολιτικής περιβάλλοντος της Ορνιθολογικής. «Στην Αττική υπάρχουν 23 υγρότοποι, εκ των οποίων μόνο οι δύο προστατεύονται νομικά (Natura 2000), ο Σχινιάς και η Βραυρώνα». Ωστόσο, η τύχη των δύο προστατευόμενων οικοσυστημάτων δεν διαφέρει πολύ από εκείνη των υπολοίπων. Το εθνικό πάρκο του Σχινιά, το οποίο φιλοξενεί 236 είδη πουλιών, αντιμετωπίζει σοβαρές οικιστικές πιέσεις. Οχι πολλά χιλιόμετρα μακρύτερα, ο υγρότοπος της Βραυρώνας, ενδιαίτημα 170 πουλιών μεταξύ των οποίων και της ακριβοθώρητης αετογερακίνας, απειλείται με καταστροφή από το χωρίς σχεδιασμό αντιπλημμυρικό έργο για τη διευθέτηση του ποταμού Ερασίνου. Προστατευόμενοι ή μη οι ελληνικοί υγρότοποι απειλούνται από επιχωματώσεις, καταπατήσεις, αποθέσεις αδρανών υλικών. «Για τρεις δε υγρότοπους, τον Ωρωπό, το Βουρκάρι και τη Λίμνη Κουμουνδούρου ο υπ’ αριθμόν ένας εχθρός είναι η ρύπανση, καθώς βρίσκονται σε κατ’ εξοχήν βιομηχανικές περιοχές» σημείωσε ο κ. Θάνος Καστρίτης, υπεύθυνος προστατευόμενων ειδών στην Ορνιθολογική Εταιρεία.

Οι ετήσιες εκπομπές της Ελλάδας

Τον αποφασιστικό ρόλο των οικοσυστημάτων έναντι της κλιματικής αλλαγής υπογράμμισε από τις Βρυξέλλες ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ, κ. Κρίτων Αρσένης: «Στους υγρότοπους της Ελλάδας είναι αποθηκευμένοι έως και 300 εκατομμύρια τόνοι άνθρακα. Με βάση τα στοιχεία του ΟΗΕ, αυτό ισοδυναμεί με 1,1 δισ. τόνους διοξειδίου του άνθρακα. Οι ετήσιες εκπομπές της Ελλάδας από ανθρωπογενείς δραστηριότητες το 2007 ήταν περίπου 110 εκατ. τόνοι διοξειδίου του άνθρακα. Με λίγα λόγια, η διατήρηση των ελληνικών υγρότοπων προστατεύει τη Γη από εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα ίσες με τις ετήσιες εκπομπές έως και 10 χωρών σαν την Ελλάδα. Πριν από δύο γενεές, η Ελλάδα είχε τριπλάσια έκταση υγρότοπων, που σημαίνει ότι η έως σήμερα καταστροφή τους έχει οδηγήσει σε εκπομπές 20 φορές περισσότερου διοξειδίου του άνθρακα απ’ ό,τι εκπέμψαμε το 2007» καταλήγει.

 
 

Τριεθνής συμφωνία για Πρέσπες

Με σαφείς υποχρεώσεις, Ελλάδα, Αλβανία και Σκόπια αναλαμβάνουν δράση για την προστασία της βιοποικιλότητας και την αειφόρο ανάπτυξη ενός από τους σημαντικότερους υδροβιότοπους της ΕυρώπηςΔέκα χρόνια μετά τη διακήρυξη της ίδρυσής του, το Διασυνοριακό Πάρκο Πρεσπών απέκτησε θεσμική υπόσταση χθες, με τη «σφραγίδα» των κυβερνήσεων της Ελλάδας, της Αλβανίας και της ΠΓΔΜ, αλλά και υπό την «ομπρέλα» της Ε.Ε.

Την προστασία των σπάνιων ειδών χλωρίδας και πανίδας προβλέπει, μεταξύ άλλων, η συμφωνία για το Διασυνοριακό Πάρκο Πρεσπών

Ανήμερα της Παγκόσμιας Ημέρας των Υγροτόπων, η υπουργός Περιβάλλοντος Τ. Μπιρμπίλη και οι ομόλογοί της των άλλων δύο χωρών, Φ. Μεντίου και Ν. Γιακούπι, παρουσία του Ελληνα επιτρόπου Περιβάλλοντος της Κομισιόν Στ. Δήμα, υπέγραψαν την πρώτη διασυνοριακή συμφωνία για την προστασία οικοτόπου στα Βαλκάνια, δίνοντας σάρκα και οστά σε αυτό που ξεκίνησε το 2000 ο Κ. Σημίτης με τους τότε ομολόγους του Ι. Μέτα και Λ. Γκεοργκιέφσκι και «ξαναζωντάνεψε» τον περασμένο Νοέμβριο ο Γ. Παπανδρέου, με τους Σ. Μπερίσα και Ν. Γκρούεφσκι.

Πρόκειται για μια νομικά δεσμευτική συμφωνία, που περιλαμβάνει συγκεκριμένες υποχρεώσεις των τριών πλευρών, υπό τη «σκέπη» της Ε.Ε. για την προστασία της βιοποικιλότητας και την αειφόρο ανάπτυξη σε έναν από τους σημαντικότερους υδροβιότοπους της Ευρώπης, σε επίπεδο λεκάνης απορροής, όπως επιτάσσει η Ευρωπαϊκή Οδηγία για τα νερά.

Μεταξύ άλλων, προβλέπει μόνιμες δομές συνεργασίας για τη διαχείριση της ποιότητας και ποσότητας των νερών, με ιδιαίτερη προσοχή στη στάθμη της Μικρής και Μεγάλης Πρέσπας, την πρόληψη και μείωση της ρύπανσης, την προστασία ιδιαίτερα των σπάνιων ειδών χλωρίδας και πανίδας, την προστασία του εδάφους και την αειφόρο ανάπτυξη της ανθρώπινης δραστηριότητας.

Στην τελευταία -ίσως- πράξη του ως επιτρόπου Περιβάλλοντος, όπως είπε ο ίδιος, ο Στ. Δήμας ανέφερε ότι το περιβάλλον δεν γνωρίζει σύνορα και πως το γεγονός αυτό αποτελεί σημαντικό πεδίο για κοινές δράσεις, ενώ εξέφρασε την ελπίδα πως με το νομικό πλέγμα της συμφωνίας και τη σύμπραξη της Ε.Ε., το εγχείρημα θα επιτύχει.

ΟραμαΟ υπουργός Περιβάλλοντος της Αλβανίας Φ. Μεντίου ανέφερε πως η παρουσία του κ. Δήμα δίνει στη συνεργασία τη διάσταση ενός ευρωπαϊκού οράματος, ενώ ο ομόλογός του της ΠΓΔΜ Ν. Γιακούπι υποστήριξε πως η συνεργασία θα ωφελήσει τους πολίτες και θα συμβάλει στην πρόοδο της ευρύτερης περιοχής προς την Ε.Ε.

Με ανακοίνωσή τους, οι Οικολόγοι Πράσινοι χαιρετίζουν την υπογραφή της διακρατικής συμφωνίας, η οποία, όπως αναφέρουν, δημιουργεί τις προϋποθέσεις -έστω και με 10 χρόνια καθυστέρηση- για την αποτελεσματική προστασία και διαχείριση των Πρεσπών.

Αποτελεί ένα μεγάλο βήμα

Η υπουργός Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής Τίνα Μπιρμπίλη εξήρε τον ρόλο των τοπικών κοινωνιών και Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων, που όπως είπε, ήταν πολύ πιο μπροστά από την πολιτεία στη δεκαετία που μεσολάβησε από τη διακήρυξη ίδρυσης του Πάρκου.

«Είναι ένα μεγάλο βήμα στα όσα έχετε κάνει όλοι μέχρι τώρα, κι εμείς απλά πιστεύουμε ότι θα βοηθήσουμε ώστε αυτά τα βήματα να γίνουν πολύ πιο μεγάλα, σημαντικά και βιώσιμα», είπε η κ. Μπιρμπίλη.

Βασίλης Ιγνατιάδης, Εφημερίδα ΕΘΝΟΣ

Γνωριμία με ένα φυτό: Μια "βόμβα" ενέργειας, το αβοκάντο

Αβοκάντο, μια από τις πιο πολύτιμες τροφές της φύσης.

Από τις βασικές τροφές των Μάγια και των Ινκα, κατάγεται από την περιοχή μεταξύ Νότιου Μεξικού και Κόστα Ρίκα, από όπου εξαπλώθηκε στις υπόλοιπες χώρες της Αμερικής. Αν και οι πρώτες ισπανικές αποστολές στον Νέο Κόσμο περιλαμβάνουν αναφορές γι' αυτό, εντούτοις, και σε αντίθεση με άλλα είδη καρποφόρων, άργησε να διαδοθεί εκτός της ζώνης του Τροπικού. Σήμερα, σε παγκόσμιο επίπεδο (κυρίως σε Μεξικό, Ισραήλ και Ισπανία) καλλιεργούνται περίπου 650.000 στρέμματα αβοκάντου, με μια μέση παραγωγή 500.000 τόνων.

Γνώριμό μας από τα '60s

Στην Ελλάδα εισήχθη στις αρχές της δεκαετίας του '60 στην Κρήτη, όπου καλλιεργήθηκε πειραματικά σε15 στρέμματα. Σήμερα, ο αριθμός αυτός αγγίζει πλέον τα 4.500 στρέμματα (πανελλαδικά), με τα Χανιά να έχουν περίπου 3.600 στρέμματα. Μικρότερες εκτάσεις υπάρχουν σε Ρέθυμνο, Ηράκλειο, Ρόδο, Μεσσηνία και Ηλεία. Η παραγόμενη ποσότητα ανέρχεται σε 5.500 τόνους ετησίως, ενώ οι εισαγωγές φτάνουν τους 3.000 τόνους. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια, λόγω των ακραίων κλιματικών φαινομένων, η ετήσια παραγωγή έχει μειωθεί σημαντικά.

Τροπικό ή υποτροπικό

Το αβοκάντο (Persea americana ή Persea gratissima) ανήκει στην οικογένεια των Lauraceae και στο γένος Persea. Πρόκειται για ένα τροπικό ή υποτροπικό αειθαλές δέντρο με φύλλα έντονου πράσινου χρώματος και μικρά λευκοπράσινα άνθη. Οι καρποί του έχουν σχήμα σφαιρικό, ωοειδές, ελλειπτικό ή επίμηκες με βάρος που ξεκινάει από τα 50 γρ. και φτάνει μέχρι και τα 1.000 γρ. Η σάρκα του έχει χρώμα λευκοκίτρινο ή λευκοπράσινο με βουτυρώδη υφή κατά την ωρίμαση. Η περιεκτικότητά τους σε λιπαρά, το μέγεθος του καρπού και του σπόρου αλλά και η εποχή ωρίμασής τους εξαρτώνται από την ποικιλία.

Υπάρχουν ποικιλίες υποτροπικής και τροπικής προέλευσης καθώς και υβρίδια που έχουν προέλθει από τη διασταύρωση των παραπάνω με μεικτά χαρακτηριστικά. Στην Ελλάδα, ως επί το πλείστον, καλλιεργούνται οι Hass, Fuerte, Ettinger, Bacon, Benik και Zutano, τις οποίες βρίσκουμε στην αγορά από τον Οκτώβριο ώς τον Αύγουστο. Ανεξαρτήτως πάντως της ζώνης προέλευσης και λόγω της ιδιομορφίας που έχουν τα λουλούδια τους (συμπεριφέρονται ως αρσενικά ή θηλυκά σε διαφορετικές στιγμές της ημέρας), οι ποικιλίες χωρίζονται σε δύο μεγάλες ομάδες. Ετσι, για να επιτύχουμε την επιθυμητή καρποφορία δεν αρκεί να φυτέψουμε μόνο ένα δέντρο στον κήπο μας, αλλά και ένα δεύτερο, από άλλη ομάδα!

Ανθεκτικό στις ασθένειες

Το αβοκάντο «φοβάται» τα ασβεστούχα εδάφη, τους δυνατούς ανέμους και τις ακραίες θερμοκρασίες, μικρότερες των μηδέν βαθμών Κελσίου και υψηλότερες των σαράντα. Χρειάζεται επίσης τακτικά ποτίσματα σε γόνιμα αμμώδη - αργιλώδη εδάφη (με PH 6 - 8) που δεν συγκρατούν νερό. Γι' αυτό, αν θελήσουμε να φυτέψουμε κάποια δέντρα στον κήπο μας, θα πρέπει να προμηθευτούμε εμβολιασμένα από κάποιο φυτώριο, που θα μπουν στην παραγωγή σε 3 - 5 χρόνια. Αν όμως δημιουργήσουμε δενδρύλλια από τους σπόρους που μας περίσσεψαν, αφενός θα μπουν στην παραγωγή έπειτα από 10 χρόνια, αφετέρου οι καρποί που θα παράγουν θα έχουν διαφορετικά χαρακτηριστικά από ό,τι το φυτό από το οποίο προήλθαν.

Στα συν της καλλιέργειάς τους είναι το ότι δεν αντιμετωπίζει ιδιαίτερα προβλήματα από εχθρούς και ασθένειες και, ως εκ τούτου, δεν είναι σχεδόν καθόλου επιβαρυμένο από φυτοφάρμακα. Οσον αφορά την κατανάλωση (κυκλοφορούν και βιολογικά), αν αγοραστεί «σκληρό», χρειάζεται 3 - 5 ημέρες σε θερμοκρασία περιβάλλοντος για να ωριμάσει, ενώ, όταν είναι γινωμένο, συντηρείται στο ψυγείο για 5 - 7 ημέρες. Και μια χρήσιμη πληροφορία: όταν το κόψουμε, στύβουμε πάνω του λίγες σταγόνες λεμονιού για να μη μαυρίσει.

Τροφή για το δέρμα και τον οργανισμό

Οι Αζτέκοι το αποκαλούσαν «φρούτο της γονιμότητας». Πλούσιο σε βιταμίνη Ε και αντιοξειδωτικά στοιχεία, το αβοκάντο είναι ένα αληθινό συμπύκνωμα ενέργειας (ανά 100 γρ. μας δίνει 207 kcal)! Πιο αναλυτικά, περιέχει φολικό οξύ, σίδηρο, φώσφορο, μαγνήσιο, εξισορροπεί τις γυναικείες ορμόνες. Είναι πλούσιο σε βιταμίνες Α, Β1, Β2, Β3, Β, Β6, Ε και ανά 100 γρ. έχει 5,9 γρ. σάκχαρα, 19 γρ. λίπη, 1,8 γρ. πρωτεΐνες και 680 mg κάλιο, όσο δηλαδή τρεις μπανάνες. Επιβραδύνει τη διαδικασία της γήρανσης και προστατεύει από τις καρδιακές παθήσεις, ενώ αντικαθιστά με ευκολία πολλά πρωτεϊνικά τρόφιμα, όπως το κρέας, τα αυγά, το τυρί και τα πουλερικά. Εχει επίσης υψηλής ποιότητας λιπαρά οξέα και πρωτεΐνες που αφομοιώνονται εύκολα από τον οργανισμό.

Γνωριμία με ένα φυτό: Ο καρπός της δίαιτας, το γκρέιπφρουτ

Το γκρέιπφρουτ φημίζεται για θεραπευτικές ιδιότητές, όμως θέλει προσοχή όταν συνδυάζεται με τη λήψη φαρμάκων

Με φανατικούς φίλους ή εχθρούς, το δημοφιλές αυτό εσπεριδοειδές με την ξινόπικρη γεύση δεν περνάει επ' ουδενί απαρατήρητο. Πλούσιο σε βιταμίνες Α, Β, C και πλείστες άλλες ευεργετικές ιδιότητες, το γκρέιπφρουτ φημίζεται για τη λιποδιαλυτική του δράση. Είτε καταναλώνεται σκέτο (η προσθήκη κανέλας μειώνει την πικρή γεύση του) είτε ως χυμός, το φρούτο αυτό προτιμάται κυρίως από όσους ακολουθούν διατροφή χαμηλή σε θερμίδες. Αν και είναι ιδανικό για δίαιτες, ωστόσο πρέπει να καταναλώνεται με προσοχή. Και αυτό γιατί επιστημονικές έρευνες έχουν δείξει, τελευταία, ότι ο χυμός του μπορεί να επηρεάσει σημαντικά (ενδεχομένως και αρνητικά) τη δράση αρκετών φαρμάκων.

Στις μέρες μας, ωστόσο, το  Citrus paradisi,όπως ονομάζεται επιστημονικά το γκρέιπφρουτ, τις λιποδιαλυτικές ιδιότητες του οποίου όλοι εξυμνούν, καλλιεργείται ως επί το πλείστον στις ΗΠΑ, τη χώρα με τη μεγαλύτερη κατανάλωση παγκοσμίως. Η κατ' άλλους φυσική μετάλλαξη της φράπας (από τη διασταύρωση φράπας και πορτοκαλιού), εκτός από τις ΗΠΑ, που έχουν το 41% της παγκόσμιας παραγωγής, καλλιεργείται συστηματικά επίσης σε Κίνα, Νότια Αφρική, Μεξικό, Ισραήλ, Ισπανία, Αυστραλία, Αργεντινή κ.λπ.
Το εξωτικό φρούτο
Mε καταγωγή που «παίζει» μεταξύ των νησιών Μπαρμπάντος, των Δυτικών Ινδιών και της Ασίας, το γκρέιπφρουτ -με τη χαρακτηριστική κιτρινωπή όψη- ήρθε στην Ευρώπη αρχικά ως καλλωπιστικό φυτό και μόλις στις αρχές του 19ου αιώνα άρχισε να επιλέγεται για τους καρπούς του. Στη χώρα μας καλλιεργείται από τα τέλη της δεκαετίας του '60, αλλά ουδέποτε συστηματικά. Σήμερα, το βρίσκουμε σε μικρές εκτάσεις στις ίδιες ζώνες με τα άλλα εσπεριδοειδή, όπως στην Αργολίδα, τη Λακωνία, την Αρτα, στα Χανιά, στην Αιτωλοακαρνανία, την Ηλεία και την Κορινθία. Το γκρέιπφρουτ είναι αειθαλές δέντρο και το ύψος του φτάνει τα 5 - 6 μ., ενώ κάποιες ποικιλίες του αγγίζουν -σε ιδανικές συνθήκες- τα 15 μ.
Εχει πυκνό φύλλωμα που αποτελείται από σκούρα πράσινα ή γυαλιστερά φύλλα και καρπούς με μαλακή και χυμώδη σάρκα που έχουν κίτρινο, ροζ ή βαθύ κόκκινο χρώμα, ανάλογα με την ποικιλία. Γενικά, οι καρποί του είναι μεγαλύτεροι απ' όλα τα άλλα εσπεριδοειδή. Ενδεικτικά, το βάρος τους κυμαίνεται από 200 έως 500 γρ., ενώ σε ορισμένες ποικιλίες φτάνουν τα 2 κιλά(!). Οι ποικιλίες του ταξινομούνται σε δύο ομάδες: τα κοινά ή λευκά και τα αιματόχρωμα. Στη χώρα μας καλλιεργούνται διάφορες ποικιλίες, οι συνιστώμενες όμως από το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων για τους νότιους νομούς της Πελοποννήσου και την Κρήτη είναι οι έγχρωμες (ένσπερμες) Red Blush και Star Ruby και οι άσπερμες λευκόσαρκες, ιδιαίτερα η March Seedless.
Βιολογικά και όχι κερωμένα
Η καλλιέργεια του γκρέιπφρουτ έχει τους γνωστούς περιορισμούς των λοιπών εσπεριδοειδών: είναι δηλαδή ευαίσθητο στο κρύο και στις υψηλές θερμοκρασίες. Για τη φυσιολογική ανάπτυξή τους, όμως, απαιτούνται θερμοκρασίες μεταξύ 13 και 30 βαθμών Κελσίου - αν και αντέχουν και σε μικρότερες ή υψηλότερες θερμοκρασίες. Τα προβλήματα αρχίζουν να παρουσιάζονται πάνω από τους 38 βαθμούς Κελσίου (ιδιαίτερα όταν η θερμοκρασία αυτή συνδυάζεται με χαμηλή υγρασία) και κάτω από τους 0 βαθμούς Κελσίου. Εκεί που διαφοροποιούνται, όμως, τα γκρέιπφρουτ είναι οι μεγαλύτερες ανάγκες τους σε θερμότητα. Στα ξηρά κλίματα, συγκριτικά με τα υγρά, το χρώμα των καρπών είναι πιο έντονο και λαμπερό, η γεύση τους πιο καλή, το μέγεθος μεγαλύτερο και η περιεκτικότητα σε χυμό υψηλότερη.
Ως καλλιέργεια έχει αρκετούς εχθρούς και ασθένειες, που όμως μπορούν να αντιμετωπιστούν και με οικολογικά σκευάσματα. Σε γενικές γραμμές, θεωρείται μια επιβαρυμένη καλλιέργεια όσον αφορά τους ψεκασμούς με φυτοφάρμακα. Ιδίως τα εισαγόμενα γκρέιπφρουτ τις περισσότερες φορές είναι και «κερωμένα», δηλαδή μετά τη συγκομιδή έχουν απολυμανθεί με μυκητοκτόνα και επικαλύπτονται εξωτερικά με παραφίνη, για να μεγιστοποιηθεί ο χρόνος συντήρησής τους. Στην αγορά μπορούμε να βρούμε και βιολογικά γκρέιπφρουτ, εγχώρια αλλά και εισαγόμενα (τα βιολογικά, δεν έχουν απολυμανθεί, ούτε επικαλύπτονται εξωτερικά με παραφίνη). Τα εγχώρια τα βρίσκουμε από τα τέλη του Οκτωβρίου έως και τον Απρίλιο, ενώ τους υπόλοιπους μήνες η αγορά τροφοδοτείται από εισαγόμενα. Το μέγεθος δεν παίζει καθοριστικό ρόλο στην ποιότητά τους. Οταν τα επιλέγουμε, θα πρέπει να είναι γυαλιστερά από τη φύση τους, να είναι βαριά για το μέγεθός τους, να μην έχουν αμυχές, να μην είναι μαλακά και να μην έχουν σκούρα σημεία. Σε θερμοκρασία περιβάλλοντος -εφόσον είναι φρεσκοκομμένα- μπορούν να διατηρηθούν για 2 - 3 εβδομάδες, ενώ στο οικιακό ψυγείο ο χρόνος αυτός διπλασιάζεται.

«Βόμβα υγείας» υπό προϋποθέσεις

Το «παραδοσιακό» αυτό διαιτητικό φρούτο είναι εξαιρετική πηγή βιταμινών Α, Β, C, φυτικών ινών και ισχυρών αντιοξειδωτικών ουσιών. Το γκρέιπφρουτ βοηθάει πραγματικά στη μείωση του λίπους και της χοληστερίνης, κυρίως χάρη στην πηκτίνη, που συνδέεται με τη λιποδιάλυση. Ταυτόχρονα, έχει αντιβακτηριδιακές ιδιότητες, οι οποίες ηρεμούν το πεπτικό έλκος και συμβάλλουν στη θεραπευτική διαδικασία. Τέλος, είναι ευρύτερα γνωστό σε όσους ακολουθούν φαρμακευτική αγωγή, ότι το γκρέιπφρουτ επηρεάζει τον τρόπο απορρόφησης πολλών φαρμάκων από τον οργανισμό. Λόγω, λοιπόν, του ότι ο χυμός του μπορεί να επηρεάσει το μεταβολισμό, άλλοι τον αποφεύγουν εντελώς και άλλοι συνδυάζουν επίτηδες τα φάρμακα με ένα
ποτήρι από αυτόν.


 

Λουλούδια και βότανα: Dahlia juarezii

Το 1872, ένα κουτί με ρίζες ντάλιας εστάλη από το Μεξικό στην Ολλανδία. Από αυτές επέζησε μόνο ένα φυτό, από το οποίο παρήχθησαν κόκκινα λουλούδια με μυτερά πέταλα: τα περίφημα Dahlia juarezii. H Ντάλια, όπως λέγεται στα ελληνικά, οφείλει την ονομασία της στον Σουηδό βοτανολόγο Anders Dahl (1751-1789). Ουσιαστικά, είναι ένα κονδυλώδες ανθοφόρο φυτό, ενδημικό είδος του Μεξικού, της Κεντρικής Αμερικής και της Κολομβίας. Ανήκει στην οικογένεια Compositae και έχει άνθη μονά ή διπλά, διάφορων σχημάτων και χρωμάτων. Σήμερα, στην αγορά κυκλοφορούν πολλές ποικιλίες -κυρίως υβρίδια- και συνεχώς δημιουργούνται καινούργιες.

Kαλαμπόκι με άνθη ντάλιας
ΥΛΙΚΑ
•   6 ρόκες καλαμποκιού
•   1 κρεμμύδι ψιλοκομμένο
•   ½ - 1 καυτερή πιπεριά ψιλοκομμένη
•   2 πράσινες πιπεριές ψιλοκομμένες
•   2 φλιτζάνια φρέσκο κρεμμύδι
•   αλάτι και πιπέρι
•   1 λεμόνι (το χυμό)
•   περίπου 3/4 φλιτζανιού άνθη ντάλιας
•   ελαιόλαδο για τσιγάρισμα
Σε μια κατσαρόλα με αλατισμένο νερό βράζουμε το καλαμπόκι έως ότου μαλακώσει. Το αφήνουμε να κρυώσει και αφαιρούμε τα σπυριά (εναλλακτικά, αγοράζουμε συσκευασμένο καλαμπόκι σε σπυριά). Σε ένα άλλο σκεύος τσιγαρίζουμε σε λίγο λάδι το ψιλοκομμένο κρεμμύδι, προσθέτουμε τα δύο είδη πιπεριάς, τα σπυριά καλαμποκιού και το φρέσκο κρεμμύδι. Αλατοπιπερώνουμε και περιχύνουμε τα υλικά με το χυμό λεμονιού. Ανακατεύουμε ελαφρά και πασπαλίζουμε με τα άνθη. Σερβίρουμε το φαγητό μας ζεστό σε μπολ.

Λουλούδια και βότανα: Echinacea purpurea

Mπορεί να πήρε την ονομασία του από την ελληνική λέξη «εχίνος», εξαιτίας των αγκαθιών που έχει στα άνθη του, ωστόσο η Εχινάκια ή Εχινάτσια (ανήκει στην οικογένεια των Compositae) θεωρείται κατεξοχήν φυτό των Iνδιάνων. Oι τελευταίοι, μάλιστα, το χρησιμοποιούσαν αιώνες πριν το ανακαλύψουν οι Eυρωπαίοι. Στις μέρες μας είναι ένα από τα πιο γνωστά και διαδεδομένα βότανα, μια και ενισχύει τις άμυνες του οργανισμού χωρίς να προκαλεί παρενέργειες. Tο γένος της αποτελείται από εννέα είδη, από τα οποία μόνο τρία (Echinacea purpurea, Echinacea angustifolia, Echinacea pallida) χρησιμοποιούνται σήμερα για φαρμακευτικούς σκοπούς.

Σάντουιτς με εχινάκια
ΥΛΙΚΑ
•   4 - 6 ψωμάκια ή μία μπαγκέτα
•   4 ώριμες ντομάτες (προαιρετικά)
•   1 κρεμμύδι κομμένο σε φέτες
•   2 πράσινες πιπεριές
•   1 κονσέρβα τόνος στραγγισμένος
•   αλάτι και πιπέρι
•   χυμός λεμονιού
•   1 φλιτζάνι πέταλα εχινάκιας
•   1 φλιτζάνι ελιές χωρίς κουκούτσια (σε φέτες)
•   βούτυρο για άλειμμα
ΓΙΑ ΤΗ ΣΑΛΤΣΑ
•   ½ φλιτζάνι ελαιόλαδο
•   ½ φλιτζάνι άσπρο ξίδι
•   2 κουταλάκια μουστάρδα (σκόνη)
•   ½ φλιτζάνι μέλι
•   αλάτι και πιπέρι
Κόβουμε τα ψωμάκια ή την μπαγκέτα στη μέση και βουτυρώνουμε ελαφρά το ψωμί. Ανακατεύουμε όλα τα υλικά της σάλτσας και την απλώνουμε στο ψωμί. Σε ένα βαθύ πιάτο ρίχνουμε τον τόνο, το χυμό λεμονιού, αλάτι και πιπέρι και ανακατεύουμε. Απλώνουμε στο σάντουιτς τις φέτες ντομάτας, τις πιπεριές και το κρεμμύδι, προσθέτουμε το μείγμα με τον τόνο, τα πέταλα εχινάκιας και τις ελιές. Πιέζουμε ελαφρά τις δύο άκρες του ψωμιού για να κλείσει και το αφήνουμε για μισή ώρα, ώστε να απορροφήσει τα υγρά της σάλτσας.

Λουλούδια και βότανα: Geranium incanum

Φυτό ποώδες με άνθη σε αποχρώσεις του μοβ. Το Geranium incanum υπάρχει παντού στον κόσμο, άγριο ή και καλλιεργημένο. Ανήκει στην οικογένεια Geraniaceae και η ονομασία του είδους, incanum, σημαίνει τριχωτό. Αν και η ονομασία του υποδηλώνει ελληνική καταγωγή (από τη λέξη «γερανός»), ωστόσο προέρχεται από τη Νότια Αφρική. 

Γλυκό με άνθη γερανιού

ΥΛΙΚΑ

•   6 ώριμα αχλάδια, κομμένα σε φέτες
•   2 - 3 κουταλιές βούτυρο
•   3 κουταλιές ζάχαρη
•   ½ φλιτζάνι ψίχα καρυδιού
•   ½ φλιτζάνι άνθη γερανιού

Σε ένα βαθύ τηγάνι ή σε ένα γουόκ ροδοκοκκινίζουμε στο βούτυρο τις φέτες των αχλαδιών (για 5 λεπτά) και προσθέτουμε τη ζάχαρη και τα καρύδια. Ανακατεύουμε πολύ απαλά και συνέχεια, βάζουμε τα άνθη γερανιού, ανακατεύουμε και αποσύρουμε έπειτα από λίγο το σκεύος από τη φωτιά. Σερβίρουμε το γλυκό ζεστό, σε μικρά μπολ.

   

Γκαλαπάγκος: Ταξίδι στα νησιά του Δαρβίνου

της ΝΑΤΑΣΑΣ ΣΙΝΙΩΡΗ, Εφημερίδα ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

«Τα μαγικά νησιά». Αυτή την ονομασία τούς έδωσαν οι πρώτοι ναυτικοί που τα επισκέφτηκαν. Τα έβλεπαν να αναδύονται ξαφνικά μέσα από την ομίχλη, να εμφανίζονται από το πουθενά στο ανοιχτό πέλαγος και τα θεωρούσαν μαγικά. Ενας άλλος μύθος λέει ότι αυτή την ονομασία τούς την έδωσαν οι Ισπανοί ναύτες που πρωτοεπισκέφτηκαν την περιοχή τον 16ο αιώνα. Εβλεπαν από μακριά τα καράβια να εξαφανίζονται -εξαιτίας των ισχυρών θαλάσσιων ρευμάτων, όμως πίστευαν ότι η Γη ήταν εκείνη που εκινείτο και όχι τα καράβια! Σε αυτά τα θαλάσσια ρεύματα του Ειρηνικού ωκεανού οφείλουν τα Γκαλάπαγκος τη σπάνια βιοποικιλότητά τους. Τα είδη που κατέφταναν εδώ, όντας αποκομμένα από τους προγόνους τους, μια και ποτέ δεν ήρθαν σε επαφή με την ηπειρωτική χώρα σε ολόκληρη την ιστορία της εξέλιξης, προσαρμόστηκαν στις ειδικές συνθήκες των νησιών και εξελίχθηκαν. Ωστόσο, το εύθραυστο αυτό οικοσύστημα σήμερα κινδυνεύει. Τα τελευταία χρόνια, τα ζώα που «φέρνει» μαζί του ο άνθρωπος, όπως οι γάτες, οι σκύλοι, οι κατσίκες, τα γουρούνια και τα ποντίκια, που συναγωνίζονται στην τροφή τα άλλα είδη, απειλούν το μοναδικό αυτό οικοσύστημα. Ταυτόχρονα, η ανεξέλεγκτη εσωτερική μετανάστευση και η αλόγιστη αλιεία θέτουν σε κίνδυνο την ισορροπία της εγγενούς πανίδας και χλωρίδας.

Καταφύγιο σπάνιας ζωής

Χάρη στον Κάρολο Δαρβίνο (1809-1882), τον άνθρωπο που επέφερε επαναστατικές αλλαγές στην ανθρώπινη γνώση με την περίφημη θεωρία της εξέλιξης των ειδών, το νησιωτικό αυτό σύμπλεγμα έγινε διάσημο σε όλο τον κόσμο. «Παντού βλέπεις μια κομματιασμένη έκταση μαύρης λάβας που καλύπτεται από θάμνους. Δεν φαίνεται να υπάρχουν πολλά σημάδια ζωής», έγραφε ο Βρετανός βιολόγος και φυσιοδίφης στο ημερολόγιό του, αναφερόμενος στο ηφαιστειογενές τοπίο των νησιών. Το αρχιπέλαγος με τη σπάνια βιοποικιλότητα βρίσκεται στη Νότια Αμερική, στη γραμμή του Ισημερινού, σε απόσταση 1.000 χλμ. δυτικά από τις ακτές της Δημοκρατίας του Ισημερινού ή Εκουαδόρ, στην οποία και ανήκει.

Αποτελείται από έξι μεγάλα νησιά, δώδεκα μικρότερα -τα περισσότερα έχουν διπλή ονομασία- και πάνω από σαράντα νησίδες και βραχονησίδες που είναι διασκορπισμένες σε 60.000 τ.χλμ. ωκεανού. Με συνολικό πληθυσμό 40.000 κατοίκων, μόνο πέντε από αυτά κατοικούνται: η Ισαβέλα, το Σάντα Κρουζ, το Μπάλτρα, το Σαν Κρίστομπαλ και η Φλορεάνα.

Εργαστήριο εικονικής πραγματικότητας

Η ανακάλυψη του Δαρβίνου το 1835 έμελλε να γράψει ιστορία. Εκεί, ως αποτέλεσμα των διαφορών στις συνθήκες διαβίωσης, εξελίχθηκαν για χιλιετίες -μέσω της φυσικής επιλογής- συγκεκριμένα είδη ζώων, φυτών και θαλάσσιων οργανισμών που δεν συναντώνται πουθενά αλλού στη Γη. Μοναδικά ενδημικά είδη, με περίεργες μορφές, με πιο χαρακτηριστικές τις αρσενικές μεγαλοπρεπείς φρεγάτες (Fregata magnificens)που φλερτάρουν τα θηλυκά φουσκώνοντας τον κόκκινο λαιμό τους σαν μπαλόνι! Ή τις γαλαζοπόδαρες σούλες (Sula nebouxii), που ερωτοτροπούν με έναν περίεργο «χορό». Και τι να πει κανείς για τις γιγαντιαίες χελώνες που έχουν μήκος 1,2 μ. και ζυγίζουν 300 κιλά; Σε αυτά τα τεράστια ζώα -από τα αρχαιότερα που συναντώνται έως σήμερα-, στα οποία οι Ισπανοί έδωσαν την ονομασία galapago, οφείλεται και η ονομασία των νησιών. Στο ημερολόγιο των ερευνών του, ο Δαρβίνος καταγράφει ότι τις είχε ιππεύσει..., αν και «ήταν πολύ δύσκολο να κρατήσω την ισορροπία μου», όπως αναφέρει.

Σήμερα, η πιο γνωστή χελώνα είναι ο «μοναχικός George». Επειτα από δεκαετίες μοναξιάς (οι χελώνες ζουν μέχρι και 150 χρόνια και χρειάζονται 40 χρόνια για να ωριμάσουν σεξουαλικά), η πιο σπάνια χελώνα του κόσμου φαίνεται να δείχνει ενδιαφέρον για να ζευγαρώσει, γεγονός που αναπτερώνει τις ελπίδες των επιστημόνων για τη διάσωση της χελώνας Pinta των Γκαλάπαγκος (στα ισπανικά Islas Galapagos). Και η λίστα των ειδών στην επονομαζόμενη «Εδέμ του Δαρβίνου» συνεχίζεται: ενδημικά ιγκουάνα, θαλάσσια λιοντάρια, χερσαίες και θαλάσσιες φώκιες, περισσότερα από 85 είδη πτηνών, ανάμεσά τους και οι διάσημες σπίζες του Δαρβίνου που του έδωσαν τις ενδείξεις ότι τα είδη δεν είναι αμετάβλητα, άλμπατρος με κίτρινο ράμφος, κορμοράνοι που δεν πετούν, μοναδικοί νυκτόβιοι γλάροι, σπάνιοι πιγκουίνοι που επιβιώνουν σε τροπικό κλίμα -γεγονός που αποδίδεται στο ψυχρό ρεύμα Χούμπολτ-, περίπου 800 είδη μαλακίων (το ένα πέμπτο των οποίων είναι ενδημικά), δύο μεγάλα είδη σαύρας κ.ά.

Υπό καθεστώς προστασίας

Η σπάνια αυτή βιοποικιλότητα που χαρακτηρίζει τα Γκαλάπαγκος οδήγησε το 1959 την κυβέρνηση του Ισημερινού στη δημιουργία του εθνικού πάρκου (Parque Nacional Galapagos) που καλύπτει το 97% της επιφάνειας των νησιών. Το 1978 η UNESCO το ανακήρυξε Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς. Το 1998 θεσπίστηκε ο ειδικός νόμος, που αποσκοπεί στην προστασία των Γκαλάπαγκος και αναφέρει τους κανόνες που πρέπει να τηρούνται. Συγκεκριμένα, απαγορεύονται η μεταφορά συγκεκριμένων φρούτων και ζώων για να αποφευχθεί ο κίνδυνος πανδημίας που μπορεί να εξαφανίσει ολόκληρα είδη. Ο Φερνάντο Ορτίζ, βιολόγος θαλάσσιων οικοσυστημάτων της οργάνωσης Conservation International, ενός μη κερδοσκοπικού οργανισμού που αποσκοπεί στην προστασία της βιοποικιλότητας παγκοσμίως, εξηγεί τους περιορισμούς που έχουν επιβληθεί: «Οταν επιστρέφω από το Κίτο, δεν μπορώ να μεταφέρω μάνγκο, γιατί «φιλοξενούν» ένα συγκεκριμένο είδος μύγας, η οποία, αν περάσει στο αρχιπέλαγος, μπορεί να καταστρέψει άλλο είδος ενδημικού εντόμου ή να επηρεάσει τη βλάστηση που υπάρχει εκεί.

Αλλο φρούτο που απαγορεύεται είναι τα βατόμουρα. Δεν «περνούν» όλα τα φρούτα που έχουν σπόρους. Δεν μπορείς να πάρεις τίποτα από τα νησιά, ούτε καν μια πέτρα. Τα σημεία ελέγχου που έχουν δημιουργηθεί κατάσχουν οτιδήποτε εμπίπτει στη λίστα των απαγορευμένων. Δεν επιτρέπεται επίσης η αλιεία, εκτός και αν είσαι ντόπιος ψαράς και έχεις άδεια (έχουν θεσπιστεί συγκεκριμένες περίοδοι αλιείας). Αν είσαι από την ενδοχώρα, τότε είσαι παράνομος. Τα κατοικίδια επιτρέπονται, επίσης, υπό προϋποθέσεις. Οι γάτες και οι σκύλοι πρέπει να έχουν στειρωθεί, διαφορετικά ο ιδιοκτήτης τους καταβάλλει ένα ποσό για την ανανέωση της άδειάς του. Οι περιορισμοί είναι αναρίθμητοι».

H ανθρώπινη απειλή

«Η μεγαλύτερη όμως απειλή είμαστε εμείς οι ίδιοι, οι άνθρωποι», επισημαίνει ο Ορτίζ. Με τον τουρισμό να εξελίσσεται σε πυλώνα της οικονομίας του Ισημερινού, οι κάτοικοι της ενδοχώρας άρχισαν να μεταναστεύουν κατά χιλιάδες στα Γκαλάπαγκος, θεωρώντας τα ως σύγχρονο Ελ Ντοράντο. Εδώ βρήκαν δουλειές σε οικοδομές με μισθό 1.200 δολάρια το μήνα -το δολάριο είναι το εθνικό τους νόμισμα!- τη στιγμή που η ίδια εργασία αμείβεται στην ενδοχώρα με 500 δολάρια. Οι μισθοί των τουριστικών επαγγελμάτων είναι διπλάσιοι από τους αντίστοιχους της ενδοχώρας. «Πριν από τρία χρόνια η κυβέρνηση αποφάσισε να λύσει το πρόβλημα του υπερπληθυσμού των νησιών, ελέγχοντας τις άδειες παραμονής σε αυτά και δίνοντας την ευκαιρία σε όσους εργάζονταν παράνομα εκεί να γίνουν μόνιμοι κάτοικοι. Εάν κάποιος δεν έχει τα απαραίτητα έγγραφα είναι υποχρεωμένος να επιστρέψει, σύμφωνα με το νόμο, στην ενδοχώρα». Νόμιμοι κάτοικοι θεωρούνται πλέον όσοι έχουν γεννηθεί εκεί, όσοι έφτασαν στα νησιά πριν από το 1998 και όσοι διαθέτουν προσωρινή άδεια εργασίας. Και ενώ η κυβέρνηση επιδιώκει την εκδίωξή τους, την ίδια στιγμή έχει δώσει αρκετά προνόμια στους μόνιμους κατοίκους.

Αντίθετα, οι εσωτερικοί «μετανάστες» της ενδοχώρας καταφεύγουν πλέον σε άλλα μέσα για να νομιμοποιήσουν την παρουσία τους εκεί. Παντρεύονται με ντόπιους και αποκτούν την πολυπόθητη άδεια παραμονής. Μέχρι στιγμής, όμως, ούτε λόγος για να μειωθεί ο αριθμός των τουριστών. Σύμφωνα με τον οργανισμό Galapagos Conservancy, που έχει στόχο την προστασία των νησιών και τη διατήρηση της βιοποικιλότητάς τους, η αύξηση του τουρισμού είναι ραγδαία. Το 2008 ο αριθμός των επισκεπτών που επέλεξαν τα νησιά ήταν 173.000, ενώ το 1990 οι τουρίστες δεν ξεπερνούσαν τις 40.000! Αναφερόμενος στους περιορισμούς που αντιμετωπίζουν οι μόνιμοι κάτοικοι, ο Ορτίζ αναφέρει: «Αυτή είναι σήμερα η πραγματικότητα στα Γκαλάπαγκος και πρέπει να την αποδεχτούμε. Το επίπεδο της εκπαίδευσης στα νησιά είναι κατώτερο από εκείνο της ενδοχώρας, το νερό δεν είναι πόσιμο, συχνά έχουμε πρόβλημα με το ηλεκτρικό. Οι δύο μου κόρες ήθελαν ένα κατοικίδιο όμως, ύστερα από συζήτηση, η οικογένεια αποφάσισε να μην το αποκτήσει. Κάνουμε θυσίες. Αλλά στο τέλος της ημέρας είμαστε ικανοποιημένοι και χαρούμενοι. Εάν θέλουμε να ζούμε εδώ, σε αυτό το υπέροχο και σπάνιο μέρος του πλανήτη, πρέπει να πληρώσουμε το τίμημα. Εάν αυτό σημαίνει ότι δεν θα έχουμε την ελευθερία να κάνουμε ό,τι θέλουμε, ας είναι έτσι», καταλήγει.

Καινούργια είδη

Εκατόν εβδομήντα τέσσερα χρόνια μετά την επίσκεψη του Δαρβίνου με το πλοίο «Μπιγκλ», οι επιστήμονες συνεχίζουν να ανακαλύπτουν καινούργια είδη, όπως ροζ χερσαία ιγκουάνα, νέα είδη φυτών και κοραλλιών. Τα Γκαλάπαγκος αποτελούν ακόμη και σήμερα ένα ζωντανό εργαστήριο της εξέλιξης. Οπως αναφέρει η Τζοάνα Μπάρι, πρόεδρος του Galapagos Conservancy: «Νέοι επιστήμονες ενώνουν τις δυνάμεις με τους παλιούς, με σκοπό να ανακαλύψουν την κρυφή ζωή των σπιζών, τα νησιά που βρίσκονται κάτω από τη θάλασσα και τη γεωλογική δραστηριότητα που χαρακτηρίζει ακόμη και σήμερα το αρχιπέλαγος. Υπάρχουν είδη που ακόμα δεν έχουν ανακαλυφθεί, οικοσυστήματα τα οποία δεν γνωρίζουμε.

Μια διεθνής κοινωνία επιστημόνων συνεχίζει να αναζητεί τις απαντήσεις. Είμαστε ευγνώμονες που μπορούμε ακόμη και σήμερα να νιώσουμε θαυμασμό. Τα Γκαλάπαγκος παραμένουν ένα μικρό αλλά πολύπλοκο οικοσύστημα, με μυστήρια που περιμένουν να ανακαλυφθούν».

Το Ιδρυμα του Δαρβίνου 

To Charles Darwin Research Station εδρεύει στο νησί Σάντα Κρουζ και είναι μια διεθνής ΜΚΟ που πραγματοποιεί έρευνες και παρέχει πληροφόρηση για την προστασία των ειδών της περιοχής. Δημιουργήθηκε το 1959 -παράλληλα με το Εθνικό Πάρκο των Γκαλάπαγκος- και στοχεύει στην περιβαλλοντική ευαισθησία των κατοίκων αλλά και των τουριστών. Μία από τις μεγαλύτερες επιτυχίες του ιδρύματος, που πρόσφατα γιόρτασε τα 200 χρόνια από τη γέννηση του Δαρβίνου και τα 150 χρόνια από την πρώτη έκδοση του έργου του «Η καταγωγή των ειδών», είναι η προστασία των χελωνών στο αρχιπέλαγος, όπου κάθε νησί έχει και το δικό του είδος. Από το 1980 που ο πληθυσμός τους είχε φτάσει τα 30 άτομα, δημιουργήθηκε ένα πρόγραμμα εκτροφής βασισμένο σε καθαρόαιμη χελώνα από τον ζωολογικό κήπο του Σαν Φρανσίσκο και σήμερα ο πληθυσμός τους έχει φτάσει τις 2.000.

H xλωρίδα της Εδέμ

Εξαιτίας των κλιματικών διαφορών στα διάφορα υψόμετρα, οι κύριες ζώνες βλάστησης διακρίνονται σε τέσσερις: η πρώτη ζώνη αποτελείται από ξηρές πεδινές περιοχές που καλύπτονται από μια μεγάλη έκταση από κάκτους. Στη δεύτερη, με την πυκνή θαμνώδη βλάστηση, κυριαρχεί ένα δάσος από δέντρα των γενών Psidium και Pisonia. Στην τρίτη -υγρή, δασώδη- ζώνη συναντάται θαμνώδης βλάστηση και δέντρα του γένους Scalesia. Και στην τέταρτη, την ορεινή, φύονται χόρτα και φτέρες. Οι λειχήνες, τα βρύα και οι βάλτοι από μανγκρόβια δέντρα -που κυριαρχούν στις ακτές- είναι μερικά μόνο από την υπάρχουσα χλωρίδα. Από τα 700 είδη ανώτερων φυτών που απαντούν στα νησιά, τα 250, δηλαδή το 40%, είναι ενδημικά.

ΤΙ ΜΠΟΡΕΙΤΕ ΝΑ ΔΕΙΤΕ ΚΑΙ ΠΟΥ

Κατά τη διάρκεια των ξεναγήσεων στα νησιά δεν θα ακούσετε ποτέ τη φράση «αν είστε τυχεροί». Αντιθέτως, θα δείτε τα περισσότερα είδη που ζουν εκεί, και μάλιστα από κοντά. Ενδεικτικά, θα συναντήσετε τα λιοντάρια θαλάσσης στα νησιά Plaza Sur, Santiago και Fernandina και κοκκινοπόδαρες σούλες (Sula Sula), το μικρότερο από τα τρία είδη, στα νησιά Tower, Culpepper, Wenman, Gardene, Punta και Isla Pitt. Οι γαλαζοπόδαρες σούλες (Sula Neboxuii) κατοικούν στα περισσότερα νησιά, βόρεια του Ισημερινού. Θαλάσσια ιγκουάνα θα δείτε κυρίως στο νησί Fernandina, ενώ χερσαία ιγκουάνα στο νησί Baltra. Οσον αφορά το μεγαλύτερο πτηνό των νησιών (έχει βάρος 4,5 κιλών), δηλαδή τους κορμοράνους που δεν πετούν, θα τους αντικρίσετε στο Fernandina.